ismrqIaF
dy rUhfnI bol
surjIq klsI prvfsI sfihqkfr hY Ahu hux qwk kivqf,
nftk, khfxI afid sfihq dy rUpF ivc afpxI pRiqBf
aqy rcnfqimk ÈkqI df pRgtfvf kr cukI
hY. surjIq lgBg ipCly iqMn dhfikaF qoN kYnyzf
ivc jIvn bsr kr rhI hY. Aus dI hQlI kfiv pusqk
- rom ro
 |
m ivc dIvy jgdy
- df pfT kridaF mYNƒ ieh ikvyN vI mihsUs
nhIN hoieaf ik ieh rcnf iksy prvfsI pÀjfbI
sfihqkfr dI ilKq hY. iksy prvfsI anuBv dI
QIm dI ies kfiv ikrq ivcoN qlfÈ krnI
hovy qF Auh vI ibrQf hovygI. mYƒ ievyN
hI mihsUs hoieaf hY ijvyN ieh kivqf pÀjfbI
sfihq dI mUl Dfrf dy aMqrgq ivcr rhI hovy.
kuJ idn hoey pitaflf ivKy ivÈv pÀjfbI
sMmyln (dsMbr 1-3, 2004) ivc pÀjfbI
smIiKafkfr qy ivdvfn zfktr gurUmyl ny afpxy
prcy ivcrfey vI drsfeI sI ik ivdyÈF
ivc rcI jFdI kivqf ƒ pCwmI pÀjfbI
kivq kihxf cfhIdf hY prvfsI nhIN. surjIq dI
kivqf zUMGIaF smfDIaF jF mnuKI mn dIaF ismrqIaF
df rUhfnI bol hY. ieh bol aijhy huMdy hn jo
mnuKI avcyqn ivcoN pYdf huMdy hn - iek qrFH
nfl afpxy Dur aMdrly mn nfl kIqy hoey bol.
iehnF bolF ivc jo mYƒ qnË nËr
afeI hY Auh mnuwKI irÈiqaF dy sMskfrF
dI hoxI hY. mnuwK iehnF sMskfrF dIaF vlgxF
dy aMqrgq hI ivcrn dy afdI ho jFdy hn ijvyN
cÈmy df pfxI iknfiraF dy aMdr hI rihMdf
hY pr clidaF clidaF jdoN dbfa vwD jFdf hY
qF Aus ivc AuCfl aqy Aubfl afAuNdy hn. mnuwKI
mn dy vydnf Bry iehnF AuCflF qy AubflF df
surjIq by bybfkI nfl afpxIaF iehnF kivqfvF
ivc ieËhfr kIqf hY. ijvyN Auh ”avigaf”
ivc kihMdI hY:
qyry agn bfxF dy vfr
qyry gulfmI dy qsIhy
cupcfp nhIN shy
mYN agoN bolI hF
mYN avigaf kIqI hY!
pÀjfbI kivqf dI prMprfgq pRikrqI iËMdÊI
dy ivXog ƒ icqrn ivc ruJI rhI hY - pÀjfbI
prMprf smUh BfvI ibrqI dI ilKfiek hY. ivakqI
ƒ ies ivc afpxI sur Aucfrx df mOkf Gt
hI nsIb huMdf hY. surjIq klsI dI kivqf ivc
aprfpqI dy Jory dy nfl nfl sMjog dy suhj df
jo pRqIkfqmk pRgtfvf hoieaf hY Auh afpxy afp
ivc iek prfpqI qF hY hI ies dy nfl nfl pÀjfbI
kivqf ƒ iek nvIN prq vI pRdfn krdf hY.
ieh kihxf bxdf hY ik ieh ÈfierI mnuwKI
pRikrqI dy drpx df sihj qy sÌfÌ
pRgtfvf hY. mnuwKI soc aqy ivhfr ivc inrMqr
iek Pfslf bixaf rihMdf hY, inrMqr iek qnfE
dI qMd qxI rihMdI hY. ies qxfE dIaF kskF ƒ
surjIq klsI ny bVI gihrI sMvydnf nfl pkVn
df ÈrÌ hfsl kIqf hY. ijvyN Auh
afpxI kivqf ”sMskfr” ivc kihMdI
hY:
qyry ÈbdF dy prF qy svfr ho qF jfvF
aYpr ÈbdF df diraf
prMprf dy dfiery ivc vihMdf irhf
duwK aAuNdy rhy duwK jFdy rhy
diraf duwK df inrMqr vihMdf irhf.
