Since 2002
May 2005
Home
Archives
Editors
Editorial
E-mail
sovIaq smfjvfd df ivnfÈ qy gorfbcov
— ivcfr crcf
vydnf-sMvydnf dy afr pfr
— ieMdrjIq iswDU
aruMDqI rfey — mulfkfq
hrijMdr dosFJ
ikrqI-iksfn pfrtI…
— Bgvfn isMG joÈ
drbfr sfihb df zoËIar rwd
snmfnF dI rfjnIqI
kfr syvf aqy qUM-qUM, mYN-mYN
nvF moV
afpxyafpxy lok
— ajmyr rozy
afpxI afpxI gwl
kuwJ nf bol
Xogf- blivMdr acfrIaf
lfl JMzf
— amrjIq cMdn
pÀjfbI khfxI -afKrI pulFG
— hrnfm isMG nfrUlf
imÀnI khfxIaF
12vIN sMsfr:
pMjfbI kfnÌrMs df aYlfnnfmf
rom rom ivc jgdy dIvy

 

sOVIaF rIqF qoVFgI: aruMDqI rfey
mulfkfq —hrijMdr dosFJ
kOmFqrI ipV `c srmfeydfrI aqy isafsqdfnF dI ajfrydfrI vwloN ijhVI nOsrbfËI kIqI jf rhI hY, Aus dy iKlfÌ bulMd huMdIaF afvfËf `coN iewk afvfË hY, “aruMDqI rfie” . ieh afvfË kdy Bfrq `c dwby-kuwcly lokF dI ‘hfa’ bxdI hY qy kdI srmfeydfrI dy ivhVy jf ky Aus leI llkfr bxdI hY. Auh kihMdI hY ik Bfrq df AuWprlf qbkf bhu-kOmI kMpnIaF df bglgIr bx ky Bfrq nUM iewk vwzf ptydfr dyÈ bxfAux `qy quilaf hoieaf hY. Auh kihMdI hY ik ijs ivÈvIkrn nUM kOmfqrI ÊrIbI df ielfj dwisaf jf irhf hY asl `c ieh nvyN bsqIvfd df hI iewk nmUnf hY. awj srmfeydfr afpxIaF nvIaF bsqIaF nUM afpxI aDuink qknflojI dy shfry Gr bYTf hI clf irhf hY.
buwkr pRfeIË dI ivjyqf, ‘gfwz afÌ smfl iQMgË’ dI rcyqf, bqflI sflf aruMDqI dwKnI kyrlf dy iewk Coty ijhy ipMz `c pRvfn cVHI. aruMDqI df Auprokq nfvl drasl `c ies ipMz `c ibqfey bcpn dy afs-pfs GuMmdI jIvn gfQf ijhf hI hY. afpxy bfry gwl krdI Auh aksr hws ky afKdI hY ik Auh kyrlf dy eIsfeI ÈrIaq BfeIcfry `c plI hY pr AuNJ kyrlf cfr DrmF- ihMdU, ieslfm, eIsfeI qy mfrksvfd df Gr hY. kyrlf `c ipCly keI sflF qoN mfrksvfdIaF dI agvfeI `c srkfr bxdI hY. mfrksIaF dy nyqf vI bRfhmx hn, ienHF dI rfjnIqI `c jfqvfd df kfÌI rol hY.
