| |
|
|
—s[
ËIrvI |
suKpfl
df kfiv sMgRih “cuwp cupIqy cyqr ciVHaf”
ÈbdF dI mihmf nfl ÈurU huMdf hY.
AusdI pihlI kivqf “Èbdo qusIN afAuxf”
ƒ ÈbdF dy dvfr AuWqy afrfDnf ikhf jf skdf
hY. ies afrfDnf dIaF kuwJ sqrF hn:
|
|
|
Èbdo
qusIN afAuxf
cup cupIqy, sihj sihj,
qusIN afAuxf rumkdI
hvf vFg,
ijsdy afAux nfl PuwlF dI
mihk ƒ, myry aMdr
afAux leI rfh imly,
qusIN afAuxf Aus srUr vFg
ijs ipwCoN ijAux df zr nhIN rihMdf,
qusIN ieMJ afAuxf
ik quhfƒ gfAuNidaF
mYN afpxy afp qIk
awpV jfvF, |
|
| acMBf
ieh hY ik kvI dI ieh afrfDnf ajfeIN nhIN geI. ÈbdF
ƒ AusdI isdk idl Bfvnf df afdr krnf hI ipaf hY.
Èbd AusdI kivqf ivc afAuNdy hn qF ies aMdfË
nfl afAuNdy hn ijvyN Auh qury hI iksy gIq dI pMgqI
bnx leI hox. afpxy axsjy rUp ivc vI Auh aijhI lYa
bxky afAuNdy hn ijhVI kvI ƒ Ausdy afpy df pqf
qF idMdI hI hY, Auh afpxy pVHn sunx vfilaF ƒ
vI AuhnF dy mfnvI ÈAUr dI dws pfAuNdI hY.
asl ivc ÈbdF ƒ “cuwp cfp qy sihj
sihj” afAux leI mnf lYx df ieh kmfl hI suKpfl
dy invykly hox dI pCfx hY. vwzI gwl ieh hY ik AusdI
iewk iewk kivqf Ausdy ies kmfl dI hfmI BrdI hY.
alMkfr, ibMb, sMkyq, qulnfvF, qol qukFq afid ijhVIaF
jugqF kivqf df iÈMgfr mMnIaF jFdIaF hn, AuhnF
qoN suKpfl Gwt hI kMm lYNdf hY. ieh nhIN ik Ausƒ
iehnF jugqF qoN kMm lYx dI jfc nhIN jF Auh iehnF dy
muwl qoN ienkfrI hY, pr jo kuJ suKpfl ny afpxI kivqf
ivc afKxf cfihaf hY Ausdy leI iksy sjfvt, iksy aflMkrx
dI guMjfieÈ hY hI nhIN. suKpfl df afpxf kihxf
vI iehI hY ik Auh “lgF mfqrF dIaF qxIaF ivc
bwJy” ÈbdF ivc XkIn hI rwKdf. AusdI kfivk
sYNisibiltI ƒ iehI lihjf rfs af skdf sI ijhVf
Ausny apxfieaf.
|
| *
* * |
awj
df dOr vyly dIaF hkIkqF ƒ qy iesdy nfl nfl purfxy
ivÈvfsF, rIqF qy imiQafvF ƒ hMGflx dI
qy muV qoN GoKx prKx dI mMg krdf hY. bhuqIaF hflqF
ivc aijhI GoK prK aMq ƒ isinisËm aqy afiernI
jF ivzMbxf AuWqy hI muwkdI hY. jdoN hr hkIkq ipwCy
keI keI qËfd qy Kot luky hoey hox, hr swc swc
df mulMmf sfbq hovy, hr ivÈvfs ipwCy qMgnËrI
qy quawsb kMm kr rhy hox qy hr irÈqf drdmMdI
qy isdk qoN qkrIbn swKxf hovy qF cMgf Blf bMdf vI
bdobdI qlÉ mfXUsI df iÈkfr ho hI jFdf
hY. pr aijhy mUMhËor muhfx qoN suKpfl df mukq
rih skxf jF Gwto Gt afpxI kfivk bxq ƒ ies qoN
bcfky rwK skxf iewk mfarkf hI hY. ieh nhIN ik ivÈvfsF,
ivcfrF qy irÈiqaF dI GoK prK Ausny nhIN kIqI.
