Since 2002
ISSN 1703 - 8375
August 2005
Home
Archives
Editors
Editorial
E-mail
— blbIr jMzU
dlbIr isMG
— surjIq klsI
— zf[ srbjIq isMG
amrjIq cMdn
— Bgvfn isMG joÈ
nvF moV
afpxyafpxy lok
— ajmyr rozy
afpxI afpxI gwl
kuwJ nf bol
Xogf- blivMdr acfrIaf
khfxI — AudFbrf
— mnmohn bfvf
prIaF df dyÈ
imÀnI khfxIaF

 

amrIkf ivc pÀjfbI khfxI
— zf[ srbjIq isMG
pfiksqfnI pMjfbI sfihq ƒ Cwz ky bdyÈF ivc rcy jf rhy pMjfbI sfihq ƒ prvfsI sfihq jF bdyÈI sfihq vjoN jfixaf, smiJaf aqy aiDaYn hyT ilaFdf jFdf hY. nvIN aflocnf ivc ies ƒ KuwlHy zuwlHy sMklp zfiesporf, zfiespoirk cyqnf jF zfiespoirk sMvydnf rfhIN vI smJx smJfAux df ruJfn hY. ies sfihwq bfry keI gMBIr pRÈn hn. ijvyN ivdyÈF ivc bYTy sfihqkfr afpxy afp ƒ prvfsI aKvfAux dI QfvyN muwK Dfrf ivc Èumfr kIqy jfx dI crcf krdy hn ik Auh pMjfbI bolI ivc hI sfihq isrjxf kr rhy hn ikAuNik sfihq isrjxf bolI dy mfiDam hI sfhmxy afAuFdI hY. ies dy nfl dUjf mslf bfhrlI prqI Aupr rcy gey sfihq dy vrgIkrx df hY. kI ieMglYNz, kYnyzf aqy amrIkf ivc ricaf igaf sfihq ieko ijhf hI hY jF Aus ivc koeI buinafdI aMqr-inKyV vI bxdf hY? ivÈvIkrx dI iqwKI pRikiraf aqy qor sdkf pUMjIvfd vloN isrjy jf rhy 'globl ivlyj` ivc hwdF srhwdF dI pfrqf AuprMq kI prvfs df sMklp, pirBfÈf aqy srUp pirvrqq ho jfvygf? ies qoN ibnF sfihqkfrF dy iek mulk qoN dUjy mulk `c pRsQfn kr jfx bfad AunHF vloN rcy sfihq ƒ mulkF dI hwdbMdI nfl bMinaf jfvy jF AunHF vloN pRgtfey anuBv qihq smiJaf jfvy. ienHF pRÈnF dy nfl hI kuJ gYr pRrvfsI rcnfkfrF vloN rcy gey prvfsI jIvn ivhfr bfry sfihq ƒ prvfsI, zfiespoirk jF BfrqI vrg ivc riKaf jfvy, afidk anykF msly hn ijnHF ƒ ieiqhfsk, isDFqk aqy ivcfrDfrk rUp ivc nijwTxf ËrUrI hY qF jo ivÈv dy iviBMn QfvF Aupr vsybf kr rhy pMjfbI mnuwK vloN ricq sfihq dI sMvydnf, sUJ, ivcfrDfrf aqy idRÈtI ƒ bfhrmuKI aqy ivigafnk rUp ivc smiJaf jf sky.
ienHF suaflF dy smfnFqr pMjfbI aflocnf ivc ies sfihq sbMDI pRfpq DfrnfvF pRqI punr soc ivcfr dI vI ËrUrq hY ikAuNik ienHF DfrnfvF dIaF sImfvF ies sfihq ƒ smJx ivc rukfvt bx rhIaF hn. imsfl vjoN pMjfbI dy icMqk zf: aqr isMG dI ieh Dfrnf iDafn dI mMg krdI hY, ''sDfrx brqfnvI lyKk loV qoN vwD afqm cyqMn aqy afqm icMqq hY. prMqU sDfrn kYnyzIan pMjfbI lyKk siBafcfrk bOiDkqf qoN AuqpMn hox vflI nvIN rcnfqmk pRyrxf gRihx krdf pRqIq huMdf hY. bfkI dyÈF ivc vsdy pMjfbI lyKk ivakqIgq qOr `qy ikMny pRiqBfvfn ikAuN nf hox, AunHF leI sfihq afpxy ieklfpy qoN mukq hox df iek sfDn hY, afpxI siQqI nfl jUJx df nhIN.” zf: aqr isMG dI ieh Dfrnf TIk pRqIq huMdI hoeI vI crcf dI mMg krdI hY. ikAuNik ieMglYNz aqy kYnyzf qoN bfhr bYTy rcnfkfrF dI ilKq df aiDaYn ieh idRV krvf idMdf hY ik Auh isrP qy isrP ieklfpy qoN mukq hox leI hI Èbd dI isrjxf nhIN kr rhy. ieAuN ieMglYNz aqy kYnyzf qoN ibnF hornF QfvF Aupr rcy jf rhy sfihq ƒ 'ieklfpy qoN mukqI` qwk sIimq kr dyxf, inaFkfrI nhIN hY. ieMglYNz aqy kYnyzf dy nfl nfl iekwly kfry qOr `qy rih rhy rcnfkfr iksy vI qrHF Gwt nhIN afKy jf skdy ijs qrHF sivtjrlYNz ivc rih irhf dyv, jpfn ivc rih irhf primMddr soZI, kInIaf ivc rih cuwky ajfieb kml aqy iksy smyN amrIkf ivc vsdf iekwlf zf[ jgjIq brfV, afid. ienHF dI rcnf prvfsI sfihq ivc pRmfixkqf AuqpMn krdI hY.
prvfs df vrqfrf afriQkqf nfl sMbMiDq hY. ieh isrP bfhrlI DrqI nfl hI sMbMiDq nhIN iek dyÈ kfl aMdr vI vfpr irhf hY. prvfs dy vrqfry dIaF jVF asfvyN smfijk afriQk pRbMD aMdr hn. smfijk afriQk pRbMD dI asfvIN siQqI ivcoN jdoN mnuwK ivakqIgq qOr `qy vDyrI afriQk sMpMnqf bfry socdf hY qF Ausƒ Auh DrqIaF, mulk jF smfj afpxy supinaF dI pUrqI lgdy hn ijhVI Aus dI afpxI BoieM nfloN vDyry qfkqvr huMdy hn. prvfs dy iekf duwkf kfrn Dfrimk, rfjnIiqk jF ivakqIgq vI hn prMqU buinafdI kfrn afriQkqf ivc siQq hn. brqfnvI bsqIvfd dOrfn vI pMjfbI prvfsI dI mUl tyk afriQk KuÈhflI hI sI BfvyN pirsiQqIaF ny AunHF dy ivakqIgq mMqvF dI QfvyN pRfQimkqf dyÈ dI afËfdI ivc pirvrqq kr idqI sI. ienHF prvfsI lokF dI mUl icMqf prvfs dy ivKakqIgq sMpMnqf dy Brm qoVdI hI nhIN sgoN AunHF kfrnF dy ivvyk isrjx leI aijhf kfrj vI krdI hY qF jo mnuwK gOrv aqy ivqkry rihq jIvn afpxy mulk ivc hI ibqf sky. ieh prvfs df pihlf Pys hY ijs `c vwzI igxqI ivc prvfsI, BØfrq dI afËfdI dy mMqv nfl juVy. prvfs df dUjf Pys dyÈ dI afËfdI AuprMq ÈurU huMdf hY. ieh mslf pMjfbIaF dy ibhqr afriQkqf qy pdfrQk KuÈhflI dy ivakqIgq mMqv qwk sIimq ho igaf. ies krky pMjfbI mnuwK ny pwCm aqy amrIkf hI nhIN sgoN afstrylIaf, aPrIkn, eyÈIafeI mulkF qoN agFh asQfeI qOr `qy arb mulkF qwk vI afpxy pYr psfry hn.
