kOmFqrI
ipV `c srmfeydfrI aqy isafsqdfnF dI ajfrydfrI vwloN
ijhVI nOsrbfËI kIqI jf rhI hY, Aus dy iKlfÌ
bulMd huMdIaF afvfËf `coN iewk afvfË hY,
“aruMDqI rfie” . ieh afvfË kdy Bfrq
`c dwby-kuwcly lokF dI ‘hfa’ bxdI hY qy
kdI srmfeydfrI dy ivhVy jf ky Aus leI llkfr bxdI hY.
Auh kihMdI hY ik Bfrq df AuWprlf qbkf bhu-kOmI kMpnIaF
df bglgIr bx ky Bfrq nUM iewk vwzf ptydfr dyÈ
bxfAux `qy quilaf hoieaf hY. Auh kihMdI hY ik ijs
ivÈvIkrn nUM kOmfqrI ÊrIbI df ielfj dwisaf
jf irhf hY asl `c ieh nvyN bsqIvfd df hI iewk nmUnf
hY. awj srmfeydfr afpxIaF nvIaF bsqIaF nUM afpxI aDuink
qknflojI dy shfry Gr bYTf hI clf irhf hY.
buwkr pRfeIË dI ivjyqf, ‘gfwz afÌ
smfl iQMgË’ dI rcyqf, bqflI sflf aruMDqI
dwKnI kyrlf dy iewk Coty ijhy ipMz `c pRvfn cVHI.
aruMDqI df Auprokq nfvl drasl `c ies ipMz `c ibqfey
bcpn dy afs-pfs GuMmdI jIvn gfQf ijhf hI hY. afpxy
bfry gwl krdI Auh aksr hws ky afKdI hY ik Auh kyrlf
dy eIsfeI ÈrIaq BfeIcfry `c plI hY pr AuNJ
kyrlf cfr DrmF- ihMdU, ieslfm, eIsfeI qy mfrksvfd
df Gr hY. kyrlf `c ipCly keI sflF qoN mfrksvfdIaF
dI agvfeI `c srkfr bxdI hY. mfrksIaF dy nyqf vI bRfhmx
hn, ienHF dI rfjnIqI `c jfqvfd df kfÌI rol
hY.
Aus dI ikqfb “gfwz afÌ smfl iQMgË”
AuWqy hflIvuwz dy keI inrmfqfvF ny jdoN iÌlm
bxfAux bfry afiKaf qF Aus ny ikhf ik ikqfb Aus ny
afpxIaF aqy afpxy lokF dIaF jVHF nfl juV ky ilKI hY.
ies nUM iÌlmfieaf nhIN jf skdf. ieh stUzIE
nfvl nhIN, stUzIE nfvl hor huMdy hn. Aus ny inrmfqfvF
dy eyjMtF nUM ikhf sI ik vpfrI iksm dy inrmfqfvF qy
inrdyÈkF nUM nhIN pqf ik, myry lokF aqy myry
nfvlF nfl iks slIky vrqxf hY. ieh lok mYnUM afpxy
ivwc ËËb kr lYxf cfhuMdy hn. ieh dwsxf cfhuMdy
hn ik mYN AunHF dI hI kuVI hF. pr mYN AunHF jfqF vfilaF
dI, AunHF bwicaF dI hF ijnHF bfry ieh ikqfb hY. Auh
afpxI iÌlm `c ienHF lokF nUM muÉfiqb
nhIN hoxgy. ies `qy iÌlm bx hI nhIN skdI. aruMDqI
ny idwlI `c rih ky iemfrqsfËI dI pVHfeI kIqI
hY pr Aus ny ieh kMm nhIN kIqf. hux Auh iewk lyKkf
hY. ies qoN ibnF Aus ny afpxy afp nUM iewk rfjsI vrkr
vjoN vI sQfpq kr ilaf hY. Auh mwD pRdyÈ, mhfrfÈtr
aqy gujrfq dy afidvfsIaF nfl juVI hoeI hY. Auh AunHF
lokF nfl kMm krdI hY ijnHF leI Bfrq dy nv-inrmfx bx
rhy zYm rotI roËI aqy Gr bfr leI brbfdI df ÉqrF
bx rhy hn. Aus dy buwkr pRfeIË qoN imlI qIh hËfr
zflr dI rfÈI vI nrmdf bcfAu aMdolnkfrIaF dI
JolI pf idwqI sI. Auh iksy vI iksm dI iPrkfpRsqI dy
iKlfÌ boldI hY. iÌrkU Bfjpf dIaF awKF
`c Auh iesy leI rVkdI hY. jd Bfrq ny prmfxU DmfkF
kIqf qF Bfrq dy bhuq sfry buwDIjIvI ies dy hwk `c
bol ky rfÈtrIvfdI hox df Brm pfl rhy sn qF
Aus ny ‘dI kfwst afÌ ilivMg’ df
lyK ilK ky lok ihwqF dI gwl kIqI. pr bhuq sfry aKOqI
rfÈtrvfdIaF ny ies df ivroD kIqf. afpxy ivroD
bfry Auh ieho kihMdI hY ik ijs pfsy mY qur rhI hF
hr aglf kdm iewk qyË qrfr KMjr `qy rwKxf hY pr
ieh cMgI gwl hY, mYN vI qyË-qrfr rihMdI hF.