pr aijhf kridaF Ausny socvfn kvI vjoN afpxf sMquln
qy sihj nhIN guafieaf.
ijhnF hflqF dy sfhmxy Auh Gor inrfÈf df iÈkfr
ho skdf sI, AuQy vI Ausny iewk qrHF df PlsiPafnf TrHMmf
kfiem rwiKaf hY. afpxI nËm “svfgq”
ivc Auh ilKdf hY:
|
| |
jdoN
qwk hwl nhIN lwB jFdy
rfh nhIN cuxy jFdy
nËrF df idshwdf spÈt nhIN ho jFdf
qd qwk duicwqIaF, AulJxF qy AudfsIaF df svfgq hY
jd qwk suwqIaF awKF df supnf
myrIaF jfgdIaF awKF ivc
ijAuN nhIN AuWTdf
AuhnF dIaF rfqF df svfgq hY. |
|
ijhnF
AulJxF dy sulJx qy supinaF dy sfkfr hox leI AumrF
drkfr hox AuhnF dI AuzIk ivc AudfsIaF qy AunINdiraF
ƒ jI afieaF afK skxf koeI sOKI gwl nhIN. aijhf
qF hI ho skdf hY jy quhfzf mn afÈvfd dI iksy
pfeydfr kOs AuWqy itikaf hoieaf hovy. aqy ieh vI pwkI
gwl hY ik rol Gcoly dy ies Ëmfny ieh kOs mfnvvfd
dI hI ho skdI hY. |
| *
* * |
suKpfl
anoKy qy Epry ivÈy vI CoNhdf hY aqy AuhnF nukiqaF
qy iKaflF dI vI pux Cfx krdf hY ijhVy afid kfl qoN
hI sfzy boD qy icMqn df ihwsf qury af rhy hn. Ausny
awj dy irÈiqaF qy kfrobfrF df jfieËf ilaf
hY qy sfzI surq ivc rcIaF hoeIaF purfqn kQf khfxIaF
AuWqy vI Jfq mfrI hY. socF dy aijhy ikhVy pYNzy hn
ijhVy Ausny nhIN gfhy. byhurmqI df iÈkfr iesqrI
qoN lY ky sIqf qwk, ikrfey dy mkfn qoN lY ky bRihmMz
dy mhf nft qwk, cIk qoN lY ky cuwp qwk, ipafs qoN
lY ky nIr qwk, bUMd qoN lY ky sfgr qwk, rUM dy KrgoÈ
qoN lY ky rwb qwk, pfp dy pMj puqilaF qoN lY ky jIvn-isrijk
pMj qwqF qwk, mn qoN mOn qwk, ivhVy qoN prbq qwk Auh
iDafn dy keI axpCfqy rfhF qoN lMiGaf hY aqy aijhf
kridaF Ausny hoÈ qy sUJ dy kI kI rMg nhIN idKfey.
ieh vI hY ik jdoN Auh pYNzy mukfAuNdf hY qF mlkVy
pYrIN, jdoN iehnF pYNizaF df vyrvf dwsdf hY qF byhwd
nrm qy sUÉm sur ivc aqy jdoN Auh vfrqf mukfAuNdf
hY quhfƒ jfpdf hY ijvyN quhfzI idRÈtI
ivc suhj dI koeI nvIN loa Èfml ho geI hY aqy
quhfzy mn ivc aihsfs df koeI nvF vrkf pÜitaf
igaf hY.
cMgI kivqf df ies nfloN vDIaf muhFdrf hor kI ho skdf
hY.
|
| *
* * |
BfvyN
AusdI hr nËm Ausdy mÉsUs Èfierfnf
aslUb jF kfiv-ÈYlI dI Èfhd hY pr AusdIaF
kuJ rcnfvF df hvflf qF ies sMdrB ivc Kfs qOr `qy idwqf
jf skdf hY.
“rwb” AusdI aijhI hI nËm hY.