sQfeI vsybf pRfpq kr lYx AuprMq, pMjfbI mnuwK ny afpxI pCfx dy iviBMn pihlUaF ƒ XQfÈkq sQfpq krn df Xqn kIqf hY. ienHF pCfxF df iek mfiDam Èbd isrjxf hY. ies Èbd isrjxf dy afpxy pVfa hn ijhVy BU-hyrvy qoN lY ky aMqr siBafcfrk ivlInIkrx qwk dy hn. ipCly kuJ smyN qoN ieMglYNz aqy kYnyzf qoN bfad pMjfbI sfihq df iek hor cricq kyNdr amrIkf bx irhf hY. ieh ajy afpxy invykly nkÈ isrjx dy aml `coN guËr irhf hY pRMqU ienHF nkÈF dIaF sImfvF aqy sMBfvnfvF inscy hI prvfsI pMjfbI sfihq dy Kyqr ivc gOlxXog hn. ieiqhfsk qOr `qy amrIkf dI DrqI qoN brqfnvI bsqIvfdI mukqI leI afrMBI lVfeI dOrfn ricaf igaf gdr sfihq BfvyN prvfsI sfihq dy vrg ivc nf afAuFdf hovy pRMqU ieh sfihq ieiqhfsk, rfjnIqk aqy ivcfrDfrk mhwqqf vflf hY. amrIkI DrqI Aupr rcy gey ies sfihq df muwK iÌkr BfrqI mnuwK, smfj aqy siBafcfr nfl atuwt rUp ivc juiVaf hoieaf hY. ieh sfihq prvfs dy jIvn nfl sMvfd dI pRikiraf dI QfvyN BfrqI smfj aqy mnuwK leI bsqIvfdI gulfmI qoN mukqI df pRvcn isrjdf hY.
prvfs pMjfbI mnuwK leI hmyÈF afpxy duwKF, sMqfpF aqy afriQk duÈvfrIaF ƒ hrn df supnf irhf hY. prvfs dOrfn AusdI pUrv imwQq Dfrnf ieh sI ik Auh afriQk sMpMnqf AuprMq muV afpxI DrqI Aupr suK afrfm aqy icMqf rihq jIvn bqIq krygf. Aus leI prvfs jIvn df iek aijhf pVfa aqy siQqI bxdI hY jo vkqI hY. ies mfniskqf ivcoN Aus dy prq afAux df supnf qy sMklp hY. drasl prvfsI pMjfbI dy cyqn avcyqn aqy idRÈtI ivc mnuwK df nhIN sgoN iek sfmMq df supnf sI. muZly prvfsI sfihq df BU-hyrvy df iek vwzf srokfr ies ivcoN hI jnimaf hY. ies prvfsI leI bfhrlI DrqI afriQk duÈvfrIaF qoN mukq df icMnH sI prMqU Aus dy jIvn ijAUx dI ivDI aqy idRÈtI inrol BfrqI ivcfrvfd dy nYiqk kdr pRbMD vflI sI. prvfs dI pRikiraf dOrfn hkIkq ivc vfprnf pRiqkUl ho igaf. jdoN prvfsI mnuwK pirvfrk sMsQf dy jIvn ivhfr nfl do cfr hoxf ÈurU huMdf hY qF do jIvn idRÈtIaF dy ByV ivcoN nvyN sMkt AuBrny ÈurU ho jFdy hn. ies krky BU-hyrvy AuprMq ajnbIaq, irÈiqaF dy iqVkx df sMqfp, nslI ivqkry, ivakqIgq afËfdI, pirvfrk sMsQf df iKMzfE, sYks pRqI KuwlH, afËfd smfj, ÈoÈx, aOrq dI suqMqrqf aqy pIVHI pfVf ijhy smfjk siBafcfrk mfmly prvfsI mnuwK leI muwK icMqf df ibMdU bx ky afrMB ho jFdy hn. ieh icMqfvF iekwly ieMglYNz aqy kYnyzf dIaF hI nhIN. hux amrIkI pMjfbI sfihq aqy QoVHy moty aMqr nfl hr ivksq pUMjIvfdI pRbMD vfly mulkF vfly mnuwK aqy sfihq dIaF bx rhIaF hn. smuwcy prvfsI pMjfbI sfihq ivc kuJ iek rcnfkfrF ƒ Cwz ky ienHF dI pRmuwK aqy sFJI pCfx ieho nËr afAuFdI hY ik Auh ivksq pUMjIvfdI smfj aqy siBafcfr ƒ ivcfrvfdI idRÈtIkox qoN hI dyKdy hn. ienHF rcnfkfrF dI mfnisk sMrcnf arD-ivksq, jfgIrU kdrF kImqF vfly pRbMD ivcoN isrjI hox krky nYiqk aqy sdfcfrI ibrqI dI hY ijs nfl ivksq pUMjIvfdI smfj afriQkqf ƒ Cwzky hornF KyqrF ivc duKFq AupjfAux vflf hI idKfeI idMdf hY. ijhVy rcnfkfr pMjfb ivc pRgqIÈIl idRÈtI dy DfrnI jF Kwby pwKI lihr nfl juVy hoey sn, AunHF ny ienHF smfjF ƒ jmfqI idRÈtI qoN dyiKaf hY. ies krky AunHF dI rcnf ivc ivcfrDfrk pihlU vDyry BfrU rihMdy hn.
amrIkI pMjfbI khfxI dI Aumr do dhfikaF qoN vwD hY. ies smyN koeI pwcI ku dy krIb kQfkfr khfxI isrjx ivc srgrm hn. ienHF ivcoN keIaF dIaF qF iek qoN vDyry suqMqr kQf pusqkF vI pkfÈq ho cuwkIaF hn. iehnF pRRkfÈq pusqkF, sMpfidq pusqkF aqy ivkoilwqry QfvF Aupr CpIaF khfxIaF dy afDfr Auqy amrIkI pMjfbI khfxI dy nYx nkÈF dI qlfÈ kIqI jf skdI hY.