Auh dunIaF Br `c lYkcr dyx jFdI hY qy ienHF lYkcrF
qoN imldI ÌIs Auh DrqI nfl juVy lokF dy kFË
leI qfr idMdI hY. ipCly idnIN Auh aijhI lYkcr lVI
leI amrIkf afeI hoeI sI. Bfrq dI kOmfqrI dOVfk ÈfienI
iebRfihm ijhVI KyzF dy idnF qoN myrI jfxUM hY, dI
bdOlq Aus nfl gwlbfq krn df sbwb bixaf. ÈfienI
vFg Auh qy mYN vI pMjfbI, ihMdI qy aMgryËI dI
iml-goBf ijhI BfÈf `c gwl krdy gey.
jdoN mYN Aus nUM afiKaf ik qusIN kyrlf qoN ho? mYnUM
lwgdf hY ik kyrlf `c bfkI Bfrq dy mukfbly aOrqF dI
hflq byhqr hY, qF Aus ny gMBIr ho ky afiKaf kyrlf
dIaF aOrqF Bfrq dy bfkI ihwisaf smyq pUrI dunIaf `c
kMm krdIaF hn aqy pYsy ipwCy afpxy GrF nUM ByjdIaF
hn. ivafh krvfAux leI dfj dI motI rkm qfrnI pYNdI
hY. bfad `c Bfrq bhuq sfrIaF nUM Gr dI arD nOkrfxI
bx ky pqIaF dy BYVy vqIry df sfhmxf krnf pYNdf hY.
ijs Coty ijhy ipMz `c mYN rhI hF Auh iewk zrfAuxf
supnf sI, muitafrF leI. “koeI vI AuWQy ivafh
nhIN krvfAuxf cfhuMdI sI,” hws ky kihMdI hY,
“pr Auh myry vFg nhIN krngIaF.” Auh hwsidaf
hwsidaF kihMdI ik pqlf srIr, sFvlf rMg qy isafxp sfzIaf
kuVIaF leI vrdfn nhIN, srfp hY. ÈfienI ny gwl
kwtidaf afiKaf ik ies dI mF vI smJOqfvfdI nhIN, Auh
bVI dlyr qy dlIlbfË aOrq hY. aruMDqI ny mF dI
gwl suxidaF afpxI mf dI khfxI ÈurU kr idwqI
ik Aus ny iewk bMgflI ihMdU nfl ivafh krvfieaf sI.
pr nf inBI qy qlfk dy idwqf. jd Aus ny qlfk ilaf sI
qF qlfk lYxf koeI mfVI-motI gwl nhIN huMdI sI. kyrlf
`c qF aijhI aOrq nUM awj vI avfrf smiJaf jFdf hY.
jy quhfzf ipAu jF pqI nhIN qF quhfzI koeI iewËq
nhIN quhfzf koeI Éfndfn nhIN qy quhfzf koeI
QF itkfxf nhIn smiJaf jFdf. ijs ipMz `c mYN plI, ijs
ipMz df iËkr gfwz afÌ smfl iQMgË
`c hY, ienHF gwlF qoN hux dUr hY. pr sfnUM ieh sB
kuJ dyKxf ipaf. hux mYN ieh sihjy hI kih skdI hF,
DMnvfd pRmfqmf df ik myry `qy koeI aijhI bMidÈ
nhIN ijhVI sDfrx mwD BfrqI vrgI kuVI AuWqy huMdI hY.