Aus dI ikqfb “gfwz afÌ smfl iQMgË” AuWqy hflIvuwz dy keI inrmfqfvF ny jdoN iÌlm bxfAux bfry afiKaf qF Aus ny ikhf ik ikqfb Aus ny afpxIaF aqy afpxy lokF dIaF jVHF nfl juV ky ilKI hY. ies nUM iÌlmfieaf nhIN jf skdf. ieh stUzIE nfvl nhIN, stUzIE nfvl hor huMdy hn. Aus ny inrmfqfvF dy eyjMtF nUM ikhf sI ik vpfrI iksm dy inrmfqfvF qy inrdyÈkF nUM nhIN pqf ik, myry lokF aqy myry nfvlF nfl iks slIky vrqxf hY. ieh lok mYnUM afpxy ivwc ËËb kr lYxf cfhuMdy hn. ieh dwsxf cfhuMdy hn ik mYN AunHF dI hI kuVI hF. pr mYN AunHF jfqF vfilaF dI, AunHF bwicaF dI hF ijnHF bfry ieh ikqfb hY. Auh afpxI iÌlm `c ienHF lokF nUM muÉfiqb nhIN hoxgy. ies `qy iÌlm bx hI nhIN skdI. aruMDqI ny idwlI `c rih ky iemfrqsfËI dI pVHfeI kIqI hY pr Aus ny ieh kMm nhIN kIqf. hux Auh iewk lyKkf hY. ies qoN ibnF Aus ny afpxy afp nUM iewk rfjsI vrkr vjoN vI sQfpq kr ilaf hY. Auh mwD pRdyÈ, mhfrfÈtr aqy gujrfq dy afidvfsIaF nfl juVI hoeI hY. Auh AunHF lokF nfl kMm krdI hY ijnHF leI Bfrq dy nv-inrmfx bx rhy zYm rotI roËI aqy Gr bfr leI brbfdI df ÉqrF bx rhy hn. Aus dy buwkr pRfeIË qoN imlI qIh hËfr zflr dI rfÈI vI nrmdf bcfAu aMdolnkfrIaF dI JolI pf idwqI sI. Auh iksy vI iksm dI iPrkfpRsqI dy iKlfÌ boldI hY. iÌrkU Bfjpf dIaF awKF `c Auh iesy leI rVkdI hY. jd Bfrq ny prmfxU DmfkF kIqf qF Bfrq dy bhuq sfry buwDIjIvI ies dy hwk `c bol ky rfÈtrIvfdI hox df Brm pfl rhy sn qF Aus ny ‘dI kfwst afÌ ilivMg’ df lyK ilK ky lok ihwqF dI gwl kIqI. pr bhuq sfry aKOqI rfÈtrvfdIaF ny ies df ivroD kIqf. afpxy ivroD bfry Auh ieho kihMdI hY ik ijs pfsy mY qur rhI hF hr aglf kdm iewk qyË qrfr KMjr `qy rwKxf hY pr ieh cMgI gwl hY, mYN vI qyË-qrfr rihMdI hF.
Auh dunIaF Br `c lYkcr dyx jFdI hY qy ienHF lYkcrF qoN imldI ÌIs Auh DrqI nfl juVy lokF dy kFË leI qfr idMdI hY. ipCly idnIN Auh aijhI lYkcr lVI leI amrIkf afeI hoeI sI. Bfrq dI kOmfqrI dOVfk ÈfienI iebRfihm ijhVI KyzF dy idnF qoN myrI jfxUM hY, dI bdOlq Aus nfl gwlbfq krn df sbwb bixaf. ÈfienI vFg Auh qy mYN vI pMjfbI, ihMdI qy aMgryËI dI iml-goBf ijhI BfÈf `c gwl krdy gey.
jdoN mYN Aus nUM afiKaf ik qusIN kyrlf qoN ho? mYnUM lwgdf hY ik kyrlf `c bfkI Bfrq dy mukfbly aOrqF dI hflq byhqr hY, qF Aus ny gMBIr ho ky afiKaf kyrlf dIaF aOrqF Bfrq dy bfkI ihwisaf smyq pUrI dunIaf `c kMm krdIaF hn aqy pYsy ipwCy afpxy GrF nUM ByjdIaF hn. ivafh krvfAux leI dfj dI motI rkm qfrnI pYNdI hY. bfad `c Bfrq bhuq sfrIaF nUM Gr dI arD nOkrfxI bx ky pqIaF dy BYVy vqIry df sfhmxf krnf pYNdf hY. ijs Coty ijhy ipMz `c mYN rhI hF Auh iewk zrfAuxf supnf sI, muitafrF leI. “koeI vI AuWQy ivafh nhIN krvfAuxf cfhuMdI sI,” hws ky kihMdI hY, “pr Auh myry vFg nhIN krngIaF.” Auh hwsidaf hwsidaF kihMdI ik pqlf srIr, sFvlf rMg qy isafxp sfzIaf kuVIaF leI vrdfn nhIN, srfp hY. ÈfienI ny gwl kwtidaf afiKaf ik ies dI mF vI smJOqfvfdI nhIN, Auh bVI dlyr qy dlIlbfË aOrq hY. aruMDqI ny mF dI gwl suxidaF afpxI mf dI khfxI ÈurU kr idwqI ik Aus ny iewk bMgflI ihMdU nfl ivafh