amrIkI smfj ivc pRvyÈ df supnf ijMnf luBfvxf hY Enf hI Aus DrqI Aupr pMjfbI mnuwK df pYr jmfAuxf, pwkf bfiÈMdf bxnf bhuq duÈvfrIaF Biraf hY. ieh duÈvfrIaF jIvn aqy mOq df PYslfkun qwq bxky AuBrdIaF hn. pMjfbI mnuwK dy ies sMGrÈ df ibrqFqk icqrx amrIkI pMjfbI khfxI df iek pRmuwK srokfr bxdf hY. amrIkI pMjfbI khfxI dI ipwT BumI ivc pMjfbI mnuwK df supnf Kfls afriQkqf nfl juiVaf hoieaf hY. ivMgy-tyZy, jfalsfËI aqy gYr kfƒnI ZMg rfhIN phuMcx df mslf hornF ivksq mulkF ivc rcy jf rhy ibrqFqk sfihq df aMg vI hY. prMqU amrIkI pMjfbI khfxI ivc iesdIaF prqF df sMpUrn smFvyÈ hY. aijhI siQqI nfl sMbMiDq ribMdr atvfl dI khfxI `qyrI-myrI DrqI` isrP pMjfbI hI nhIN sgoN hornF grIb mulkF dy lokF dI sUcnf vI idMdI hY. ijhVy prvfs ivc afpxy jIvn df lkÈ dyKdy hn. ies khfxI ivc eyÈIan lokF dy nfl mYksIkn vI hn. ies tolI ivc gYr kfƒnI qOr qy prvfs krn vfly BfrqI, cInI, pfiksqfnI aqy mYksIkn hn. cfr julfeI amrIkf dI afËfdI df idn hY. jdoN amrIkI lok afËfdI dy jÈn ivc ruwJy hoxgy qF ieh lok mYksIko dy bfrzr `qy kMizaflI krMt vflI qfr hyTF dI jfn joÉm ivc pf ky amrIkn DrqI Aupr phuMc jfxgy. ies AuprMq jMg Éqm nhIN huMdI sgoN hor vI duÈvfrIaF df sfhmxf krnf peygf. prMqU AuhnF leI amrIkI DrqI svrg dy supny dI inaFeI hY. ijQy Auh anykF duÈvfrIaF Jwl ky vI phuMcxf locdy hn. ies sMGrÈ dy anykF vyrvy amrIkI pMjfbI khfxI ivc ibrqFqk vyrivaF vjoN sfhmxy afAuNdy hn. pwky pYrIN hox leI muwl df ivafh (amrjIq drdI-“amrIkf hor” , pRo: hrBjn isMG – “ibn isMgy sfnH” ) pwky pYrIN hox qwk mF df mr jfxf (amrjIq drdI- “mF, moh qy amrIkf” ) iÈwp rfhIN pRvyÈ krky virHaF qoN ruldy nojvfn (rfxI ngyNdr - grIn kfrz) afidk khfxIaF ivc pMjfbI mnuwK dy pwky hox leI sMGrÈ dOrfn apxfey ZMg qrIikaF ƒ ichnq krdy hn. ienHF khfxIaF df rcnfqmk ivvyk pMjfbI mnuwK dy isrV ƒ qF pRgt krdf hI hY, nflo nfl pMjfbI mnuwK dy ivksq pUMjIvfd dI pdfrQk KuÈhflI dI imwQ df gulfm bx jfx vwl sMkyq krdf hY. ieh mnuwK pUrv imQq Dfrnf anusfr smJdf hY ik sMGrÈ AuprMq Ausdy sMqfp, duwK aqy gurbq df aMq ho jfvygf. ieh AusdI ivakqIgq KuÈhflI nfl juVy supny dI dyx hY. prMqU ieh mihj Brm cyqnf hY. ikAuNik pUMjIvfd jy mnuwKI ibhqrI df mfzl hovy qF ies smfj dy mfzl ivruwD bdl dI cyqnf hI pYdf nf ho sky. dUsrf, ieh Brm cyqnf prvfsI mnuwK ƒ pUMjIvfd dI vrosfeI AupBogqf dy Kljgx ivc vlIn kr idMdI hY. ivksq pUMjIvfd (amrIkI smfj) df pdfrQk afqMk mnuwK df Gfx kr idMdf hY prMqU jgIrU mfniskqf df pMjfbI mnuwK pdfrQk KuÈhflI dy supny nfl lbryj ivksq pUMjIvfd ivc afpxy hox-QIx dy arQF dI cyqnf qoN vFJf hY. ies krky hI pUMjIvfd kdr pRbMD jdoN Ausdy jfgIrU ivÈvfÈF, nYiqk kdrF kImqF aqy afdrÈF ƒ qRyVdf hY qF ivrlfp qy rudn qoN ibnF Aus kol kuJ nhIN huMdf. ieh vDyry krky pirvfrk sMsQf dy tuwtx vyly jF nvIN pIVHI dy pUMjIvfdI kdr pRbMD dy anusfrI hox vyly qRfsidk sMvydnf qwk phuMc jFdf hY. igafnI krnYl isMG dI khfxI 'byvqn` ies pwKoN iDafn Xog hY. ies khfxI df kyNdrI pfqr drÈn jo ikwqy vjoN ieMjInIar hY, kfƒnI qOr `qy prvfs Dfrn kr lYNdf hY. Aus dI pirvfrk iekfeI ivc AusdI pqnI, do lVky qy iek kuVI hn. drÈn qy Aus dI pqnI afpxy bwicaF koloN BfrqI afdrÈk aqy nYiqk kdrF kImqF vfly bwicaF dI AumId krdy hn, prMqU vfpr ies qoN Ault jFdf hY. vwzf muMzf aPrIkn kuVI nfl muhwbq `c pY jFdf hY, Cotf muMzf guaFZx kuVI moinkf nfl anYiqk siQqI `c dyK ilaf jFdf hY aqy kuVI pfiksqfnI muMzy nfl pRym cwkr `c hY. ieAuN Dfrimk, pirvfrk aqy nYiqk qOr `qy nvIN pIVHI df ivakqIgq afËfdI aqy PrI susfietI dy nF hyT ipqrI-swqf qoN mukq hoxf smuwcy irÈiqaF dI ivafkrx aqy pirvfrk sMsQf ƒ BMg kr idMdf hY. ies sfry iqVkfa ivcoN jo qRfsidk hflq pYdf huMdI hY, Auh pMjfbI mnuwK dI hoNd, siQqI, idRÈtI aqy cyqnf df XQfrQk nmUnf bx jFdI hY.
“ikho ijhI klcr ivc af Psy asIN? `` surjIq cuwp qoV ky bolI.
“klcr jF dldl? `` drÈn ny Ausy qrHF icMqfqur hoey huMgfrf Biraf.
“drÈn! myrf nhIN hux jI krdf iek ibMd vI ieQy rihx ƒ. ikAuN nf afpxy vqn muV cwlIey?``
“ikhVy vqn surjIq? EQy ijwQy sfzy leI nPrq qoN ibnF kuJ vI nhIN? ijQoN dy aihsfn-PrfmoÈ lok sfzy svfgq vfsqy, bldy tfierF dy hfr leI bYTy hoey aY.`` qy iek byvqn hox df aihsfs AuhdIaF awKF ivcoN Clk ipaf.