myry kol ipAu nhIN, myry sfhmxy aijhf mrd nhIN ijhVf
afpxI tihl syvf dy bdly sfnUM kdy kdfeIN kuwt-kutfpf
dyNdf. myrI koeI Ëfq nhIN, myrI koeI jmfq nhIN,
myrf koeI Drm nhIN, koeI ivrfsq jF rvfieqF nhIN ijhVIaF
Cwzx leI sfnUM bhuq qMg hoxf pYNdf hY. kdy qF mYN
socdI hF ik mYN Èfied aijhI iekwlI BfrqI kuVI
hovFgI, ijs dI mF kihMdI hovygI, hr jo mrËI krIN
pr ÈfdI nf krIN. hwsdI hoeI iPr kihMdI hY ik
jdoN mYN duwlhn dI BfrI qy cmk-dmk vflI puÈfk
dyKdI hF qF myry afpxy Éurk hox lwgdI hY. mYnUM
ieh bhuq zrfAuxI lwgdI hY. ieMj lwgdf hY ijvyN iksy
DuKdI lwkV nUM Èoa pIs bxfieaf hovy. gfwz afÌ
smfl iQMgË `c mYN ies nUM “pfilÈ
kIqf bflx” ikhf sI. ieh kihMidaF Auh ÉfmoÈ
ho geI. mYN Aus nUM Aus dI mF bfry kuJ hor dwsx leI
ikhf qF Auh AudfsI ijhI, c bolI, “Auh koeI punmeI
iÌlm dyKidaF awk qy Qwk cuwky mnuwK vrgI hY.
pr Aus `c hOslf qy dlyrI lohVy dI hY.” aOrq,
ijs ny kdI mrd df shfrf nf Bfilaf hovy. ieh bVI ivlwKx
gwl hY. Auh sÌlqf nfl skUl clfAuNdI hY, ijhVf
bhuq hI sÌl skUl mMinaf jFdf hY. lok afpxy
bwicaF leI AunHF dy jMmx qoN vI pihlF dfÉlf
rfÉvF kr lYNdy hn. pr Auh sfzy mF-DI nfl ies
qrHF nhIN imldy vrqdy ijvyN cfhIdf hY, ikAuNik AunHF
dI BfÈf `c asIN rvfieqI aOrqF nhIN hF. pr asIN
aijhf kuJ nhIN kIqf jo lokF dIaF KuÈIaF KoNhdf
hovy. pr pqf nhIN iPr vI lokF nUM sfzf jIvn ikAuN
pRyÈfn krdf hY. Pyr vI myrI mF kyrlf `c bhuq
jfxI pCfxI hY. 1986 `c Aus ny lok ihwq `c iewk kfnUMnI
kys ijwiqaf sI. AunHF dy BfeIcfry (syrIan eIsfeI)
ny iewk kfnUMn bxf rwiKaf hY ik aOrqF afpxy ipAuN
dI jfiedfd df kyvl iewk cOQfeI ihwsf jF pMj hËfr
rupey hI lY skdIaF hn. pr 1956 dy kfnUMn muqfbk ipAu
dI jfiedfd `c aOrqF vI brfbr dIaF hwkdfr hn. pr bhuq
Gwt kuVIaF hn jo afpxy ipAu qoN brfbr hwk mMgdIaF
hn. pr AuWQy keI pfdrI lokF nUM vsIaqF ilKx dI nsIhq
kr rhy hn kuVIaF nUM sI ik nihrU ny ikhf “zYm
nvIn Bfrq dy mMdr hn” . dyKo ieh ikMnI AulfrU
gwl hY. ieh iewk qrHF kOmI JMzy dI Bfvnf nfl iKlvfV
hY. nrmdf aMdoln dI gwl Cwzo. kI zYm quhfnUM bYWz
`qy nfÈqf dy skdy hn? quhfzIaF muitafr DIaF
ivafh skdy hn? quhfnUM ibmfrIaF qoN injfq duaf skdy
hn? hux lok iehnF suaflF dy juafb jfxdy hn. Auh smJx
lwg pey hn ik ieh iewk rfjsI iBRÈtfcfr hY ijs
nUM gYr lokrfjI rfjsI jQybMdIaF clf rhIaF hn. ieh
lok ivroDI qfkqF kudrqI soimaF nUM lokF qoN Koh ky
afpxy kbËy `c kr lYNdIaF hn qy iPr ieh somy afpxI
mrËI dy ipRqpflkF nUM idwqy jFdy hn.”