krvfieaf sI. pr nf inBI qy qlfk dy idwqf. jd Aus ny qlfk ilaf sI qF qlfk lYxf koeI mfVI-motI gwl nhIN huMdI sI. kyrlf `c qF aijhI aOrq nUM awj vI avfrf smiJaf jFdf hY. jy quhfzf ipAu jF pqI nhIN qF quhfzI koeI iewËq nhIN quhfzf koeI Éfndfn nhIN qy quhfzf koeI QF itkfxf nhIn smiJaf jFdf. ijs ipMz `c mYN plI, ijs ipMz df iËkr gfwz afÌ smfl iQMgË `c hY, ienHF gwlF qoN hux dUr hY. pr sfnUM ieh sB kuJ dyKxf ipaf. hux mYN ieh sihjy hI kih skdI hF, DMnvfd pRmfqmf df ik myry `qy koeI aijhI bMidÈ nhIN ijhVI sDfrx mwD BfrqI vrgI kuVI AuWqy huMdI hY. myry kol ipAu nhIN, myry sfhmxy aijhf mrd nhIN ijhVf afpxI tihl syvf dy bdly sfnUM kdy kdfeIN kuwt-kutfpf dyNdf. myrI koeI Ëfq nhIN, myrI koeI jmfq nhIN, myrf koeI Drm nhIN, koeI ivrfsq jF rvfieqF nhIN ijhVIaF Cwzx leI sfnUM bhuq qMg hoxf pYNdf hY. kdy qF mYN socdI hF ik mYN Èfied aijhI iekwlI BfrqI kuVI hovFgI, ijs dI mF kihMdI hovygI, hr jo mrËI krIN pr ÈfdI nf krIN. hwsdI hoeI iPr kihMdI hY ik jdoN mYN duwlhn dI BfrI qy cmk-dmk vflI puÈfk dyKdI hF qF myry afpxy Éurk hox lwgdI hY. mYnUM ieh bhuq zrfAuxI lwgdI hY. ieMj lwgdf hY ijvyN iksy DuKdI lwkV nUM Èoa pIs bxfieaf hovy. gfwz afÌ smfl iQMgË `c mYN ies nUM “pfilÈ kIqf bflx” ikhf sI. ieh kihMidaF Auh ÉfmoÈ ho geI. mYN Aus nUM Aus dI mF bfry kuJ hor dwsx leI ikhf qF Auh AudfsI ijhI, c bolI, “Auh koeI punmeI iÌlm dyKidaF awk qy Qwk cuwky mnuwK vrgI hY. pr Aus `c hOslf qy dlyrI lohVy dI hY.” aOrq, ijs ny kdI mrd df shfrf nf Bfilaf hovy. ieh bVI ivlwKx gwl hY. Auh sÌlqf nfl skUl clfAuNdI hY, ijhVf bhuq hI sÌl skUl mMinaf jFdf hY. lok afpxy bwicaF leI AunHF dy jMmx qoN vI pihlF dfÉlf rfÉvF kr lYNdy hn. pr Auh sfzy mF-DI nfl ies qrHF nhIN imldy vrqdy ijvyN cfhIdf hY, ikAuNik AunHF dI BfÈf `c asIN rvfieqI aOrqF nhIN hF. pr asIN aijhf kuJ nhIN kIqf jo lokF dIaF KuÈIaF KoNhdf hovy. pr pqf nhIN iPr vI lokF nUM sfzf jIvn ikAuN pRyÈfn krdf hY. Pyr vI myrI mF kyrlf `c bhuq jfxI pCfxI hY. 1986 `c Aus ny lok ihwq `c iewk kfnUMnI kys ijwiqaf sI. AunHF dy BfeIcfry (syrIan eIsfeI) ny iewk kfnUMn bxf rwiKaf hY ik aOrqF afpxy ipAuN dI jfiedfd df kyvl iewk cOQfeI ihwsf jF pMj hËfr rupey hI lY skdIaF hn. pr 1956 dy kfnUMn muqfbk ipAu dI jfiedfd `c aOrqF vI brfbr dIaF hwkdfr hn. pr bhuq Gwt kuVIaF hn jo afpxy ipAu qoN brfbr hwk mMgdIaF hn. pr AuWQy keI pfdrI lokF nUM vsIaqF ilKx dI nsIhq kr rhy hn kuVIaF nUM sI ik nihrU ny ikhf “zYm nvIn Bfrq dy mMdr hn” . dyKo ieh ikMnI AulfrU gwl hY. ieh iewk qrHF kOmI JMzy dI Bfvnf nfl iKlvfV hY. nrmdf aMdoln dI gwl Cwzo. kI zYm quhfnUM bYWz `qy nfÈqf dy skdy hn? quhfzIaF muitafr DIaF ivafh skdy hn? quhfnUM ibmfrIaF qoN injfq duaf skdy hn? hux lok iehnF suaflF dy juafb jfxdy hn. Auh smJx lwg pey hn ik ieh iewk rfjsI iBRÈtfcfr hY ijs nUM gYr lokrfjI rfjsI jQybMdIaF clf rhIaF hn. ieh lok ivroDI qfkqF kudrqI soimaF nUM lokF qoN Koh ky afpxy kbËy `c kr lYNdIaF hn qy iPr ieh somy afpxI mrËI dy ipRqpflkF nUM idwqy jFdy hn.”