AuNj qF ieh cyqnf prvfsI pMjfbI glp df hI muwK srokfr hY ikAuNik jfgIrU idRÈtI aqy ivksq pUMjIvfdI idRÈtI dy ies tkrf sdkf iek tuwt Bwj dI pRikiraf inÈcq vrqfrf hY. prvfsI pMjfbI mnuwK dI klipq ieCf mUlk siQqI jdoN ies tuwt Bwj dI pRikiraf ivcoN gujrdI hY qF Auh vfps prqx dy aml ƒ qrjIh dy ky afpxI bcI KucI nYiqkqf ƒ sMBfl lYxf cfhuMdI hY. prMqU ieh sMBv nf hox krky Auh qRfsidk Bfvnf qoN agFh nhIN qurdI. ieAuN amrIkI pMjfbI khfxI ivc bhuqfq XQfrQk pRivrqI qwk sIimq hY. ikAuNik rcnfkfr dI idRÈtI aflocnfqmk XQfrQvfdI nhIN.
glp XQfrQk suBfa aqy sMrcnf df hox krky smfjk irÈiqaF ivcoN afpxf srUp pRfpq krdf hY. ies krky irÈiqaF dI hr sMsQf df qfxf-bfxf glp ivc vDyry iqwKy rUp ivc pyÈ huMdf hY. ies pyÈkfrI ivc smfjk pRbMD dy suBfa df igafn hI nhIN huMdf sgoN smfjk pRbMD aMdrly mfnvI irÈiqaF dy ivvyk df vI pqf lgdf hY. hr smfjk pRbMD aMdr smuwcIaF sMsQfvF df srUp aqy nYWtvrk smfjk pRbMD dy anusfr hI huMdf hY. Aus pbMD dI rfjnIqI hI ieho huMdI hY ik irÈiqaF dI hr sMsQf Aus pRbMD ƒ inaFiek iswD kry. amrIkI pMjfbI khfxI ivc ienHF mnuwKI irÈiqaF aqy qRfsidk vyrvy prvfsI pMjfbI ibrqFqk sfihq ƒ ivsqfr idMdy hn. pMjfbI mnuwK ƒ amrIkI smfj dI pdfrQk aqy AupBogI ibrqI ny afcMiBq hI nhIN kIqf sgoN Aus aMdr bcI-KucI mfnvqf ƒ vI Éqm kr idqf hY. jfgIrU kdr pRbMD ivcoN igaf mnuwK jdoN pUMjIvfdI kdr pRbMD ivc KuwlH ƒ mfxdf hY qF Auh ies KuwlH df gulfm ho ky AupBogI ibrqI qihq Auh sfrIaF aiqRpq aqy vrijq kfmnfvF dI pUrqI vwl ruicq ho jFdf hY. prvyË sMDU dI khfxI 'isrP iek vfr` pMjfbI mnuwK ivc 'icwtI cmVI` vfly qn dI kfmuk Auqyjnf ƒ drsfAuNdI hY. ieh mnuwK dyh AupBogqf ivc Kicq ijQy afpxI pqnI Aupr ihMsf ZfhuMdf hY AuQy hr qrHF dI nYiqkqf, mfnvqf qoN vI munkr ho jFdf hY. ieAuN gurpRIq DflIvfl dI khfxI 'mstYNg rYNc` ivc pMjfbI mnuwK dI kfmuk aiqRpqI df mfrimk ibrqFq hY ijhVf amrIkn DrqI Aupr iesqrI dyh Bog ƒ afpxI bhuq vwzI pRfpqI mMndf hY. ies dy smfnFqr hor ibrqFqkfr vI irÈiqaF ivc ivksq pUMjIvfd duafrf pYdf kIqI suafrQI, mOkfpRsq qy lflcI ibrqI df ieËhfr krdy hn. hrI isMG iZloN dI khfxI 'afpxy prfey lok` ivc nÈeI prvfsI nfl ivafhy jfx Aupr aOrq Aupr ho rhI ihMsf aqy pirvfrrk sMsQf df BMg hoxf, brijMdr kOr iZloN dI khfxI 'Èfmo lMbVF dI` ivc lflcI prvfsI vloN kIqy ivafh AuprMq Ausdy sfry gihxy-gwtyy ƒ hVwp ky kql kr dyxf, gurpRIq DflIvfl dI khfxI 'Drq prfeI lok afpxy` ivc afriQkqf dy kfrn irÈiqaF dI grfmr df hI bdl jfxf, afid pirvfrk sMsQf ivc pY rhIaF zUMGIaF qRyVF ƒ ichnq krdIaF hn. ienHF khfxIaF df rcnfqmk ivvyk icMqnÈIl ieAuN hY ik ivksq pUMjIvfd prvfsI mnuwK ƒ qoV BMn ky aijhf bxfAux dy afhr ivc hY ik mnuwK svY-kyNdirq, mOkfpRsq, suafrQI, afriQk-jIv hox qwk Gt jfvy. dUsrf, Auh ivksq pUMjIvfd dI bylgfm ivakqIgq afËfdI aqy AupBogI nYiqkqf ƒ mnuwKI suqMqrf df XQfrQ smJ lvy. ies krky sDfrn prvfsI pMjfbI mnuwKc df avcyqn ies suqMqrqf dI BrmI imwQ ƒ hI aslIaq ivc rUpFqirq krky ivksq pUMjIvfd dI smfijk sMrcnf df anusfrI bx jFdf hY.
ivksq pUMjIvfd ijs afdrÈk pirvfrk sMsQf aqy irÈiqaF ƒ qoV BMn irhf hY, AunHF dy smfnFqr ijhVy nvyN irÈiqaF ƒ bdl vjoN isrj irhf hY AunHF dI cyqnf vI amrIkI pMjfbI khfxI ivcoN imldI hY. pqI pqnI dy irÈqy dy smfnFqr 'rUh df irÈqf` jF 'rUh df hfx` ivksq pUMjIvfd df vrosfieaf irÈqf hY. ieh irÈqf aYnf bylgfm hY ik ies ivcoN siBafcfrk kdrF kImqF qF Kfrj hn hI, Aultf ieh irÈqf smfjk aqy pirvfrk ijMmyvfrI qoN vI mukq hY. ies irÈqy dy Dur aMdr ijsm, kfm ÈoÈx, ihMsf aqy aijhI bylgfm afËfdI hY ijs pRqI nf hI mnuwK aqy nf hI smfj jvfb dyh hY. ies pwK qoN prvyj sMDU dI khfxI 'rUh df hfx` ivÈyÈ crcf dI mMg krdI hY. ies khfxI dI kyNdrI pfqr ÈYrn ijhVI isrÌ pMdrF sfl `c hI do jOVy bwicaF dI mF bx jFdI hY. Aus dI afËfd ibrqI pirvfrk sMsQf df hI Gfx nhIN krdI sgoN ivksq pUMjIvfd dy KuwlH Klfsy smfj dy ivvyk dI isrjxf vI krdI hY. ÈYrn df ieh vfrqflfp ivksq pUMjIvfd vloN isrjy jf rhy irÈiqaF ƒ hI pirBfÈq krdf hY.
“nhIN, ijMmI ieË mfeI ihstrI[[[[ mYN mfeIkl nfl ivafh kr rhI hF. [[[[ ijMmI nfl myry srIirk sbMD cMgy sn[[[ hI vfË ey guwz lvr bt nft ey guwz prsn[[[ XU no vwt afeI[[[ mIn? `` iek mF, do bfp, iqMn bwcy aijhf guMJldfr pirvfr BivwK ivc ikho ijhf hovygf? iek bhuq hI sMvydnÈIl aqy sFsikRqI leI vMgfr Biraf pRÈn hY. ivksq pUMjIvfd munfPy dI ibrqI Aupr kyNdirq AupBogqf ƒ ieMnf plfr idMdf hY ik AuQy smfjk sMsQfvF aqy irÈqy siQrqf anuÈfÈn aqy ijMmyvfrI qoN mukq ho jFdy hn. ieQy phuMc ky mnuwK leI dyh, smfjk siBafcfrk hoNd nhIN rihMdI sgoN AupBogqf dI vsqU qwk Gt jFdI hY. ies AupBogqf ivcoN rUh df irÈqf aqy mn dI ÈFqI rfhIN, vrqmfn ƒ jÈnIaq qwk sIimq kr idqf jFdf hY. aijhy irÈqf pRbMD ivc homo jF lYjbIan vrgy irÈiqaF ƒ kfƒnI qOr `qy Ëfiej Tihrfieaf jFdf hY. aijhy irÈiqaF bfry prvyË sMDU dIaF do khfxIaF 'sOkx` aqy 'sYNzI iPr Audfs hY` pVHnXog hn. ieh irÈqy mnuwK duafrf isrjq irÈiqaF qoN ienkfr krky ivcfrDfrk qOr qy ivksq pUMjIvfd dI ivakqIgq afjfdI ƒ vDyry inaFkfrI bxfAux ivc rol adf krdy hn. mnuwK aqy smfj df smuwcf sÌr pRikRqk jgq qoN sFsikRqk jgq dI isrjxf hY aqy ies jgq ivc mnuwK dI srvpwKI mukqI df mslf hY. prMqU ivksq pUMjIvfd ivc ivakqIgq afËfdI dy nF hyT mfnvIkrn aqy smfjIkrn dI pRikiraf dI QfvyN ijs pRikRqk KuwlH-zuwlH dy irÈiqaF dI isrjxf ho rhI hY Aus dI rfjnIqI aqy ivcfrDfrf ƒ smJxf ËrUrI hY.