“nrmdf AuWqy pihlf bfrgI zYm 1990 `c mukMml
kIqf igaf sI. ies bfry srkfr ny ikhf sI ik ies nfl
iewkoqr sO ipMzF dy swqr hËfr lokF nUM muV vsybf
krnf pvygf. pr srkfr ny ibnF iksy agfAUN cyqfvnI dy
zYm ipwCy bxI pfxI rK (rYËrvuafr nUM pfxI nfl
Bfr idwqf. ijs nfl iewk sO bfhT ipMzF dy iewk lwK
cOdF hËfr lokF df AujfVf ho igaf. jd acfnk ipMzF
`c pfxI vVnf ÈurU hoieaf qF lok afpxf zMgr
vwCf, buwZf Tyrf qy inafxf inwkf lY ky GrF `coN dOV
phfVF `qy jf cVHy. ds sfl bfad zYm ny kyvl Aus dI
pMj ÌIsdI ËmIn isMjxI ÈurU kIqI
ijMnI pihlF srkfr kihMdI sI. ieh ËmIn Aus nfloN
ikqy QoVHI hY ijMnI zYm bxfAux leI bxI JIl dy pfxI
hyT af geI, AunHF nihrF nhIN bxfeIaF. ikAuNik Tykydfr
aqy rfjsI lok kyvl zYm hI bxfAuxf cfhuMdy sn. ikAuNik
nihrF dy mukfbly zYm `coN iËafdf pYsf bxdf hY.”
mYN Aus nUM aglf suafl kIqf ik AunHF lokF df kI bixaf
ijnHF df zYm kfrn AujfVf hoieaf sI. Aus sihj gMBIrqf
nfl afiKaf, “koeI nhIN jfxdf? pr jd mYN iehnF
bfry ‘dI gRytr kfwmn guwz’ df lyK iliKaf
qF mYN ienHF AujVy lokF dy aMkVy dyK ky hYrfn-pRyÈfn
ho geI. Bfrq srkfr kol ienHF bfry koeI aMkVF nhIN
sI ik ies vwzy zYm ny ikMny lok GroN-byGr kIqy hn.
mYN smJdI hF ik ieh kyvl styt df idvflIafpx nhIN sgoN
Bfrq dy buwDIjIvI vrg df vI idvflIafpx hY. ienHF bfry
jfxkfrI qF hI hfsl nhIN kIqI geI ikAuNik ienHF nUM
iensfn hI nhIN smiJaf jFdf. ieh dilq aqy afidvfsI
hn. mYN ienHF bfry ilKx qoN pihlF ieMzIan ieMstIicAUt
afÌ pbilk aYzminstyÈn dI stwzI irport
dyKI sI. ies irport `c crMjf zYmF df iËkr hY
qy ienHF qoN ieho iswtf kwiZaf igaf hY ik aOsq iewk
zYm bxn nfl cuqflI hËfr lokF df AujfVf huMdf
hY. ieh sB vwzy zYm hn. jykr AujVy lokF dI igxqI ies
qoN cOQfeI hovy qF soco ikMny lok ho jFdy hn. Bfrq
ny ipCly pMjfh sflF `c CwqI sO zYm bxfey hn. so ies
df mqlb qyqI imlIan lokF df AujfVf isrÌ zYm
bxn krky hoieaf. ienHF dI iksy ny sfr leI? ienHF `coN
iËafdf vwzy ÈihrF `c ihjrq kr gey hn.
AuWQy jf ky vI ieh lok nfgirk nhIN bxy, JuwgIaF JOpVIaF
`c rihMdy hn. ieQoN ienHF nUM muV KdyVn dy Auprfly
ho rhy hn. nvIN idwlI dIaF mwD vrgI suafxIaF jQybMd
ho rhIaF hn ik JONpx pwtI `c rihMdy lok Éqrnfk
hn ienHF nUM ieQoN Bjfieaf jfvy. ÈfienI ny
ivcfly bolidaF afiKaf, “JuwgI JONpV qf kohV
hY Bfrq isr.” Aus ny isr ihlfAuNidaf afiKaf,
“hF swc hY. pr Bfrq srkfr ienHF dy isr aihMsf
aqy sihxÈIlqf df QoQF ivcfr hI BfrU rwKxf cfhuMdI
hY. srkfr bVI byÈrmI nfl kihMdI hY ik asIN
cIn jF qurkI vFg nhIN afpxy lokF nfl ivvhfr krdy.
asIN afpxy lokF nUM AunHF vFg aYvyN nhIN mfr mukfAuNdy.