DrmF ivc bwJy hoey, aflIÈfn Drm asQfnF ivc
sQfpq qy DrmF dy dfavydfrF ivckfr iGry hoey rwb dy
mnuwK nfloN qoV ivCoVy df aYnf sMKyp pr aYnf zUMGf
vrnx isrÌ suKpfl hI kr skdf sI. Êfilb
dy kihx anusfr ieh “kqry ivcoN djlf” idKfAux
vFg hY.
suKpfl ny rwb df iËkr keI QfeIN kIqf hY pr mnuwK
nfloN inKyV ky nhIN. rUM dy KrgoÈ nfl gwlF
kridaF Aus ivc jfn pf dyx vfly bfl ivcoN Ausƒ
AuhI qfkq nËr afAuNdI hY ijhVI rwb ivc hY.
AusdI bfl nfQ kivqf ivc jdoN rFJf jogI qoN puwCdf
hY:
|
|
|
nfQ
jIE
mYN ipafr krF ik rwb ƒ lwBF,
nyqr KolHky boly nfQ
pihlF pRym hI krIN bflky,
vsl hoieaf qF ipafr `coN rwb pfvyNgf
ivCV igaf qF pIV df kuwTf
rwb ƒ lwBx DfvyNgf,
hr iek rfhoN rwb qIkr pwuj jfvyNgf.
iek hor QF bfl nfQ kihMdf hY:
prmyÈr pfieaf nhIN jFdf
prmyÈr hoieaf jFdf hY,
ijs QF ndI mukdI hY
Ausy pl sfgr ho jFdI hY. |
|
afpxI
kivqf “ivÈvfÈ” ivc Auh ilKdf
hY ik pihlf ivÈvfs Ausny rwb ivc kIqf, dUjI
vfr afpxy afp AuWqy qy qIjI vfr iËMdgI AuWqy
—pr aMq ivc Ausƒ jfipaf ik hr vfr kIqf
hoieaf ivÈvfs iewko hI sI.
jy suKpfl ƒ afpxf iqMn pVfvI ivÈvfs iewko
hI jfpdf hY qF ies qoN AusdI afËfd iÉaflI
df pRgtfvf qF huMdf hI hY, pr iesqoN Ausdy rwb dI
Audfrqf dI vI knsoa imldI hY. ijsƒ afpxy AuWqy
ies bdlvyN jF bydsqUry ivÈvfÈ df koeI
ihrK nhIN. kvI dy qswvr dy aijhy iensfn-dosq rwb AuWqy
qF myry vrgy nfsiqk ƒ vI eImfn ilafAux ivc Èfied
koeI AuËr nf hovy.
suKpfl dI kivqf ivcoN iËMdgI bfry Ausdy ÌlsÌy
dI iewk insicq rUpryKf AuWBrdI hY. ies gl dI smJ Ausdy
ÌlsÌy rfhIN hI af skdI hY ik Auh ikrfey
dy mkfn dy ies svfl awgy ikAuN inrqur hY ik:
|
|
|
mYƒ
dws kI Ìrk hY
myry ivc qy BivwK dy Aus Gr ivc
ijsƒ kdy qUM apxf afKyNgf? |
|
BfvyN
Auh ies svfl awgy inruqr hY pr Ausƒ ieh svfl
byjf nhIN jfpdf. iesy leI AusdIaF awKF ivc pfxI ism
afAuNdf hY qy Auh mkfn dy ivhVy ivc PuwlF dIaF jVHF
bIjdf hY qy kihMdf hY: |
| |
jdoN
mYN clf jfvFgf
qF Gr leI myrf DMnvfd
eyQy iKiVaf rih jfeygf.
|
|
| ies
swB kuwJ dy bfvjUd ikrfey dy Gr pRqI kvI dy hyrvy
bfry “ikAuN” bxI rihMdI hY ijsƒ buwJ
ky hI awgy quiraf jf skdf hY.
jy duwK drvfËf KVkfAuNdf hY qF kvI Ausƒ
vI ikAuN ieh afKdf hY?
