Since 2002
May 2005
Home
Archives
Editors
Editorial
E-mail
sovIaq smfjvfd df ivnfÈ qy gorfbcov
— ivcfr crcf
vydnf-sMvydnf dy afr pfr
— ieMdrjIq iswDU
aruMDqI rfey — mulfkfq
hrijMdr dosFJ
ikrqI-iksfn pfrtI…
— Bgvfn isMG joÈ
drbfr sfihb df zoËIar rwd
snmfnF dI rfjnIqI
kfr syvf aqy qUM-qUM, mYN-mYN
nvF moV
afpxyafpxy lok
— ajmyr rozy
afpxI afpxI gwl
kuwJ nf bol
Xogf- blivMdr acfrIaf
lfl JMzf
— amrjIq cMdn
pÀjfbI khfxI -afKrI pulFG
— hrnfm isMG nfrUlf
imÀnI khfxIaF
12vIN sMsfr:
pMjfbI kfnÌrMs df aYlfnnfmf
rom rom ivc jgdy dIvy

 

nvF moV
nvyN idshwidaF vwl vDx df vylf

sMsfr ivwc hux rfjnIqI dI QF afriQkqf BfrU ho rhI hY, iehI kfrn hY ik vwK vwK mulkF ivwc rfjsI sbMDF ivwc qxfa aqy JgVy kfiem rihx dy bfvjUd sB mulk iewk dUsry nfl afriQk aqy vpfrk sbMDF nUM suDfrn aqy nvIaF bulMdIaF AuWqy phuMcfAux vwl hI sfrf iDafn kyNdirq kr rhy hn qF jo duvwly afriQk lfBF dI bdOlq KuÈhflI aqy qrwkI dy pMD AuWqy awgy vwiDaf jf sky. nfl dI nfl rfjsI ibKyiVaF nUM vI nijwTx leI Auprfly ho rhy hn pr ies nUM afriQk afDfr hI awgy qorx ivwc BUimkf inBfa rhy hn. duvwly mjbUq afriQk aqy vpfrk sbMD hI mjbUq rfjsI sbMDF df afDfr bx skdy hn. Bfrq dI aijhI soc qy phuMc kfrn hI Bfrq-cIn, Bfrq pfiksqfn, Bfrq-mIaFmfr, Bfrq-eIrfn, Bfrq-sRI lMkf, Bfrq-eyÈIan, qy aPrIkn mulkF dy sbMDF ivwc nvF moV afieaf hY. pr ieQy asIN cIn aqy pfiksqfn nfl sbMDF ivwc hoey nvyN smOoiqaF df hI iËkr krFgy.
Bfrq-cIn sbMDF ivwc ivgfV 1962 dI lVfeI vyly ÈurU hoieaf sI. Aus qoN pihlF Bfrq Br ivwc ‘ihMdI-cInI, BfeI-BfeI’ df nfarf gUMjdf sI. lVfeI qoN bfad Bfrq-cIn ivcfly ÈurU hoey srhwdI JgVy ny lgBg 40 sfl qwk Bfrq-cIn sbMDF nUM afpxI vlgx ivcoN bfhr nhIN inkl idwqf. Bfrq dI afËfdI qoN bfad Bfrq-cIn sbMDF leI pMcÈIl nUM afDfr bxfieaf igaf sI pr lVfeI ipwCoN pMcÈIl nUM iksy ny gOilaf qwk nhIN sI pr hux iPr pMcÈIl hI srhwdI ivvfd nUM hwl krn leI awgy vwDx df afDfr bixaf hY.
igafrf aprYl dy ieiqhfsk idn Bfrq-cIn ny lMmy smyN qoN ltkdy af hy srhwdI ivvfd dy inbyVy leI isafsI mfpZMz aqy asUlF bfry iewk ieiqhfsk smJoqy AuWqy shIN pfeI hY. dovyN iDrF ies gwl leI vI sihmq hoeIaF hn ik sfl 2008 qwk dupfsI vpfr 20 arb zflr qoN vwD df krn leI Xqn kIqy jfx. ies smOoqy dI aihm gwl ieh sI ik Aus ivwc cIn ny iskwm nUM Bfrq df atutw aMg mMn ilaf hY aqy Bfrq ny vI spÈt kr idwqf hY ik iqwbq cIn df aMg hY.
srhwdI ivvfd bfry smJoqy dy anusfr dovF dyÈF dy ivÈyÈ pRqIinwD ÈFqmeI sihhoNd dy pMj asUlF, afpsI siqkfr, iewk dUsry dIaF iPkrmMdIaF qy AumMgf df iDafn rwKx dy afDfr AuWqy Ausfry aqy sihXogmeI iBaflI leI afpsI slfh-mÈvry jfrI rwKxgy. dohF iDrf ny iewCf pRgt kIqI hY ik sfry pwDrF AuWqy aqy sfry KyqrF ivwc dupfsI sbMDF nUM hor mjbUq kIqf jfvy. dovyN iDrF srhwdI KyqrF ivwc kMtrol lfeIn dy nfl nfl amn ÈfqI bxfeI rwKx bfry 7 sqMbr 1993 nUM kIqy smJoqy, Bfrq-cIn srhwdI KyqrF ivwc kMtrol ryKf dy nfl nfl POjI Kyqrf ivwc Brosf AusfrU kdmF bfry 29 nvMbr 1996 nUM kIqy gey smJoqy dI pflxf krngIaF. dohF dyÈF ivcfly sbMDF AuWqy ivafpk sihXog dy asUlF bfry 23 jUn, 2003 nUM kIqy gey aYlfnnfmy pRqI vcnbwDqf duhrfeI geI hY. dovF uiDrF ny ies gwl AuWqy vI sihmqI pRgt kIqI hY ik srhwdI ivvfd df jldI hwl dohF dyÈF dy ihwq ivwc hY. ies leI ies hwl vfsqy rxnIqk ZMg nfl awgy vwDxf cfhIdf hY. mwqBydf df pRCfvF dupfsI sbMDF AuWqy nhIN pYx dyxf cfhIdf.