pr swcfeI hY ik ieh AunHF vwl qvwjo hI nhIN idMdy
ieh lok Kud hI mrdy Kwpdy rihMdy hn. sfzy ivc jfq-pfq
vrgf iGnOxf vrqfrf hY. sfzy smfj ivwc ijhVy lok nIqIaF
dy ÌYsly krdy hn AunHF df, AunHF PYsilaF qoN
pRBfivq hox vfly lokF nfl koeI smfijk sMbMD hI nhIN
huMdf. ÌYsly krn vfly lok qF aijhIaF nIqIaF
GVn dy hI ÌYsly krdy hn ijnHF df AunHF nUM
Éud Pfiedf huMdf hovy. ijnHF lokf ny nIqIaF
dy ÌYsilaF qoN pRBfivq hoxf huMdf hY AunHF
nUM qF AunHF dI iksmq aqy krmF dy Ìl df pfT
hI pVHfieaf jf irhf hY. jd ik ienHF df jnjIvn suDfrn
leI bhuq QoVHy iDafn dI loV hY. Bfrq dI kOmFqrI pwDr
AuWqy lokrfj krky cMgI Bwl bxI hoeI hY. srkfrF nUM
ieh Bwl bxfeI rwKx leI ies pfsy vwl iDafn dyx dI loV
hY. jykr ienHF axgOly lokF dIaF muÈklF vwl
iDafn nf idwqf qF ieh Bwl Kud hI smuMdr dI Jwg vFg
Éqm ho jfvygI. mYN aglf suafl kridaF Aus nUM
puwiCaf, “qusIN kihMdy ho ik myrI afpxI rfjsI
soc hY, qusIN kihMdy ho ik qusIN ivkfs dy ivruwD nhIN
pr ivkfs lokF dIaF loVF qy nroeIaF kdrF-kImqF dy afDfr
`qy hovy. qusIN Éud ies bfry kI kr rhy ho?”
Aus ny qurMq juafb idwqf, “iewk ipMz `c jMmI
sfDfrx BfrqI kuVI ies bfry kI kr skdI hY. mYN afpxI
pUrI iËMdgI sOVIaF rvfieqF nUM qoVx AuWqy lf
idaFgI. mYN kdy vI aKOqI rvfieqI BfrqI pqnI bx ky
nhIN rhFgI. mYN ivkfs df ivroD nhIN krdI hF ijhVf
nIqIaF bxfAux vfilaF leI iewk kyNdrI qy ÊYr
lok rfjI pRbMD muhweIaF krvf irhf hY. qusIN mOjUdf
pRbMD `c ikvyN soc skdy ho ik swqf df ivkyNdrIkrn
hovy qy sQfnk lokF df AunHF dy kudrqI sfDnF df kMtrol
hovy. awj BfrqI srkfr sB kuJ inwjI Kyqr nUM dyx leI
qwqpr hY aqy ies nUM srkfrI kMtrol qy pbilk ieMtrpRfeIË
df bdl dwisaf jf irhf hY. jd ik ieh nIqI GfiVaf nUM
hor qfkq dyxf aqy swqf df hor kyNdrIkrn hY. ijvyN
mhfrfÈtr df ibjlI borz qoV ky pUry sUby dI
ibjlI df pRbMD amrIkn kMpnI aYnrfn nUM dy idwqf igaf
sI.”
gwl nUM awgy qoridaF ikhf ik ies `c BfrqI durpRbMD
df ksUr hY qusIN globlfeIjyÈn dy iKlfÌ
ikAuN ho. Aus ny pfxI df Guwt Brn qoN bfad kihxf ÈurU
kIqf, Auh ies dy iKlfÌ nhIN. globlfeIËyÈn
vDIaf gwl hY. pr suafl hY ik ieh sDfrn lokF pRqI ikMnI
idafnqdfr hY. mYN jdoN Èihr qoN bfhr jFdI hF
qF mYN bhuq afÈfvfdI huMdI hY. mYN dyKdI hF
ik Bfrq ikMnf sohxf aqy mhfn hY. ieh dyK ky mYnUM
zr lwgdf ik bhu-kOmI kMpnIaF ieh sB kuJ brfbr kr dyxgIaF.
mYnUM nhIN lwgdf ik sfVHI nfloN hor kI suMdr ho skdf.
ies nUM ikvyN mrn dyvFgy. sfVHI nUM ikvyN kfrporyt
kIqf jf skdf hY. BfrqI cODrIaF ny kOmfqrI kMpnIaF
nUM Bfrq dI bfspqI nUM pytYNt ikAuN krn idwqf. BfrqI
lok mYkznlz dy hYmbrgr Kfx nfloN rotI, iewzlI qy zosf
Kfx nUM qrjIh idMdy hn. amrIkf afAux qoN pihlF mYN
idwlI dI iewk mfrkIt `c geI AuWQy vwKo-vwKrI dfl dI
plyt ijs `coN BfrqI msfilaF dI mihk afAuNdI hY bVI
ssqI iml jFdI hY. AuWQy Kfxf KFidaF myrIaF awKF `c
awQrU af gey ik bhu-kOmI kMpnIaF ieh mihk sfzy qoN
Kohxf cfhuMdIaF hn.”
mYN iPr gwl df rwuK moVidaF afiKaf ik ‘dI aYNz
afÌ iemYËInyÈn’ `c qusIN
pRmfxU hwiQafrF df ivroD kIqf sI. pr Aus vkq lwgdf
sI ik pUrf Bfrq qF pRmfxU Dmfky dy hwk `c sI.