|
| |
ieh
vI jI sdky lMG afey
apxf kfrj kry sMpUrn
sihj suBf ivdf ho jfey
|
|
ikAuN
Ausƒ bUhy dI lwkV df drd hY qy Auh kihMdf hY: |
| |
bUhf
ieMJ Zoxf hY
ijvyN ies aMdr ruwK hfly vI
sfh lY irhf hovy
|
|
ikAuN
Auh sfƒ ieh Xfd duafAuxf nhIN Buwldf? |
| |
komlqf
krm nhIN
suBfa hY
|
|
ies
ikAuN dy QoVHy QoVHy AuWqr qF AusdI hr kivqf ivcoN
lwBdy hn pr iesdf kuwJ vDyry ivsqrq AuWqr AusdI kivqf
“vrdfn” ivcoN imldf hY ijs ivc Auh kihMdf
hY: |
| |
mYN
ruwK dI hr Puwl-pwqI
jVH dI hr gMZ, qxy dI hr nfV ivc
GuÜ ky prvfh ho jfvF
mYN ruwK ƒ, Puwl ƒ, bIj ƒ
bfhroN nhIN aMdroN mihsUs krF
mYN kvI nhIN, Auh kivqf hovF
jo ilKI nhIN jFdI
qpwisaf ivc bYT ky suxI jFdI hY
hy jIvn vrdfn dyh
mYN cuwp bxF, iÉlfa bxF
qyrI rcnf ivc rhF
|
|
| *
* * |
jdoN
suKpfl jIvn qoN kudrq qy kfienfq nfl ieksur hox df
vrdfn mMgdf hY qF Auh ies gwl qoN byÉbr nhIN
hovygf ik ieh vrdfn pf lYx dy kuwJ qkfËy vI hn.
swB qoN vwzf qkfËf qF ieh hY ik jy Auh cuwp qy
iÉlfa bxnf cfhuMdf hY qF Ausƒ hornF dI
cuwp qy hornF duafÜy psry hoey iÉlfa ƒ
buwJx qy smJx dI vI jfc hoxI cfhIdI hY. ieh jfc hI
Ausdy ÌlsÌy dI muwZlI rUp ryKf hY. jy
Auh ikrfey dy mkfn dy KfmoÈ inhory ƒ buwJ
sikaf hY qF lwgdf hY Ausƒ mMgy vrdfn df qkfËf
pUrf krn dI jfc afAuxI ÈurU ho geI hY. ies
jfc df prmfx Auh apxI kivqf “ruwKF dI Pirafd”
ivc vI idMdf hY.
ruwKf df iÈkvf hY:
|
| |
dfqf,
qyry iensfn
nf sfzf duwK qkdy hn, nf suhwpx
nf sfzI kUk suxdy hn nf sfzI hUk
|
|
ruwKF
dI ies dlIl qoN ienkfr nhIN ho skdf ik AuhnF dI hoNd
df qrk ies gwl ivc hY ik Auh iËMdgI ƒ pflx
qy svfrn sjfAux df sfDn bnx aqy jdoN AuhnF ƒ
ies mMqv leI vrqoN ivc ilaFdf jFdf hY qF AUhnF ƒ
KuÈI huMdI hY. pr jdoN mnuwK afpxy hmsfieaF
dIaF KopVIaF jF DV AuhnF dy tfhixaF nfl ltkf idMdy
hn qF Auh kUk AuTdy hn: |
| |
sfzIaF
suMn bfhvF koloN
moieaF df Bfr nhIN cuikaf jFdf.
aqy
jdoN sfƒ Auh bMdUk dy dsiqaF ivc Zfldf hY
qF asIN afpxy afp ƒ cup gunfhgfr smJdy hF.
|
|
ruwKF
ƒ apxf ieh apmfn mnËUr nhIN, Auh cfhuMdy
hn: |
| |
asIN
ieEN mrIey
ik sfzf mukxf vI sÌl ho jfey,
|
|
ruwKF
ƒ ieh vI smJ nhIN afAuNdI ik: |
| |
iks ksUroN
sfƒ ÈihrF ivcoN dys-inkflf dy Cwizaf ey.
|
|
ruwKF
df iÈkvf sfƒ kdy nf tuMbdf jy suKpfl ny
afpxy vrdfn ivcoN pYdf hox vfly krqwv vloN byiDafnI
idKfeI huMdI. qF vI iek QF Ausny iliKaf hY ik Auh
prikrqI ƒ jF dUsry lÌËF ivc pMCIaF,
ruwKF, cMn jF afkfÈ ƒ afpxf bulfrf jF
hmnvf bnfAux df hfmI nhIN. pr Ausƒ afpxy nym
dI AulMGxf krnI peI hY ikAuNik kivqf ilKx dI AusdI
smrwQf sImq hY.