“nrmdf AuWqy pihlf bfrgI zYm 1990 `c mukMml kIqf igaf sI. ies bfry srkfr ny ikhf sI ik ies nfl iewkoqr sO ipMzF dy swqr hËfr lokF nUM muV vsybf krnf pvygf. pr srkfr ny ibnF iksy agfAUN cyqfvnI dy zYm ipwCy bxI pfxI rK (rYËrvuafr nUM pfxI nfl Bfr idwqf. ijs nfl iewk sO bfhT ipMzF dy iewk lwK cOdF hËfr lokF df AujfVf ho igaf. jd acfnk ipMzF `c pfxI vVnf ÈurU hoieaf qF lok afpxf zMgr vwCf, buwZf Tyrf qy inafxf inwkf lY ky GrF `coN dOV phfVF `qy jf cVHy. ds sfl bfad zYm ny kyvl Aus dI pMj ÌIsdI ËmIn isMjxI ÈurU kIqI ijMnI pihlF srkfr kihMdI sI. ieh ËmIn Aus nfloN ikqy QoVHI hY ijMnI zYm bxfAux leI bxI JIl dy pfxI hyT af geI, AunHF nihrF nhIN bxfeIaF. ikAuNik Tykydfr aqy rfjsI lok kyvl zYm hI bxfAuxf cfhuMdy sn. ikAuNik nihrF dy mukfbly zYm `coN iËafdf pYsf bxdf hY.” mYN Aus nUM aglf suafl kIqf ik AunHF lokF df kI bixaf ijnHF df zYm kfrn AujfVf hoieaf sI. Aus sihj gMBIrqf nfl afiKaf, “koeI nhIN jfxdf? pr jd mYN iehnF bfry ‘dI gRytr kfwmn guwz’ df lyK iliKaf qF mYN ienHF AujVy lokF dy aMkVy dyK ky hYrfn-pRyÈfn ho geI. Bfrq srkfr kol ienHF bfry koeI aMkVF nhIN sI ik ies vwzy zYm ny ikMny lok GroN-byGr kIqy hn. mYN smJdI hF ik ieh kyvl styt df idvflIafpx nhIN sgoN Bfrq dy buwDIjIvI vrg df vI idvflIafpx hY. ienHF bfry jfxkfrI qF hI hfsl nhIN kIqI geI ikAuNik ienHF nUM iensfn hI nhIN smiJaf jFdf. ieh dilq aqy afidvfsI hn. mYN ienHF bfry ilKx qoN pihlF ieMzIan ieMstIicAUt afÌ pbilk aYzminstyÈn dI stwzI irport dyKI sI. ies irport `c crMjf zYmF df iËkr hY qy ienHF qoN ieho iswtf kwiZaf igaf hY ik aOsq iewk zYm bxn nfl cuqflI hËfr lokF df AujfVf huMdf hY. ieh sB vwzy zYm hn. jykr AujVy lokF dI igxqI ies qoN cOQfeI hovy qF soco ikMny lok ho jFdy hn. Bfrq ny ipCly pMjfh sflF `c CwqI sO zYm bxfey hn. so ies df mqlb qyqI imlIan lokF df AujfVf isrÌ zYm bxn krky hoieaf. ienHF dI iksy ny sfr leI? ienHF `coN iËafdf vwzy ÈihrF `c ihjrq kr gey hn. AuWQy jf ky vI ieh lok nfgirk nhIN bxy, JuwgIaF JOpVIaF `c rihMdy hn. ieQoN ienHF nUM muV KdyVn dy Auprfly ho rhy hn. nvIN idwlI dIaF mwD vrgI suafxIaF jQybMd ho rhIaF hn ik JONpx pwtI `c rihMdy lok Éqrnfk hn ienHF nUM ieQoN Bjfieaf jfvy. ÈfienI ny ivcfly bolidaF afiKaf, “JuwgI JONpV qf kohV hY Bfrq isr.” Aus ny isr ihlfAuNidaf afiKaf, “hF swc hY. pr Bfrq srkfr ienHF dy isr aihMsf aqy sihxÈIlqf df QoQF ivcfr hI BfrU rwKxf cfhuMdI hY. srkfr bVI byÈrmI nfl kihMdI hY ik asIN cIn jF qurkI vFg nhIN afpxy lokF nfl ivvhfr krdy. asIN afpxy lokF nUM AunHF vFg aYvyN nhIN mfr mukfAuNdy. pr swcfeI hY ik ieh AunHF vwl qvwjo hI nhIN idMdy ieh lok Kud hI mrdy Kwpdy rihMdy hn. sfzy ivc jfq-pfq vrgf iGnOxf vrqfrf hY. sfzy smfj ivwc ijhVy lok nIqIaF