Aus ny juafb `c afKxf ÈurU kIqf, “hF,
hux smF kuJ bdilaF hoieaf hY pr Aus vkq sB AulfrU
ijhy ho gey sn. sB dy isrF nUM rfÈtrvfd ciVHaf
hoieaf sI.”
pr mYnUM ies qoN bhuq Gbrfht ho rhI sI ik spwÈt
hY ik Bfrq, pfiksqfn, amrIkf jF koeI vI dyÈ
hiQafr bxfAuNdf hY jF vrqdf hY Auh afpxy lokF nUM
vI iewk ivnfÈkfrI sMsfr `c Dwkdf hY. pRmfxU
hwiQafrF df idKfvf afpxI hYNkV nUM pwTy pfAux qoN
vwD kuJ nhIN. BfrqI lok ajy qwk ÈrimMdgI vfly
swiBafcfr qoN ipwCf nhIN Cuzf sky. Auh smJdy hn ik
jykr AunHF aijhf kuJ nf kIqf qF AunHF dI pCfx Éqm
ho jfvygI. pRmfxU hwiQafrF dI vkflq krnf ies ivwcoN
inkilaf sI.
mYN muV afiKaf, qusIN ikhf ik gBrot ihMdU Dmfky dIaF
KuÈIaF mnf rhy hn, iehoN Auho lok sn ijnHF
ny msijd ZfhI sI. Aus ny afpxI gwl jfrI rwKidaF afiKaf
ik Bfrq dy buwDIjIvI hux Dfrimk kwtVpuxy dy iKlfÌ
boldy hn. pr bhuq Gwt lok hn ijhVy Dfrimk kwtVpuxy
nUM, inwjIkrn aqy sMsfrIkrn nfl joVky dyKdy hn. pr
ieh iqMny iewk dUjy dy pUrk hn. Dfrimk jnUnIaF aqy
sMsfrIkrn dy hmfieqIaF ivwc vI jmfqI jMg hY. jdoN
kuJ lok kuJ iÌlmF nUM bMd krdy hn, kuJ pusqkF
nUM sfVdy hn qF AunHF dy mnF `c isrÌ ieho nhIN
huMdf ik iÌlmF bxfAux vfly BfrqI swiBafcfr
nUM qbfh kr rhy hn. sgoN AunHF dy mnF `c guwsf huMdf
hY ik aMgryËI bolx vfly lok, jo afpxy afp nUM
pwCmI smJdy hn AunHF nfloN cMgf tfiem pfs krdy hn.
ieh vI iewk ajIb ijhf vrqfrf hY BfrqI smfj ivwc. pr
gMBIrqf nfl dyKo, Dfrimk swjy pwKIaF df iswDf sMbMD
inwjIkrn qy sMsfrIkrn nfl hY. jdoN dyÈ dy smuwcy
vsIly ivdyÈI kMpnIaF nUM dyx dI gwl df vËn
vD jFdf hY qF BfrqI isafsq `c grmI af jFdI hY. isafsI
hflfq asuKfvyN ho jFdy hn. aijhy mOky ihMdU swjy pwKI
Drm dy jfnUMnI nfhry lfAux lwg pYNdy hn. ieh iewk
BwdI Kyz hY, ieh iqMny iewko pfsyN jf rhy hn. bfbrI
msijd Zihxf, mMdr dy bxn jF nF bxn vrgy sfry muwdy
srmfeydfrI dI koJI Kyz dy hI ihwsy sn. sfnUM ieh sB
kuJ smJxf cfhIdf hY ik iewk pfsy qF asIN sMsfrIkrn
jF dunIaF nUM iek ipMz bxfAux dy nFa AuWqy dyÈ
nUM pwCm dIaF bhu-kOmI kMpnIaF nUM vycx AuWqy quly
hoey hF. dUjy pfsy asIN srhwdF dI rfKI leI mfrU hwiQafr
bxf rhy hF. jd sMsfr ny ipMz bxnf hY qF ieh lVfeIaF
ikAuN? hwiQafrF dI qF loV hI nhIN. ikAuN kroVF rupey
brbfd kr rhy hF.
mYN Aus df, Aus dy ipCly lYkcr vwl iDafn idvfAuNidaF
afiKaf. qusIN BfrqI qrwkI AunHF do trwkF nfl krdy
ho ijnHF `coN iewk bhuq Cotf hnyry `coN rOÈnI
`cN jf irhf hY, qusIN ies gwl `c kI kihxf cfhuMdy
sI.