amrIkI smfj dI AupBogI ckfcOND ny ijQy irÈiqaF dy arQF ƒ muwZoN suwZoN bdl idqf hY AuQy mnuwK AupBogI klcr df afp hI Kfjf bxI jf irhf hY. duKFq ieh hY ik mnuwK jfx ky vI cyqMn nhIN ho irhf. prvfsI mnuwK ies AupBogI klcr ivc pdfrQk afqMk df ilqfiVaf ipaf hY. prMqU ies lqfV pRqI sDfrn pMjfbI mnuwK dI sMvydnf ivrlfp qy rudn ivc Aus smyN bdldI hY jd Aus nfl GtnfvF GtdIaF hn. ieh mnuwK ieMnf svY kyNdirq hY ik Auh amrIkf dI afriQk gqI ivc svY qwk suMgV igaf hY. ies suMgyV ivc Auh ivksq pUMjIvfd dI isrjI afËfdI aqy suqMqrqf dI imQ dI Brm cyqnf ƒ Ësn vjoN lY irhf hY. jfgIrU sMvydnf vrosfieaf pMjfbI mnuwK ivksq pUMjIvfd dI gulfmI ƒ Ësn vjo svIkfr irhf hY. ies svIkfr ivc AusdI afpxI spys ikwQy hY, ies msly ƒ Auh afpxI cyqnf df aMg hI nhIN bxfAuNdf. drasl prvfsI pMjfbI mnuwK dy avcyqn ivc DnhIxqf qy gurbq ny Ausƒ pdfrQkqf dy guMJldfr cwkr ivc pf ky bfkI sB vrqfiraF nfloN qoV idqf hY. Auh isstm df Kfjf bx jFdf hY.
zf: gurbcn df iek hvflf bhuq muwlvfn hY, “iehI swc hY jnfb zfktr sfihb buwDjIvI jI, jo kuJ asIN lYx afey eyQy ds hËfr mIlF dI ivwQ gfh ky, lY ilaf. ies dI Éfqr mYN do vfr jylH kwtI, nklI ivafh krvfieaf qF ieh do hIry vrgy kfky pYdf hoey, sfly sUr. bMdf jo cfhuMdf AuhI pfAuNdf eyQy, iksy ÈYa dI mnHfeI nhIN. iehI kmfl hY ies dyÈ df. imhnq kro, jo mMgo so pfE. koeI ivqkrf nhIN. jo duwD kilMtn pINdf AuhI duwD krmjIq nlvf ny pIxf. bMdf duwD hËm qF krdf pr eyQy dI BkfeI `c afp hËm hoeI jFdf. iehI hY amrIkI bulblI ik bMdf sB kuJ pf ky vI afp hËm hoeI jFdf.” ies hËm hox dIaF prqF aqy ivDIaF vwKrIaF hn pr pRikiraf AupBogqf ivc Kicq hox dI hY. ies ivc mnuwK inafsrf, iekwlf, ajnbI bx jFdf ey ijs krky amrIkI pMjfbI khfxI dy bhuqy pfqr ies AupBogI siQqI dy afqMk df iÈkfr hn. ieh mnuwK ivksq pUMjIvfd dI hoxI ƒ pRvfn krdy hn ikAuNik afriQkqf ny sB qoN pihlF ienHF ƒ apfhj kIqf sI iPr ies afriQkqf dy sMqfp `coN inklx leI ieh hornF vrqfiraF aqy pwKF qoN apfhj ho gey. ieAuN ies mnuwK df gOrv aqy spys mr muwk jFdf hY. ieh mnuwK amrIkI smfj dy ieiqhfs df iÈkfr bx jFdy hn. ieh iksy ieiqhfs dI isrjxf nhIN krdy sgoN ieiqhfs ienHF nfl Gtdf hY. ieiqhfs dy afqMk df iÈkfr ieh mnuwK rudn, ivrlfp aqy vydnf krdy hn. ies sMbMD ivc gurpRIq DflIvfl dI khfxI 'jUT` bhuq mhwqvpUrn hY. ies khfxI dI kyNdrI pfqr pMjfbx sYmI ivksq pMjfbI pUMjIvfd ivc jMmI plI hoeI sMqfp BogdI hY. khfxI ivc prvfsI mnuwK aqy ivksq pUMjIvfd dI mfniskqf df dvMd vI pRgt krdI hY. ies khfxI dI jitl sMrcnf ivc jfgIrU mrd hAUmy, mrdfvIN swqf, aOrq dI afËfdI ivcoN inkldf Ausdf ÈoÈx, mrd dI AupBogI ibrqI, jfgIrU sMvydnf ivcoN inkilaf Pokf afdrÈvfd, amrIkI smfj ivc mnuwK df vsqU qIk Gt jfxf, afidk prqF icMqnI syk vflIaF hn. ieh TIk hY khfxIkfr afdrÈk nYiqkqf nfl lbryË hY prMqU Auh AupBogqf ivc Kfjf bxI iesqrI df duKFq isrjx ivc sPl hY. ies khfxI dy inmnilÉq vfrqflfp AupBogqf dy afqMk dyy iÈkfr pfqr aqy prvfsI mnuwK dI mfniskqf pRqI sUKm sMkyq krdy hn -
“cMgy qF ieh vI nhIN[[[[ pr afpixaF nfloN cMgy ny[[[ ieMnHF ƒ myrI ipClI iËMdgI nfl vfsqf nhIN[[[ qy myry kwlH df iPkr nhIN[[[ pr afpixaF ƒ myrI ipClI ijMdgI Kurc ky suafd afAuNdf qy aijhy lok mYƒ cMgy nhIN lgdy.``
“agr vkq myry hwQ af jfey qF golI mfr idaF afpxy bfp ƒ[[[ Drm df pwkf[[[[ gurUduafry dy pRDfn[[[ nIlI pwg qy lMmI dfhVI vflf myrf bfp[[[[ jIhny dunIaF df koeI burf kMm nhIN Cwizaf pr myry ipafr ƒ Aus Drm dI blI cfVH idqf. ``
“jIa qF myrf vI krdf ik ivafh krF[[[ pr ikQoN lwBF Auh afdmI ijhVf mYƒ ipafr kry[[[[ myry nfl ivafh kry[[[[ qUM afp dws kOx krygf myry nfl ivafh[[[[ mYN iksy dI CwzI hoeI[[[[ iksy dI jUT[[[[.``
AupBogqf dy afqMk df iÈkfr ieh mnuwK guMm guafc jfxf cfhuMdf hY ikAuNik ieiqhfs dy iek rUp ny jo kuJ afËfdI dy nf Aupr ies ƒ idwqf sI, Ausy afËfdI ny iesƒ KyrUM-KyrUM kr idqf hY. ies nfl ieh afiqMkq qF hY pr ies afqMk dIaF jVHF, kfrnF pRqI sucyq nhIN aqy nf hI ienHF jVHF dI qlfÈ leI cyqnf dy rsqy `qy hY. ies krky hI amrIkI pMjfbI khfxI prvfsI pMjfbI mnuwK dy sMqfp ƒ bfrMbfr AuTfAuNdI hY prMqU ivksq puMjIvfd dI smuwcI amfnvIkrn dI pRikiraf ivruwD dsqpMjf nhIN lYNdI. ies krky hI bhuqI amrIkI pMjfbI khfxI irÈiqaF dI tuwt Bwj, suafrQ, lflc afidk msilaF ƒ AuBfrky Aus pRqI vydnf meI hUk AucfrdI hY. ies khfxI ivc rfjnIiqk jF ivcfrDfirk srokfr pRmuwKqf hfsl nhIN krdy ikAuNik amrIkn DrqI ƒ pMjfbI mnuwK krm BUmI nhIN bxfAuNdf. Auh ivksq pUMjIvfdI smfj aqy kdr pRbMD ƒ svIkfr hI kr skdf hY. ies krky ies khfxI ivc ivksq pUMjIvfdI dy ivruwD afpxf ivroD bhuq Gwt rijstr huMdf hY.