kvI afpxy leI cup df vrdfn cfhuMdf hY
ies leI ik:
|
| |
jdoN
cuwp bolygI
qF Èbd sMgIq bxky gUMjxgy
qy kivqf bxky Auqrngy
|
|
qF
iPr ijnHF ruwKF jF vsqF ƒ DroN hI cuwp df vrdfn
imilaf hoieaf hY, AuhnF dI cuwp ivcoN Èbd sMgIq
bxky ikAuN nhIN gUMj skdy? vfsqv ivc AuhnF dI cuwp
ivcoN Aupjy ÈbdF dy sMgIq dI gUMj Ausny afpxIaF
kivqfvF ivc aMkq vI kIqI hY qy bVI ÉUbI nfl
kIqI hY.
afpxI kivqf leI cuwp rfhIN gUMjx pr ruwKF, isqfiraF
qy cMd dI cuwp ƒ afpxI kivqf dI gUMj qoN bfhr
rwKx dI AusdI jkoqkI ƒ isvfey iesdy hor kI ikhf
jf skdf hY “ieh kvI dy coj hn”
KYr ieh qF aYvyN gwlF coN gwl sI. asl svfl qF kvI
dy jIvn ÌlsÌy df hY ijs vwl prqxf ies
leI ËrUrI hY, qF jo AusdI kivqf dy rihMdy pwK
vI Aujfgr ho skx. myrI jfcy Auh isRÈtI dI rcnf
ivc ies leI rcxf cfhuMdf hY qF jo Aus sUÉm
qrqIb qy qvfËn ƒ afpxI Ëfq df ihwsf
bxf sky ijhVf kudrq df aMqrIvI nym hY. Auh ies aidK
nym ƒ afpxI jfq df hI ikAuN, iËMdgI dy hr
vrqfry df ihwsf dyKxf cfhuMdf hY, BfvyN Aus vrqfry
df sMbMD smfjI kdrF nfl hY, mnuwKI irÈiqaF
nfl jF swc, hwk qy inaF dy sMklpF nfl. Ausdy nËdIk
koeI vI vDIkI jF jbr kudrq dI sUKm qrqIb qy qvfËn
dI AulGMxf hY. cuwp df vrdfn mMgx dy bfvjUd aijhIaF
AulMGxF ivruwD cuwp rihxf Ausƒ gvfrf nhIN. iek
kvI vjoN Ausƒ byhurmqI df iÈkfr aOrq dI
ies pukfr df huMgfrf Brnf hI ipaf hY:
|
| |
myrI
pIV ƒ Èbd nhIN sMG cfhIdf hY
ijQy Auh cIk bxky inkl sky-kvI!
kI qMU Auh cIk bxygf
jo sMG ivc nwpI hoeI cIk ƒ qwk ky PutdI hY?
|
|
Aus
ƒ Aus pIV df zfhZf aihsfs hY ijs ivcoN mfx mrXfdf
dy kfrn sIqf ƒ lMGxf ipaf qy ajy qwk lMG rhI
hY
AusdI kivqf “sIqf dy bol hn:
|
| |
sIqf
ƒ smJ nhIN afAuNdI
BfvyN ieh jnk df vcn hovy
dsrQ df mfx hovy
lCmx dI ryKf hovy
rfvx df afhMkfr hovy
jf DobI df sMsf hovy
hr vfrI Ausy ƒ hI ikAuN Bgqxf pYNdf hY.
|
|
sIqf
df ieh svfl sfzI smfjI qy sdfcfrk mfniskqf leI iek
vMgfr bxky gUMj AuWTdf hY: |
| |
ikAuN
rfm GoVy AuWpr hI svfr hoxf cfhuMdy hn?
ikAuN AuhnF ƒ smJ nhIN afAuNdf
ik mrXfdf dy GoVy AuWpr
hukm df cfbk lY ky bYTf mnuwK
qfkqvr qF ho skdf hY, suqMqr nhIN.
|
|
aijhy
ivprIq vrqfry suKpfl ƒ duKI qy bycYn krdy hn.