Aus ny lMmf sfh lYNidaf qy hlkf ijhf KMGUrf mfridaF
afiKaf, “Bfrq iewko smyN keI sdIaF `coN guËr
irhf hY. mYN keI rfqF qoN afpxy Gr dy bfhr dyKdI sF
ik kuJ mËdUr Pfiebr aptIkl dI kybl (aqI-afDuink
ibjleI qfr) ivCfAux leI Kwzy puwt rhy sn. pr ieh kMm
Auh dysI mombwqIaF, dIivaF qy lfltYxF dI loa `c kr
rhy sn. ieh kuwJ ho irhf hY. awj Bfrq ivwc. ijhVIaF
rOÈnIaF hnyry `c ipGl rhIaF hn AunHF dI koEI
sfr nhIN lY irhf. koeI AunHF dI afvfË nhIN sux
irhf. AunHF leI tYlIvIËn dy prdy AuWqy jF aÉbfrF
dy siÌaF AuWqy koeI QF nhIN. kI AunF df ies
sB kfsy `c ihwsf nhIN. ijhVy kuJ lokF kol roÈnI
hY aqy AuWcy QF AuWqy KVy hn AunF dI ingfh Qwly hnyry
`c pey Èumfr lokF nUM dyKx qoN asmwrQ ho geI
hY. idwlI `c sohxIaF qy vwzIaF kfrF dy kfÌly
vD rhy hn. hotlF dy drvfjy hor KUbsUrq qy mokly ho
rhy hn. pr AuQoN buwZy cONkIdfr alop ho rhy hn AunHF
dI QF rfeIPlF vfly pihrydfr lY rhy hn. ienHF ÈihrF
`c ÊrIb nUM isr dI jUMa bxfieaf jf irhf hY.
ijhVy iksy nUM idKfeI hI nhIN dy rhy. awj Bfrq `c
jo cmk irhf hYAus dy afs-pfs Guwp hnyrf hY. pr koeI
jfxnf hI nhIN cfhuMdy kI hnyry `c kI ho irhf hY. ijhVy
lok amIr Auh ieh klpnf vI nhIN krdy ik sMsfr ikMnf
sohxf hY qy lok ikMny duKI hn. Aus dI Bfvukqf nUM
BFpidaF mYN Aus nUM suafl kIqf ik kI qusIN lok mukqI
df koeI vwzf kfrvF bxfAugy jF iksy vwzy kfrvF `c Èfml
hovogy.
myrf suafl suxidaF hI Auh kuJ asihj ho geI qy Aus
ny juafb nFh `c idwqf. Aus afiKaf ik iksy vwzy kfrvF
`c qusIN Kud koeI ÌYslf nhIN lY skdy. Auh kihMdI
Auh pVHI ilKI hY, iksy vwzy kfrvF dI loV hI nhIN.
mYN nhIN cfhuMdI ik mYN iksy vwzy kfrvF df hwQTokf
bxF jF Aus qoN pIVq hovF. mYN nhIN cfhuMdI ik mYN
iksy vwzy kfrvF `c jf ky muV iksy hnyry `c guafc jfvF.
mYN iewk lyKk hF. iewk klfkfr hF. mYN hmyÈF
socdI hF. pUrI qsvIr nUM dyKdI hF ik myrI ikwQy loV
hY aqy ikwQy mYN iPwt huMdI hF. solF sflF dI sF jdoN
mYN Gr Cizaf, kurfhy vI pY skdI sI, pr mYN kdy vI
soc qy smJ df pwlf nhIN Cwizaf. pr pqf nhIN Èfied
kdy mYN iksy vwzy kfrvF `c clI jfvF ikAuNik mYN iekwlI
aOrq hF qy Bfrq ivwc ieh koeI sOKI gwl nhIN. mYN socdI
hF keI vfr ik Èfied myrf aMq bhuq drdnfk hovygf.