amrIkI pMjfbI khfxI dy srokfrF ivc aOrq dI duKFqk siQqI dy vyrHvy vDyry iqwKy hn. iek qF ieh aOrq pMjfbI jfgIrU sMvydnf aqy mfniskqf ivc kdy ÈoiÈq huMdI hY aqy kdy ivksq pUMjIvfdI kdr pRbMD dI ihMsf df iÈkfr huMdI hY. Ausdy asiqqv df mslf bhuq pycIdf hY ikAuNik prvfsI mnuwK vFg Aus dI afpxI spys ivksq pUMjIvfdI kdr pRbMD anusfr jMmI plI hY Auh pUrvly kdr kImq pRbMD qoN qF ivroh krdI hY pRMqU nvyN kdr pRbMD ivc vI ÈoÈx qoN mukq nhIN hY. aOrq dy ÈoÈx aqy ihMsf nfl sMbMiDq khfxIaF ivc imMnI gryvfl dI 'do qsvIrF iek Prym`, guwzI iswDU dI 'byvsI`, mnjIq kOr syKoN dI 'brP dy Prym `c Duwp aqy 'ibgfnI ipafs`, prvyË sMDU dIaF 'vylF, ruwK qy irÈqy` aqy 'DIaF`, amrjIq kOr pMnU dI 'mrd jMgl kwtdf rhygf` affidk khfxIaF hn. iehnF khfxIaF ivc aOrq lfcfr, inafsrI aqy siQqI df iÈkfr bxdI hY. iehnF khfxIaF df crnfqmk ivyvk aOrq pRqI hUk qF pYdf krdf hY prMqU Ausƒ siQqI dI XQfrQk cyqnf nhIN idMdf. jy ikDry aOrq cyqn aqy ivdroh vwl agrsfr huMdI hY qF Auh isstm dI smJ qoN korI hox krky mrd ivroDqf ƒ pRmuwK rUp `c sQfpq kr idMdI hY. ieh ies khfxI df ivcfrDfrk sMkt bx jFdf hY ijs nfl khfxI pRqIkrm aqy bdlf lAU Bfvnf qwk sIimq ho jFdI hY qy Auh nf pRiq-AuWqr bxdI hY qy nf hI mukqI leI ivcfrDfrk sMvfd isrjxf. ies df pRmuwK kfrn prvfsI rcnfkfr dI idRÈtIgq sImf `c pRqIq huMdf hY. pMjfbI mnuwK dI sMrcnf aMdr aijhf nYiqk kdr pRbMD hY ijsny AusdI idRÈtI ƒ aflocnfqfmk aqy bfhrmuKI nhIN bxn idqf. ies krky prvfsI pMjfbI ibrqFqkfr ivcfrvfdI idRÈtI qoN hI sMqfp df icqrx krky duK, rudn, ivrlfp dI isrjxf krI jFdf hY. sMqfp ipCy kfrjÈIl pRbMD bfry soc, ivcfr, icMqn nhIN krdf. isstm duafrf AuqpMn sMqfp duKFq dI jitlqf qoN ivrvy rih jfx krky ies khfxI ivc duwK drdF dI sUcnf qF imldI ey prMqU iehnF bfry igafn dI Gft iqwKy rUp ivc rVkdI hY.
amrIkI pMjfbI khfxI ivc kuJ ku rcnfkfr hI hn ijhVy amrIkI smfj dI jitlqf, guMJldfr bxqr ƒ ivcfrDfrk aqy bfhrmuKI rUp ivc smJdy hn. ienHF rcnfkfrF dI pRfpqI amrIkI smfj dI smJ dy nfl sMvfd ivc hY. sB nfloN vDyry smrwQf nfl zf: jgjIq brfV ny amrIkI jIvn jfc, AuQy dy mnuwK dI pCfx aqy jitl irÈiqaF dI pCfx kIqI hY. Aus dI pusqk 'vfpsI` do dhfky bIq jfx qoN bfad vI pRmfixk aqy pRsMgk hY. Aus dI invyklI pCfx df iek kfrn ieh hY ik Aus ny afpxy anuBv aqy bOiDkqf ƒ glp dI BfÈf aqy pRqIkmeI sMsfr vjoN ichnq kIqf hY. Aus dIaF khfxIaF vfpsI, nIly KMBF vflf klfk, lfl inÈfn, purfxf iklf, nfdrÈfh, mfiDam afpxy aMdr zUMGf icMqn aqy dfrÈink soJI smoeI bYTIaF hn. 'purfxf iklf` khfxI amrIkI rfjnIqI pRbMD dI kTorqf, vihÈI aqy ihMsk ibrqI df icqrn krdI hoeI AusdI sMGxI jkVbMd qoN sucyq krvfAuNdI hY. dUsrf, Aus aMdr pnp irhf ivdroh smJ dI pwDr Aupr socx icMqn vflf hY. AunfdrÈfh” khfxI mrd dI Bog ibrqI ƒ pRgtfAuNdI hoeI aOrq dy asiqqv dI khfxI hY ijs ivc Auh aOrq dy ÈoÈx ƒ nfdrÈfh dy pRqIk rfhIN ihMsf qy Ëbr rfhIN rfjnIiqk arQF nfl sMbMiDq krky vDyry ivcfrDfrk aqy arQ BrpUr bxfAuNdf hY. 'mfiDam` khfxI mnuwKI siQqI, mnuwKI kfmnf dI aijhI jitl khfxI hY jo kfmnf ƒ pRgtf ky mnuwKI mfniskqf dI guMJl ƒ AuBfrdI hY. zf: jgjIq brfV dI khfxI pRiqkrm nhIN bxdI sgoN pRqIkI BfÈf rfhIN aijhf pRvcn bxdI hY ijhVf ivrlfp, AudryvF, rudn qoN mukq ho ky mnuwKI asiqqv pRqI mhwqvpUrn pRÈn CyVdI hY. Aus dI khfxI ivc anykF dfrÈink iPkry icMqnI syk pYdf krdy hn.