dy ÌYsly krdy hn AunHF df, AunHF PYsilaF qoN pRBfivq hox vfly lokF nfl koeI smfijk sMbMD hI nhIN huMdf. ÌYsly krn vfly lok qF aijhIaF nIqIaF GVn dy hI ÌYsly krdy hn ijnHF df AunHF nUM Éud Pfiedf huMdf hovy. ijnHF lokf ny nIqIaF dy ÌYsilaF qoN pRBfivq hoxf huMdf hY AunHF nUM qF AunHF dI iksmq aqy krmF dy Ìl df pfT hI pVHfieaf jf irhf hY. jd ik ienHF df jnjIvn suDfrn leI bhuq QoVHy iDafn dI loV hY. Bfrq dI kOmFqrI pwDr AuWqy lokrfj krky cMgI Bwl bxI hoeI hY. srkfrF nUM ieh Bwl bxfeI rwKx leI ies pfsy vwl iDafn dyx dI loV hY. jykr ienHF axgOly lokF dIaF muÈklF vwl iDafn nf idwqf qF ieh Bwl Kud hI smuMdr dI Jwg vFg Éqm ho jfvygI. mYN aglf suafl kridaF Aus nUM puwiCaf, “qusIN kihMdy ho ik myrI afpxI rfjsI soc hY, qusIN kihMdy ho ik qusIN ivkfs dy ivruwD nhIN pr ivkfs lokF dIaF loVF qy nroeIaF kdrF-kImqF dy afDfr `qy hovy. qusIN Éud ies bfry kI kr rhy ho?” Aus ny qurMq juafb idwqf, “iewk ipMz `c jMmI sfDfrx BfrqI kuVI ies bfry kI kr skdI hY. mYN afpxI pUrI iËMdgI sOVIaF rvfieqF nUM qoVx AuWqy lf idaFgI. mYN kdy vI aKOqI rvfieqI BfrqI pqnI bx ky nhIN rhFgI. mYN ivkfs df ivroD nhIN krdI hF ijhVf nIqIaF bxfAux vfilaF leI iewk kyNdrI qy ÊYr lok rfjI pRbMD muhweIaF krvf irhf hY. qusIN mOjUdf pRbMD `c ikvyN soc skdy ho ik swqf df ivkyNdrIkrn hovy qy sQfnk lokF df AunHF dy kudrqI sfDnF df kMtrol hovy. awj BfrqI srkfr sB kuJ inwjI Kyqr nUM dyx leI qwqpr hY aqy ies nUM srkfrI kMtrol qy pbilk ieMtrpRfeIË df bdl dwisaf jf irhf hY. jd ik ieh nIqI GfiVaf nUM hor qfkq dyxf aqy swqf df hor kyNdrIkrn hY. ijvyN mhfrfÈtr df ibjlI borz qoV ky pUry sUby dI ibjlI df pRbMD amrIkn kMpnI aYnrfn nUM dy idwqf igaf sI.”
gwl nUM awgy qoridaF ikhf ik ies `c BfrqI durpRbMD df ksUr hY qusIN globlfeIjyÈn dy iKlfÌ ikAuN ho. Aus ny pfxI df Guwt Brn qoN bfad kihxf ÈurU kIqf, Auh ies dy iKlfÌ nhIN. globlfeIËyÈn vDIaf gwl hY. pr suafl hY ik ieh sDfrn lokF pRqI ikMnI idafnqdfr hY. mYN jdoN Èihr qoN bfhr jFdI hF qF mYN bhuq afÈfvfdI huMdI hY. mYN dyKdI hF ik Bfrq ikMnf sohxf aqy mhfn hY. ieh dyK ky mYnUM zr lwgdf ik bhu-kOmI kMpnIaF ieh sB kuJ brfbr kr dyxgIaF. mYnUM nhIN lwgdf ik sfVHI nfloN hor kI suMdr ho skdf. ies nUM ikvyN mrn dyvFgy. sfVHI nUM ikvyN kfrporyt kIqf jf skdf hY. BfrqI cODrIaF ny kOmfqrI kMpnIaF nUM Bfrq dI bfspqI nUM pytYNt ikAuN krn idwqf. BfrqI lok mYkznlz dy hYmbrgr Kfx nfloN rotI, iewzlI qy zosf Kfx nUM qrjIh idMdy hn. amrIkf afAux qoN pihlF mYN idwlI dI iewk mfrkIt `c geI AuWQy vwKo-vwKrI dfl dI plyt ijs `coN BfrqI msfilaF dI mihk afAuNdI hY bVI ssqI iml jFdI hY. AuWQy Kfxf KFidaF myrIaF awKF `c awQrU af gey ik bhu-kOmI kMpnIaF ieh mihk sfzy qoN Kohxf cfhuMdIaF hn.”