Ausdy kihx anusfr, BfvyN Auh iksy vfd dI Cwq hyT lukx
ivc XkIn nhIN rwKdf pr iesdf arQ ieh vI nhIN ik Auh
rx Kyqr qoN Bwjxf cfhuMdf hY. Auh lVnf cfhuMdf hY
pr afpxI sUrmgqI dI Dfk ibTfAux leI nhIN sgoN AuhnF
mjbUr qy inhwQy lokF dy sfQI vjoN ijhnF df inhwQfpx
AuBiraf hY “AuhnF dy mwQy qy iqEVI bxky aqy”
ijnHF dy hwQ KflI hn pr ieMJ mIty hoey hn, ijvyN lVfeI
dy mYdfn ivc iGry hoey XoDy dy hwQ, ijnHF Guwitaf
huMdf hY ikrpfn ƒ”
Auh awgoN ilKdf hY:
|
| |
mYN
lVFgf AuhnF leI
jo arjn vFg jMg dy mYdfn ivc
do icqy ho gey ny,
sfrQI kol Èsqr nhIN nËr huMdI
kvI kol vI nËr huMdI hY.
|
|
[ieQy
mYN suKpfl dI ies gwl bfry kuwJ kihx df hIaf krnf
cfhFgf ik Auh iksy vfd dI Cwq hyT lukx df hfmI nhIN
pr myrI guËfirÈ ieh hY ik sfry vfd lukx
vflI Cwq nhIN huMdy. kuwJ vfd nyk-ierfdf lokF ƒ
iksy AucyrI ÉUbsUrqI vfsqy, iksy vzyry inaF
leI rVy mYdfn ivc inqrn df swdf vI huMdy hn. aijhy
vfd aksr Ausy nËr dI Aupj huMdy hn ijsƒ
suKpfl ny “kvI dI nËr” afiKaf hY.
suKpfl Èfied nf mMny pr AusdI kivqf ivcoN vI
iensfnI kdrF dy hwk ivc ËmIr ƒ JMjoVn vfly
iksy vfd dI cfp sunx ƒ imldI hY. kI ieh cfp isrÌ
mYƒ hI suxINdI rhI hY? Èfied ieMJ hI hovy.]
BfvyN mYdfn ivc inqrn dy PrË qoN suKpfl bymuwK
nhIN pr Ausdf buinafdI srokfr Aus sihj, sMquln qy
qrnuMm ƒ mnuwKI suBfa qy ivhfr df ihwsf bnfAuxf
hY, ijsdf ÉfmoÈ sumyl Auh kudrq ivcoN
dyKdf hY. iesdy leI Aus kol koeI aOËfr jF hiQafr
hY qF Èbd hI hn. pr buwD, nfnk, eIsf qy rvIdfs
dy hvfly nfl Auh jfxdf hY ik ÈbdF ivc ikMnI
aQfh ÈkqI huMdI hY. aMq ƒ iehnF qyjwsvI
dfrÈinkF kol Èbd hI sn ijhnF rfhIN AuhnF
idlF ƒ ijwiqaf qy igafn df nUr Aupjfieaf. jy
suKpfl ny iehnF dy dvfr AuWqy alK jgfeI hY qF ies
leI ik ÈbdF ƒ ÈkqI dyx dy ikRÈmy
df jy koeI ikxkf ikqoN lwB skdf hY qF iehnF dvfiraF
qoN hI lwB skdf hY.
hr dOr qy hr rMg dy cMgy kvI vFg AusdI vI koiÈÈ
hY ik Auh afpxI kivqf ivc Aus qoN vwD kuwJ afK sky
jo kuwJ Ausny afiKaf hY. aijhf qF hI ho skdf hY jy
Auh Èbd-koÈ ivc idwqy ÈbdF dy
arQF ƒ koeI aijhI invyklI afBf, AuhnF Audfly
koeI aijhf hflf isrj sky ijsƒ Ausny spys qy cuwp
df nFa idwqf hY.
myrI kfmnf hY ik Ausƒ afpxI ies kfivÈ
ivc nvIaF pRfpqIaF dI qOÌIk imly. Èfied
PYË df ieh Èyar myrI ies kfmnf df ieËhfr
vDyry ÉUbsUrqI nfl krdf hY.
|
| |
iek suÉn
aOr ik iÌr qrËy qkwlm qyrf
hrÌy sfdf ko anfieq kry ieajfË kf rMg
|
|