“pusqkF dy awKr qfry ikAuN hn? sUrj ikAuN nhIN. ``
“BuwKy pMCI gIq nhIN gfAuNdy. ``
“ajnbIaq mfhOl ivc nhIN huMdI, mfhOl pRqI sfzy sMbMDF ivc huMdI hY. ``
“iksy sfieMsdfn df krqwv hfdisaF pRqI Bfvuk hoxf nhIN sI. sgoN hfdisaF dy afDfr `qy iËMdgI dy nvyN arQ lwBxf sI.”
ieho ijhy icMqnI vfk Aus dy kQf sMsfr ivc AusdI rcnf idRÈtI df pRmfx idMdy hn. zf: jgjIq brfV dI khfxI mfnvI siQqIaF dI jitlqf ivcoN mnuwKI asiqqv dy ivvyk ƒ jgfAuNdI hY. ies ivvyk dy smfjk, rfjnIiqk aqy mnoivigafnk pfsfr hn. ienHF rfhIN amrIkI smfj dI jitlqf ƒ smiJaf jf skdf hY.
smrwQfvfn aqy sMBfvnfvF BrpUr amrIkI pMjfbI khfxI ivc dUsrf AuWBrvF nf prvyË sMDU df hY. ies ny amrIkI smfj dI jitlqf ƒ glp ibMb ivc rUpFqirq krky gMBIr pRÈn AuTfey hn. Aus dy ivrqFq dI muwK ivÈyÈqf ivcfrDfrk qOr `qy ieh hY ik ivksq pUMjIvfd iks qrHF mnuwKI mn dI sMrcnfkfrI krdf hY. ies sMrcnfkfrI ivc mnuwK ikvyN Aus pRbMD df anusfrI bx jFdf hY. mnuwKI jIvn ivc vfpr rhy duKFq qy Aus duKFq qoN pYdf hoeI mfniskqf prvyË sMDU dy ibrqFq df muwK srokfr hY. Aus dI khfxI ivc aOrq dI hoNd pRqI vI sMvfdk msly hn. Aus dI khfxI df glp ibMb suwK-duwK, KuÈI-gmI aqy ipafr nÌrq dy sFJy-smilq rUp `coN AudY huMdf hY. ieAuN AusdI khfxI ivc keI XfqrfvF iekwTIaF qurdIaF pRqIq huMdIaF hn. ivcfrDfrk qOr qy Aus dI klfqmk pRfpqI ivc myrI lUMmVI, kMqmnI, tuwtdy qfiraF dI cIK, isrÌ iek vfr, 'vylF, ruwK dy irÈqy`, byGry, qyrf rwb myrf rwb, DIaF hn. ienHF khfxIaF ivc jfgIrU sMvydnf dy nfl nfl ivksq pUMjIvfd duafrf isrjI mfniskqf df sMvfdk icwqr hY. AusdI ivDI vrxn dI nhIN sgoN sMvfdI ibrqFq dI hY. Ausdf kyNdrI srokfr mnuwKI mfniskqf dy iviBMn psfrF dI pyÈkfrI hY ijs nfl amrIkI pMjfbI khfxI smirD hoeI hY.
ies lVI ivc qIjf ibrqFq pRo: hrBjn isMG hY ijs dI iek pusqk “ibn isMgy sfnH” qy dUsrI sih sMpfdq “supny aqy sMqfp” ny amrIkI pMjfbI khfxI dI vwKrI idK bxfAux ivc iek rol inBfieaf hY. pRo: hrBjn isMG Kwby pwKI rfjnIqI aqy mfrksvfdI idRÈtIkox qoN amrIkI smfj ƒ dyKdf hoieaf Aus dy pUMjIvfdI ikrdfr Aupr iDafn kyNdirq krdf hY. amrIkI smfj ƒ Auh iek sfmrfjI dys vjoN pirBfÈq krky Ausdy afpxy lokF qoN lY ky kOmFqrI pwDr qwk AuqpMn kIqI ihMsf dIaF iviBMn prqF ƒ afpxy glp ivc pyÈ krdf hY. AusdI khfxI dI muwK sur rfjnIiqk cyqnf dI hY. ies cyqnf sdkf Auh amrIkI smfj ƒ ihMsk, jbr aqy ÈoÈx dy pRbMD vjoN AuBfrdf hY. Aus dIaF khfxIaF ibn isMgy sfnH, ividaf vpfrI, icMqk, stfp iewt, pfrdrÈI aqy “pfgl mOsm Twg inËfm” afid ivcfrDfrk qOr `qy amrIkI pRbMD ƒ amfnvI pRbMD vjoN icwqr ky Aus duafrf kIqy jf rhy jbr ƒ pyÈ krdIaF hn. ies khfxI dI ieh pRfpqI hY ik ieh Dfrimk jF nYiqk afdrÈk kdrF kImqF qy AupBfvk ivrlfp qoN mukq hn. ienHF khfxIaF dI ipwT BUmI ivc pUrv-iswD ieh Dfrnf hY ik pUMjIvfd df ikrdfr munfPyKor aqy ÈoÈxI hY. ies sdkf AusdI khfxI burfeIaF Aupr kyNdr kr jFdI hY.
khfxI 'ividaf vpfrI` ivc Auh BfrqI ivvsQf dy isrjy mnuwK ƒ jdoN ivksq pUMjIvfd kdr pRbMD dy snmuK krdf hY qF ies mnuwK dI hIx Bfvnf qF pRbl huMdI hI hY pRMqU Aus dI nYiqk isiKaf aqy sdfcfr pRqI bxfey pYmfny vI KyrUM-KyrUM ho jFdy hn. ies mnuwK leI ividaf ividaf lYxf/dyxf afdrÈk kdr hY. prMqU ivksq pUMjIvfd ivc ieh vpfr dI vsq hY. aiDafpk syljmYn hY. BfrqI aiDafpk df sdfcfr qy ividaf pRqI smuwcf ivDI ivDfn asPl ho jFdf hY. drasl pUMjIvfd dI Dn iewkqr krn dI ibrqI sdkf koeI vI Kyqr afdrÈk nhIN rihMdf. ieh pUMjIvfd hr qrHF dI sMsQf ivcoN bicaf Kuicaf jfgIrU sMvydnf vflf mfnvvfd Éqm kr idMdf hY. ies krky ies isstm ivc hr cIË aqy vrqfrf AupBogqf qoN mukq nhIN hY. ies khfxI ivc BfrqI aiDafpk dI iek sihkrmI rUcI vflmrInf df ieh vfrqflfp Aus smuwcy isstm dI pCfx ieAuN krvfAuNdf hY, “imstr isMG! qusIN ies qrHF smJo ik qusIN qy quhfzf igafn iek vsqU hY. isrÌ vsqU[[[[ qy qusIN ies ƒ vycxf hY. vycx leI iek cMgf sylË prsn hoxf cfhIdf hY. qusIN afpxy aMdr Auh gux pYdf krky qF dyKo[[[ sylËmYn vfly[[[ aYvyN PokI mOryiltI ƒ golI mfro[[[[ drasl awj dI dunIaf ivc hr cIË hI iek vsqU hY. afh dyKo myry ieh vfl, myrIaF ieh awKF, myrI suMdrqf, myrf ieh ijsm vI[[[[ sfrf kuJ vsqU hY. ividaf vI iek vsqU hY qy afpF Ausdy vpfr df iek ihwsf[[[ ividaf dy vpfrI hF afpF, imstr isMG. ``
ieAuN hrBjn isMG hr iek vrqfry ƒ ivksq pUMjIvfd dy jmfqI nËrIey qoN dyKdf hY aqy Aus dy isitaF qwk vI phuMcdf hY. Auprokq AupBogI kdr pRbMD duafrf isrjI geI sKÈIaq ivcoN mfnvI gux alop ho jFdy hn. ies khfxI ivc vI AupBogI ividak pRbMD `coN Ausiraf muMzf jdoN skUl ivc golIaF clf ky bwicaF dI hwiqaf kr idMdf hY qF ibrqFqkfr ieh sQfpq krdf hY ik ivksq pUMjIvfd, mnuwK ivcoN mfnvqf ƒ hI Kfrj kr idMdf hY aqy Auh ieh iek siBak mnuwK isrjx dI QfvyN ihMsk mnuwK ƒ isrjdf hY.