surjIq klsI dI kivqf ivc mfnvI Bfv - duwK,vydnf
qy sMvydnf ryq dy irÈiqaF ivcbVI iÈwdq
nfl Aujfgr huMdy hn. mfnvI pRikrqIaF df rMg,
nsl, jfq, kOm, dyÈ afid nfl koeI srokfr
nhIN huMdf. DrqI dy aMqly idshwidaF qwk `mfns
kI jfq` qF iekhrI hY sB ivqkry-vKryNvy smfijk-siBafcfrk
hoxI dI pYdfieÈ hn. sUrj, cMn, qfry,
Puwl, mihk afid sB pRikrqI dy ichnF ƒ
sMsikrqI dI pfx nhIN lgI. ruwK dI CF hyT iksy
vI rMg iksy vI nsl df admI bYT skdf hY. pr
ies dy ivprIq mnuwKI hoNd akfrx hI sMkIrxqf
dI BfgI bxdI jf rhI hY. ieQy mYƒ zf[
hirBjn isMG dI iek gl cyqy af rhI hY -”bMdf
nhIN Auh ruwK Eey bMidaf, ies dI CfvTN bYT
nf jf”. BfrqI icMqn dy mhFqpsvI gOqm
buwD dy pRvcn anusfr - jy qusIN afpxI afqmf
ivc Auqr ky swcy suwcy bolF df pRgtfvf krogy
qF pRikrqI ivc ruwK bUty vI quhfzI bfq df
huMgfrf Brngy. aijhI Bfvfn mYƒ surjIq
dIaF iehnF kivqfvF ivc mihsUs hoeI hY ijvyNN
Auh ”ivpfsnf” ivc ilKdI hY:
sUKm ijhI pOx lfigE
cup cfp lMGI
qy KulHy vflF ivc
afpxIaF AugNlF dI hlkI Coh nfl Pyr kMGI
CyV geI iek JuxJuxI.
awKF bMd iDafn smfDI sI
jgdI rUh dI loa ivc
inG dI Coh ny CyVI QrQrI.
ipafs df aihsfs rUh ƒ hoieaf
bybfk smuMdr df Guwt Br geI..
sfDo buwD Dfmf ivpfsnf pfeI..
ies smfDI anuBv dy pRgtfvy nfl surjIq klsI
afpxI kivqf rfhI aijhy afdrÈ ƒ
drsfAuNdI hY jo mfnvI Drfql aqy kurdq dI hoNd
aqy mnuwK dI sMvydnf qy pUrf Auqrdf hovy.
Auh smfj dy inKyDfqmk psfrF ƒ nfkfrdI
hoeI sMskfrF qy prMprf qy svY-isrjy dfieiraF
qoN mukqI dIaF AusfrU qy AucyrIaF kdrF kImqF
ƒ svIkfr krdI hY. BfvyN ik supnf koeI
nvF nvylf nhIN. afid simaF qoN hI gurUaF,
pIrF, pYgMbrF, irÈIaF qy munIaF ny
mnuwK dy aijhy Aucyry sMklp dI kfmnf kIqI
qy Aus ƒ kudrq dy nfl iek imk ho ky jIvn
pRyrxf idqI. pr mnuwKI hoxI df ieh duKFq hY
ik ieh supnf ajokyy simaF qwk vI sfkfr nhIN
ho sikaf. aijhy mhfn supny dI GfVq leI mYN
surjIq klsI dI kivqf dI ies nvIN qy ivlKx
ikrq df suafgq krdf hF.
suihMdr bIr (zf[)
rIzr pÀjfbI aiDaYn skUl gurU nfnk dyv
XUnIvristI aMimRqsr ??