srhwdI ivvfd bfry smJoqy qoN ielfvF dovF mulkF ny isafsI, afriQk, siBafcfrk qy hvfbfjI dy Kyqr ivwc 11 smJOqy shIbMd kIqy hn. Bfrq dy dOry AuWqy afey cIn dy pRDfn mMqrI vyn ijafbfE df ienF sB smJOiqaF qoN bfad kihxf sI ik Bfrq qy cIn ny nvINN sdIvI dosqI kfiem kr leI hY. cIn Bfrq smyq sfry dwKxI eyÈIafeI mulkF dy nfl cMgy guaFZ vfly dosqnF sbMD cfhuMdf hY. siQr qy ivkfs krdf cIn aqy siQr qy ivkfs krdf Bfrq dohF hI dyÈF dy ihwq ivwc hY. dwKxI eyÈIaf ivwc amn qy siQrqf smuwcy sMsfr dy ihwq ivwc hY.
ieqy qrHF Bfrq qy pfiksqfn dI vMz qoN bfad Bfrq qy pfiksqfn ivwc kÈmIr dy msly nUM lY ky pYdf hoey JgVy, 1965, 1971 aqy kfrigl dIaF jMgF aqy pRmfxU qjribaF kfrn dovF mulkF dy ivgVy sbMDF nUM lIh AuWqy ilafAux ivwc vI dovF mulkF dy afriQk muwdy hI vwzI BUimkf adf kr rhy hn. cMgI gwl hY ik dovF mulkF dI lIzriÈp ny ies hkIkq nUM pCfx ilaf hY ik dovF mulkF ivcfly duvwly mjbUq afriQk aqy vpfrk sbMD hI dovF mulkF dy avfm nUM KuÈhflI aqy qrwkI dy rfh Ayuwqy agFh vwDx ivwc mhwqvpUrn BUimkf adf kr skdy hn.
ies rOÈnI ivwc hI pfiksqfn dy rfÈtrpqI prvyË muÈrwP dy 16 qoN 18 aprYl qwk dy Bfrq dOry dOrfn dovF mulkF ny iewk sFJF aYlfnnfmf jfrI krky donF mulkF dy sbMDF nUM iewk nvIN idÈf pRdfn krn df Xqn kIqf hY.
aYlfnnfmy ivcoN dovy dyÈ dy ÈFqI pRikiraf nUM sMjIdgI nfl jfrI rwKx, dupfsI lokF df myl imlfp hor vDfAux, vpfr KolxH leI muwZlIaF iqafrIaF krn aqy vfd-ivvfd vfly muwidaF Aupr gMBIrqf nfl gwlbfq qorI rwKx dI Bfvnf AuBrdI hY.
aYlfnnfmy anusfr dovyN dyÈ ies gwl Aupr sihmq hn ik aMimRqsr qoN lfhOr aqy hor Dfrimk sQfnF leI CyqI bwsF clfeIaF jfx. ies sfl dy aMq qwk muMbeI qy krfcI ivwc iewk-dUjy dyÈ dy kONslyt jnrl KolH idwqy jfxgy. mMuMnfbfE-KoKrfpfr ryl syvf ies sfl buinafdI ZFcf Ausfr ky pihlI jnvrI 2006 qoN ÈurU kr idwqI jfvygI. dovyN dyÈ vpfr qy hor kmrÈIal sbMD mjbUq krn leI jMmU-kÈmIr kMtrol ryKf dy afr-pfr trwkF nUM lMGx dI iejfjq dyxgy. sRIngr-mujwPrfbfd bws syvf dy gyVy hor vDfey jfxgy. puxC-rfvlkot qy kuwJ hor rUt afvfjfeI vfsqy KolHy jfxgy. sr krIk qy isaficn ivvfd CyqI inptf ley jfxg. y dovyN dyÈF dy pYtrolIam mMqrI meI mhIny ivwc gYs pfeIp lfeInF (ierfn-pfiksqfn-Bfrq aqy qurkmyinsqfn-aPgfinsqfn-pfiksqfn aqy Bfrq) Aupr gwl awgy qorngy. dovyN dyÈ vwzI KuÈhflI leI iml ky cwlxgy. sFJf afriQk kimÈn dubfrf srgrm kIqf jfvygf. sFJI ibjns kONsl dI jld mIitMg hovygI.
AuNj dovyN mulk afpo-afpxy pYNqVy nUM Cwzx leI iqafr nhIN hn. kÈmIr aqy dihÈqpsMdI dy muwidaF AuWqy dovF mulkF dy afgU afpxI-afpxI gwl iewk-dUsry Xfd krvfAuNdy rhy. AuNj dovF mulkF dy afgUaF ivwc amn leI iml ky kMm krn dI Bfvnf sI.
Bfrq dy ienHF dovF mulkF nfl hoey ieh nvyN smJoqy dwKxI eyÈIaF dy ies iKqy ivwc nvF aqy qxfa mukq mfhOl isrjx ivwc mddgfr hoxgy. ies nfl ies iKwqy dI afriQkqf qy vpfr nUM nvF hulfrf imlygf. lokF leI KuÈhflI, ruËgfr aqy qrwkI dy nvyN rfh KulHxgy. afs hY, BivwK ivwc ieh iKwqf kOmFqrI amn nUM pfeydfr bxfAux ivwc vI afpxI aihm BUimkf inBfeygf.

— insoq inAUj srivs
Copyright © 2005 Nisot. All rights reserved.