mYN iPr gwl df rwuK moVidaF afiKaf ik ‘dI aYNz afÌ iemYËInyÈn’ `c qusIN pRmfxU hwiQafrF df ivroD kIqf sI. pr Aus vkq lwgdf sI ik pUrf Bfrq qF pRmfxU Dmfky dy hwk `c sI.
Aus ny juafb `c afKxf ÈurU kIqf, “hF, hux smF kuJ bdilaF hoieaf hY pr Aus vkq sB AulfrU ijhy ho gey sn. sB dy isrF nUM rfÈtrvfd ciVHaf hoieaf sI.”
pr mYnUM ies qoN bhuq Gbrfht ho rhI sI ik spwÈt hY ik Bfrq, pfiksqfn, amrIkf jF koeI vI dyÈ hiQafr bxfAuNdf hY jF vrqdf hY Auh afpxy lokF nUM vI iewk ivnfÈkfrI sMsfr `c Dwkdf hY. pRmfxU hwiQafrF df idKfvf afpxI hYNkV nUM pwTy pfAux qoN vwD kuJ nhIN. BfrqI lok ajy qwk ÈrimMdgI vfly swiBafcfr qoN ipwCf nhIN Cuzf sky. Auh smJdy hn ik jykr AunHF aijhf kuJ nf kIqf qF AunHF dI pCfx Éqm ho jfvygI. pRmfxU hwiQafrF dI vkflq krnf ies ivwcoN inkilaf sI.
mYN muV afiKaf, qusIN ikhf ik gBrot ihMdU Dmfky dIaF KuÈIaF mnf rhy hn, iehoN Auho lok sn ijnHF ny msijd ZfhI sI. Aus ny afpxI gwl jfrI rwKidaF afiKaf ik Bfrq dy buwDIjIvI hux Dfrimk kwtVpuxy dy iKlfÌ boldy hn. pr bhuq Gwt lok hn ijhVy Dfrimk kwtVpuxy nUM, inwjIkrn aqy sMsfrIkrn nfl joVky dyKdy hn. pr ieh iqMny iewk dUjy dy pUrk hn. Dfrimk jnUnIaF aqy sMsfrIkrn dy hmfieqIaF ivwc vI jmfqI jMg hY. jdoN kuJ lok kuJ iÌlmF nUM bMd krdy hn, kuJ pusqkF nUM sfVdy hn qF AunHF dy mnF `c isrÌ ieho nhIN huMdf ik iÌlmF bxfAux vfly BfrqI swiBafcfr nUM qbfh kr rhy hn. sgoN AunHF dy mnF `c guwsf huMdf hY ik aMgryËI bolx vfly lok, jo afpxy afp nUM pwCmI smJdy hn AunHF nfloN cMgf tfiem pfs krdy hn. ieh vI iewk ajIb ijhf vrqfrf hY BfrqI smfj ivwc. pr gMBIrqf nfl dyKo, Dfrimk swjy pwKIaF df iswDf sMbMD inwjIkrn qy sMsfrIkrn nfl hY. jdoN dyÈ dy smuwcy vsIly ivdyÈI kMpnIaF nUM dyx dI gwl df vËn vD jFdf hY qF BfrqI isafsq `c grmI af jFdI hY. isafsI hflfq asuKfvyN ho jFdy hn. aijhy mOky ihMdU swjy pwKI Drm dy jfnUMnI nfhry lfAux lwg pYNdy hn. ieh iewk BwdI Kyz hY, ieh iqMny iewko pfsyN jf rhy hn. bfbrI msijd Zihxf, mMdr dy bxn jF nF bxn vrgy sfry muwdy srmfeydfrI dI koJI Kyz dy hI ihwsy sn. sfnUM ieh sB kuJ smJxf cfhIdf hY ik iewk pfsy qF asIN sMsfrIkrn jF dunIaF nUM iek ipMz bxfAux dy nFa AuWqy dyÈ nUM pwCm dIaF bhu-kOmI kMpnIaF nUM vycx AuWqy quly hoey hF. dUjy pfsy asIN srhwdF dI rfKI leI mfrU hwiQafr bxf rhy hF. jd sMsfr ny ipMz bxnf hY qF ieh lVfeIaF ikAuN? hwiQafrF dI qF loV hI nhIN. ikAuN kroVF rupey brbfd kr rhy hF.
mYN Aus df, Aus dy ipCly lYkcr vwl iDafn idvfAuNidaF afiKaf. qusIN BfrqI qrwkI AunHF do trwkF nfl krdy ho ijnHF `coN iewk bhuq Cotf hnyry `coN rOÈnI `cN jf irhf hY, qusIN ies gwl `c kI kihxf cfhuMdy sI.