amrIkI smfj dI DfkV, hYNkVvfdI aqy ihMsk ibrqI dy pRmfx pRo: hrBjn isMG dy kQf sMsfr ivc ivcfrDfrk rUp ivc shmxy afAuNdy hn. ies ivc mnuwK KOÌjdf sfmrfjI isstm dI ihMsf df sMqfp Bogdf hY. sfmrfjI ihMsf ny amrIkI lokF dI mfniskqf ivc jo ivkfr pYdf kIqy hn AunHF dI iek invyklI prq 'hyt krfeIm` nfl sMbMiDq hY. “stfp iewt” khfxI ivc pRo: hrBjn isMG amrIkI smfj duafrf kOmFqrI pwDr Aupr AuqpMn kIqI ihMsf nfl amrIkI lokF ivc inrMqr ajnbIaq, BYa, zr dI mfniskqf aqy AunHF dy smuwcy ivakqIqv ƒ ivgfVn df icwqr hY. ihMsf ivc Èfml iDr dy lok vI asihj hn aqy sMvydnÈIl sDfrn mnuwK jurm dyK ky nIm pfgl ho rhy hn. ieAuN khfxIkfr amrIkI smfj dI vihÈI ibrqI dy durpRBfvF rfhIN amrIkI pMjfbI khfxI dy QImgq srokfrF ƒ ivsiqRq krdf hY.
pRo: hrBjn isMG df afpxI rcnf ivc muwK bl amrIkI smfj dy dmn dIaF prqF ƒ AuBfrnf hY. ies krky Aus dI khfxI amrIkI smfj dI ibhqr rfj dI imwQ df BMjn krdI hY. AusdI khfxI ivc amrIkf, duwKF duÈvfrIaF ƒ hrn vflI supneI QF nhIN, sgoN mnuwKI hoNd aqy hsqI df Gfx krn vfly pRbMDF df nF hY. ijhVf isrÌ kOmFqrI pwDr Aupr hI jbr, ÈoÈx qy ihMsf krn vflf nhIN sgoN amrIkn lokF df ÈoÈx vI krdf hY. ieAuN jmfqI idRÈtIkox qoN amrIkI smfj dy isDFqF aqy ivcfrF ƒ Auh jmfqI idRÈtIkox qoN pyÈ krky roh-ivdroh dI cyqnf Ausfrn leI kfrËÈIl hY. “pfgl mOsm, Twg nËfm” khfxI ivc Auh afpxI ivcfrDfrk idRÈtI ƒ AucI suwcI sur ivc sMcfrdf hY. ies khfxI df muwK pfqr jsvMq kMpnI ivc kMm krdy smyN swt Kf bihMdf hY. ies kfrn Auh kMm qoN keI idn CuwtI `qy rihMdf hY. Auh kuJ hor idn CUwtI `qy rihxf cfhuMdf hY prMqU kMpnI mYnyjr Aus ƒ kMm `qy hfËr nf hox krky trmInyt krn dI DmkI idMdf hY. ies DmkI ivcoN jsvMq afpxf guwsf pRgt krdf hoieaf, amrIkI smfj dI mfnv-ihqYÈI ibrqI dy KoKlypx df prdfPfÈ krdf hY: “vfh! kho kuJ, ilKo kuJ qy krvfE kuJ hor! iehI hY quhfzI zYmokrysI! hux pqf lwgf ik ieh swc JUT df mslf nhIN[[[[ bMDUaf mËdUrI df mslf hY[[[[ myrI jfn inkldI jf rhI hY qy qhfƒ kMm dI peI hY.`` myry aMdr guwsf qy roh kihr kmf irhf sI qy ieh kihr isr ƒ cVH cVH 'rohly bfx` bx bx bfhr af irhf sI. "drasl, quhfzf ieh isstm kihx ƒ hI zYmokrYitk qy inaFÈIl hY. ikQy geI quhfzI vYlPyar styt, ijs ƒ qusIN mËdUr jmfq df svrg ikhf krdy sI? [[[ ikQy geI quhfzI zrIm lYz! ``
pRo: hrBjn isMG leI khfxI iek ivcfrDfrk zIbyt df mslf hY. ies krky Auh ivksq pUMjIvfd dy ikrdfr ƒ inÈfnf bxf ky khfxI dI isrjxf krdf hY. Aus dI hr khfxI ivc pfqr ivksq pUMjIvfd vloN BYBIq kIqy hoey asurwiKq hn jo iksy nf iksy rUp ivc Aus dI ihMsf, Ëbr jF ÈoÈx df sMqfp sihMdy hn. ies nfl amrIkI smfj df ivcfrDfrk ivÈlyÈx afrMB hoieaf hY aqy amrIkI pMjfbI khfxI df idRÈtIkox dy pwKoN Gyrf ivsiqRq hoieaf.
smuwcy qOr `qy amrIkI pMjfbI khfxI afpxy AuTfx Auqy hY. ies AuTfx ivc amrIkI smfj dy ivkfrI XQfrQ dy iviBMn vyrvy sfhmxy af rhy hn ijvyN bwicaF df kfmuk ÈoÈx (lMgVy kqUry - amrjIq kOr pMnU) bËurgF dI ho rhI durgqI (amr isMG amrIkn - krm isMG mfn), nslI ivqkry (byGry - prvyË sMDU) afidk hn prMqU ienHF vyrivaF ivc sUcnf hY. ienHF dI pRmfixkqf EnI iqwKI qy icMqnÈIl nhIN ijMnI amrIkI smfj dI jitlqf hY. kuJ iek ibrqFqkfrF ƒ Cwz ky amrIkI pMjfbI khfxI dI sMrcnf aqy mfzl vI pMjfbI khfxI dy XQfrQk mfzl df anusfrI hY. ies ivc ibrqFq dI ivDI vDyry krky vrxn vflI aqy suxfAux vflI hY. ies ny ajy ibrqFqk sMvfd df sÌr qYa krnf hY. pRo: hrBjn isMG, prvyË sMDU, gurpRIq DflIvfl, rfxI ngyNdr, guwzI isDU, amrjIq kOr pMnU afid ivc sMBfvnfvF hn.
Copyright © 2005 Nisot. All rights reserved.