ikAuNik mYN iekwlI hF. jd aijhf nhIN huMdf qF mYN
ÉuÈiksmq hovFgI. mYnUM lwgdf hY ik myrIaF
awKF hux eynIaF KuwlH cuwkIaF hn ik hux ieh bMd hoxIaF
muÈkl hn. kdy-kudfeIN socdI hF ik awKF bMd
kr lvF jF iksy hor pfsy dyKx lwg jfvF. sdf ieho kMm
hI nf krIN jfvF sdf sOVI soc vfly lokF df inÈfnf
hI nf bxI rhF. pr ijwQy mYN awj KVI hF Bfrq ivwc mYN
awj ijwQy hF. hmyÈf lok kfË nfl juVI rihxf
cfhuMdI hF, pr mYN ieh vI smJdI hF ik mYN iekwLlI
sB kuJ nhIN kr skdI qy nf hI mYN iekwlI lok ihwqF
nfl juVn vflI hF. hor bhuq sfry lok afpxy afp nUM
ies kfË leI smripq kr cuwky hn. pr mYN afpxy
afly-duafly aijhf qfxf bfxf nhIN buxnf cfhuMdI ijwQy
Ps ky myrI smJ qy soc dm qoV jfvy. iewk smyN qusIN
sB kuJ nhIN dyK skdy, kuJ cIËF hI dyK skdy ho,
pr jo kuJ qusIN dyK rhy ho Aus nUM rfjsI awK nfl nf
dyKo Aus nUM Ausy rUp ivwc dyKo ijs rUp ivwc Auh hY.
Aus dI gwl huMdI dyK mYN muV sfihq vwl muVdf hoieaf
Aus nUM svfl krdf hF ik qusIN hor nfvl nhIN ilK rhy.
Aus ny iewk qoVN juafb idwqf myry leI nfvl Enf hI
ËrUrI hY ijMnf ishq leI Kfxf qy ksrq ËrUrI
hY. pr ajy ieh muÈkl hY. mYnUM qF Kud hI smJ
nhIN, mYN afpxI inwjI iËMdgI bfry soc rhI hF.
pqf nhIN mYN kdoN ieh afKx jogI hovF ik mYN nvF nfvl
ilK rhI hF. ajy qF kuJ vI ilKx jogI nhIN pr mYN ilKFgI
jrUr.
Aus dy ichry AuWqy ajIb ijhy pRBfv dyKidaF qy Aus
dI gwl tuwtidaF dyK mYN afiKaf ik ijnHF lokF dI avfË
nhIN qusIN AunHF nUM afvfË dyxf afpxI iËMmyvfrI
smJdy ho.
Aus afiKaf nhIN iËMmyvfrI Èbd myry leI
bhuq nIrs aqy bogs hY. mYN afiKaf ik qusIN jo kuJ
kIqf hY Aus dI pUrI dunIaf `c pRiswDI hY, quhfzf bVf
AuWcf mukfm hY. Aus ny hlImI `c afiKaf pr mYN aijhf
kuJ nhIN kIqf ik mYN pRiswD hF jF pRiswD hovF. mYN
AuhIN kuJ kIqf jo iewk cMgy iensfn nUM krnf cfhIdf
hY. mYN qF ieQy KVHI hF ik qusIN jo kuJ ilKdy ho Aus
nUM jIivaf jfvy. mYN qF afpxIaF ilKqF ipwCy hI qur
rhI hF. hF eynF ËrUr hY ik jdoN quhfnUM pRiswDI
iml jFdI hY ieh kMm Ërf sOKf ho jFdf hY pr mYnUM
pRiswDI dovF qrHF dI hI imlI hY bhuq sfry hwk `c hn,
bhuq sfry myry ivroD `c vI hn. pr vwzI gwl qF ieho
ik quhfnUM afpxy afp df pqf hoxf cfhIdf hY ik qusIN
ikwQy KVy ho. hr kMm afpxy ivwq muqfibk hI krnf cfhIdf
hY. quhfnUM afpxI ÈkqI qy smrwQf df pqf hoxf
cfhIdf hY. pr afpxI ÈkqI dI sucwjI vrqoN vI
krnI cfhIdI hY ies nfl quhfzf afpxf sMquln vI bixaf
rihMdf hY. nhIN qF dUjy lok hI quhfzI Èohrq
qy ÈkqI df dur-AupXog krn lwg jFdy hn. soN
mYN nf GVy dI mwCI bxnf cfhuMdI hF qy nf hI avfËhIx
lokF df DUqVU bxnf cfhuMdI hF. pr kuJ lok myry nfl
iesy leI guwsy hn ik myry kol hux Auh QF hY ijhVI
Auh Kud cfhuMdy sn. pr myry vFg socdy nhIN sn. Auh
“dI gfwz afÌ smfl iQMgË” dy
ilKx nUM glqI dwsdy hn. Èfied ieh glqI hI hovy
pr ies dy pVHn nfl bhuq sfry lokF dy mnF `c bxy zYm
aqy bMb afpxy afp hI qbfh ho gey.
|