Aus ny lMmf sfh lYNidaf qy hlkf ijhf KMGUrf mfridaF afiKaf, “Bfrq iewko smyN keI sdIaF `coN guËr irhf hY. mYN keI rfqF qoN afpxy Gr dy bfhr dyKdI sF ik kuJ mËdUr Pfiebr aptIkl dI kybl (aqI-afDuink ibjleI qfr) ivCfAux leI Kwzy puwt rhy sn. pr ieh kMm Auh dysI mombwqIaF, dIivaF qy lfltYxF dI loa `c kr rhy sn. ieh kuwJ ho irhf hY. awj Bfrq ivwc. ijhVIaF rOÈnIaF hnyry `c ipGl rhIaF hn AunHF dI koEI sfr nhIN lY irhf. koeI AunHF dI afvfË nhIN sux irhf. AunHF leI tYlIvIËn dy prdy AuWqy jF aÉbfrF dy siÌaF AuWqy koeI QF nhIN. kI AunF df ies sB kfsy `c ihwsf nhIN. ijhVy kuJ lokF kol roÈnI hY aqy AuWcy QF AuWqy KVy hn AunF dI ingfh Qwly hnyry `c pey Èumfr lokF nUM dyKx qoN asmwrQ ho geI hY. idwlI `c sohxIaF qy vwzIaF kfrF dy kfÌly vD rhy hn. hotlF dy drvfjy hor KUbsUrq qy mokly ho rhy hn. pr AuQoN buwZy cONkIdfr alop ho rhy hn AunHF dI QF rfeIPlF vfly pihrydfr lY rhy hn. ienHF ÈihrF `c ÊrIb nUM isr dI jUMa bxfieaf jf irhf hY. ijhVy iksy nUM idKfeI hI nhIN dy rhy. awj Bfrq `c jo cmk irhf hYAus dy afs-pfs Guwp hnyrf hY. pr koeI jfxnf hI nhIN cfhuMdy kI hnyry `c kI ho irhf hY. ijhVy lok amIr Auh ieh klpnf vI nhIN krdy ik sMsfr ikMnf sohxf hY qy lok ikMny duKI hn. Aus dI Bfvukqf nUM BFpidaF mYN Aus nUM suafl kIqf ik kI qusIN lok mukqI df koeI vwzf kfrvF bxfAugy jF iksy vwzy kfrvF `c Èfml hovogy.
myrf suafl suxidaF hI Auh kuJ asihj ho geI qy Aus ny juafb nFh `c idwqf. Aus afiKaf ik iksy vwzy kfrvF `c qusIN Kud koeI ÌYslf nhIN lY skdy. Auh kihMdI Auh pVHI ilKI hY, iksy vwzy kfrvF dI loV hI nhIN. mYN nhIN cfhuMdI ik mYN iksy vwzy kfrvF df hwQTokf bxF jF Aus qoN pIVq hovF. mYN nhIN cfhuMdI ik mYN iksy vwzy kfrvF `c jf ky muV iksy hnyry `c guafc jfvF. mYN iewk lyKk hF. iewk klfkfr hF. mYN hmyÈF socdI hF. pUrI qsvIr nUM dyKdI hF ik myrI ikwQy loV hY aqy ikwQy mYN iPwt huMdI hF. solF sflF dI sF jdoN mYN Gr Cizaf, kurfhy vI pY skdI sI, pr mYN kdy vI soc qy smJ df pwlf nhIN Cwizaf. pr pqf nhIN Èfied kdy mYN iksy vwzy kfrvF `c clI jfvF ikAuNik mYN iekwlI aOrq hF qy Bfrq ivwc ieh koeI sOKI gwl nhIN. mYN socdI hF keI vfr ik Èfied myrf aMq bhuq drdnfk hovygf. ikAuNik mYN iekwlI hF. jd aijhf nhIN huMdf qF mYN ÉuÈiksmq hovFgI. mYnUM lwgdf hY ik myrIaF awKF hux eynIaF KuwlH cuwkIaF hn ik hux ieh bMd hoxIaF muÈkl hn. kdy-kudfeIN socdI hF ik awKF bMd kr lvF jF iksy hor pfsy dyKx lwg jfvF. sdf ieho kMm hI nf krIN jfvF sdf sOVI soc vfly lokF df inÈfnf hI nf bxI rhF. pr ijwQy mYN awj KVI hF Bfrq ivwc mYN awj ijwQy hF. hmyÈf lok kfË nfl juVI rihxf cfhuMdI hF, pr mYN ieh vI smJdI hF ik mYN iekwLlI sB kuJ nhIN kr skdI qy nf hI mYN iekwlI lok ihwqF nfl juVn vflI hF. hor bhuq sfry lok afpxy afp nUM ies kfË leI smripq kr cuwky hn. pr mYN afpxy afly-duafly aijhf qfxf bfxf nhIN buxnf cfhuMdI ijwQy Ps ky myrI smJ qy soc dm qoV jfvy. iewk smyN qusIN sB kuJ nhIN dyK skdy, kuJ cIËF hI dyK skdy ho, pr jo kuJ qusIN dyK rhy ho Aus nUM rfjsI awK nfl nf dyKo Aus nUM Ausy rUp ivwc dyKo ijs rUp ivwc Auh hY.
Aus dI gwl huMdI dyK mYN muV sfihq vwl muVdf hoieaf Aus nUM svfl krdf hF ik qusIN hor nfvl nhIN ilK rhy. Aus ny iewk qoVN juafb idwqf myry leI nfvl Enf hI ËrUrI hY ijMnf ishq leI Kfxf qy ksrq ËrUrI hY. pr ajy ieh muÈkl hY. mYnUM qF Kud hI smJ nhIN, mYN afpxI inwjI iËMdgI bfry soc rhI hF. pqf nhIN mYN kdoN ieh afKx jogI hovF ik mYN nvF nfvl ilK rhI hF. ajy qF kuJ vI ilKx jogI nhIN pr mYN ilKFgI jrUr.
Aus dy ichry AuWqy ajIb ijhy pRBfv dyKidaF qy Aus dI gwl tuwtidaF dyK mYN afiKaf ik ijnHF lokF dI avfË nhIN qusIN AunHF nUM afvfË dyxf afpxI iËMmyvfrI smJdy ho.
Aus afiKaf nhIN iËMmyvfrI Èbd myry leI bhuq nIrs aqy bogs hY. mYN afiKaf ik qusIN jo kuJ kIqf hY Aus dI pUrI dunIaf `c pRiswDI hY, quhfzf bVf AuWcf mukfm hY. Aus ny hlImI `c afiKaf pr mYN aijhf kuJ nhIN kIqf ik mYN pRiswD hF jF pRiswD hovF. mYN AuhIN kuJ kIqf jo iewk cMgy iensfn nUM krnf cfhIdf hY. mYN qF ieQy KVHI hF ik qusIN jo kuJ ilKdy ho Aus nUM jIivaf jfvy. mYN qF afpxIaF ilKqF ipwCy hI qur rhI hF. hF eynF ËrUr hY ik jdoN quhfnUM pRiswDI iml jFdI hY ieh kMm Ërf sOKf ho jFdf hY pr mYnUM pRiswDI dovF qrHF dI hI imlI hY bhuq sfry hwk `c hn, bhuq sfry myry ivroD `c vI hn. pr vwzI gwl qF ieho ik quhfnUM afpxy afp df pqf hoxf cfhIdf hY ik qusIN ikwQy KVy ho. hr kMm afpxy ivwq muqfibk hI krnf cfhIdf hY. quhfnUM afpxI ÈkqI qy smrwQf df pqf hoxf cfhIdf hY. pr afpxI ÈkqI dI sucwjI vrqoN vI krnI cfhIdI hY ies nfl quhfzf afpxf sMquln vI bixaf rihMdf hY. nhIN qF dUjy lok hI quhfzI Èohrq qy ÈkqI df dur-AupXog krn lwg jFdy hn. soN mYN nf GVy dI mwCI bxnf cfhuMdI hF qy nf hI avfËhIx lokF df DUqVU bxnf cfhuMdI hF. pr kuJ lok myry nfl iesy leI guwsy hn ik myry kol hux Auh QF hY ijhVI Auh Kud cfhuMdy sn. pr myry vFg socdy nhIN sn. Auh “dI gfwz afÌ smfl iQMgË” dy ilKx nUM glqI dwsdy hn. Èfied ieh glqI hI hovy pr ies dy pVHn nfl bhuq sfry lokF dy mnF `c bxy zYm aqy bMb afpxy afp hI qbfh ho gey.

 

—nvF Ëmfnf `coN DMnvfd sihq
Copyright © 2005 Nisot. All rights reserved.