|
jYadyv
dI iswiKaf dy jd qwk pMj sfl pUry hoey, qd qwk acfrIaf
kilafn imwqr dI puqrI kilafnI vI jvfn ho geI sI. jYadyv
afÈrm dy sfry ividafrQIaF ivcoN huiÈafr,
imhnqI aqy buwDImfn sI. XfdÈkqI eynI qyË
ik iek vfrI suixaf hrÌ-bhrÌ Xfd ho jFdf.
kilafnI jd vI afÈrm dy ividafrQIaF dy koloN dI
lMGdI, sfry cor awKF nfÜ Aus vwl vyKy ibnHF nhIN
sn rih skdy. awKF ivc msqI aqy buwlHF AuWqy ivsmfd BrI
muskfn. pr kI mjfl ik kilafnI dI suMdrqf jF JFjrF dI
Jnkfr jYadyv dI iekfgrqf ƒ BMg kr skdy.
isiKaf pUrI ho jfx qoN bfad jYadyv afpxy Gr rUpngr vfps
prqx dI iqafrI kr irhf sI qF Aus smyN dI prMprf anusfr
acfrIaf kilafn imwqr ny afpxI puqrI kilafnI df ivafh
afpxy prmuwK iÈÈ jYadyv nfÜ kr ky
Aus nfÜ kr idwqI.
jYadyv kilafnI ƒ lY ky Gr vwl qur ipaf. qurn qoN
pihlF AunF dohF ny iek rfq iek kmry ivc ibqfeI. pr jd
kilafnI jYadyv dy ibsqry Auqy af ky bYTI qF Auh AuWT
ky BuMjy ctfeI AuWqy pY igaf. jd Auh Aus kol ctfeI AuWqy
af lMmI peI, jYadyv ibsqry AuWqy jf bYTf. sfrI rfq iesy
qrHF bIq geI. kilafnI ny soicaf, hfly ÈrmfAudf
hY, jF Èfied pqf hI nhIN ies ƒ ivafhuqf
jIvn dy sMbMDF bfry! KYr! koeI gwl nhIN. iek-do-idnF
ivc sB kuJ smJ af jfvygf. ies bRhmcfrI ƒ. qy afAux
vfly smyN dI klpxf kridaF Auh mn hI mn hws peI.
hux jYadyv dy nfÜ-nfÜ quridaF kilafnI soc
rhI sI, ajIb afdmI hY! kI ies ƒ myry aMgF ivcoN
PwutdI awg df syk anuBv nhIN ho irhf? kI myrIaF ilÈkdIaF
awKF, Èihd vrgy buwlHF ivc koeI kiÈÈ
nËr nhIN af rhI? kI ies jMglI pgzMzI AuWqy quridaF
cihkdy pMCI, msq ihrnF dy joVy ies ƒ koeI sunyhf
nhIN dy rhy? qy ieh qurdf jf irhf hY, cup-cfp, myrI
hoNd qoN byÉbr! cMgf, awj rfq pY jfx dy. mYN
vI vyKFgI ikMnf ku sMjm hY ies ivc!
sUrj iCpx qk Auh purUiÈnI ndI kMZy af ky ruk
gey. ikÈqI iknfry AuWqy bMnHI hoeI sI, ikwlI
nfÜ, pr mlfh Êfieb sI. Èfied Gr cilaf
igaf sI.
lwkVF dI awg bfÜ ky Auh Aus koÜ bYT gey. GroN
ilaFdIaF rotIaF Kfx qoN bfad kilafnI ny afpxIaF bfhF
AucIaF krky afkVI leI qF AusdI ipwT ipwCy bMnHI gMZ
KuwlH geI. jF Ausny jfx ky pihlF hI awDI ku KolH CwzI
sI. kilafnI ny aMg Zwkx df Xqn nhIN kIqf aqy niÈafeIaF
awKF nfÜ jYadyv vwl qwkdI Aus nfÜ juV ky bYT
geI. jYadyv qRBk ky AuWiTaf aqy Aus qoN dUr jf KVHf
hoieaf.
kilafnI dIaF awKF ivc kroD Jlk AuWiTaf aqy Auh ËKmI
ÈyrnI vFg Aus vwl qwkidaF bolI, ‘kI qYƒ
myry aMgF dy AuBfrF, gol suzOl pwtF-bFhF ivcoN koeI
iKwc anuBv nhIN huMdI? kI myrf iesqrIqv qyrI mrdfngI
ƒ vMgfrdf nhIN idwsdf?’
jYadyv ƒ afpxy aMdr kuJ jfgdf, AuBrdf mihsUs hoieaf,
hVH ivc afey diraf dIaF lihrF vFg. pr CyqI Ausny afpxy
afp ƒ sMBfilaf aqy ÈFq afvfË ivc boilaf,
‘mYƒ iKmF krnf dyvI kilafnI. qusIN myry pUjnIk
gurU dI puwqrI ho. qy…’
‘gurU-puwqrI! ’ Auh Aus dI gwl ƒ kwtidaF
ivaMg nfÜ bolI, ‘kI mYN qyrI pqnI nhIN?’
qy Pyr acncyq hI Aus dy mUMhoN inkÜ igaf, ‘jF…jF
qusIN pUrn purÈ nhIN, inpuMsk ho?’
‘bYT jfE kilafnI. qy mYƒ vI bYT jfx dyvo.
mYN bhuq Qwk igaf hF.’ Pyr kuJ dyr bfad boilaf,
‘myry kol qyry svflF df koeI jvfb nhIN, isvfey
ies dy ik mYN qyrf pqI hox df Xog nhIN. ieh gwl mYN
gurU jI ƒ vI afKI sI. pr AunHF ny myrI iek nf mMnI.
jo qUM vyK rhI hY, mYN Auh nhIN aqy qYƒ myry koloN
inrfÈqfvF qoN ibnHF hor kuJ nhIN iml skdf. hfly
vI smF hY, kuJ ivgiVaf nhIN. mYN iehI slfh idaFgf ik
qUM Gr vfps prq jf…’
Auh bhuq dyr qwk iesy qrHF boldf irhf, by-isrpYr. kilafnI
ƒ kuJ smJ nhIN afieaf ik Auh kI kih irhf hY. Auh
vI bhuq Qkfx anuBv kr rhI sI, sfrf idn qurdy rihx aqy
mfnisk Gflxf dy kfrn. Auh afpxy goizaF `qy isr rwK ky
bYT geI aqy Aus ƒ pqf hI nf lwigaf, kdoN Aus ƒ
nINd ny af Gyiraf.
svyry awK KuwlHI qF vyiKaf, iek BUry rMg df kMbl Aus
AuWqy ipaf hoieaf hY. jYadyv AuWQy nhIN sI aqy pwqx
AuWqy ikwlI nfÜ bwJI ikÈqI vI gfieb sI.
* * *
rfjf ivȃ vrmn afpxy kuJ sYnkF nfÜ
iÈkfr vfsqy jMgl ivc GuMm rhy sn ik ndI kMZy
AudFbr (aMjIr) dy iewk ruwK AuWqy iek suMdr kuVI ƒ
ciVHaf vyK ky bhuq hYrfn hoey. kuVI ruwK AuWqy cVHI
aMjIrF Kfx ivc mgn sI. rfjy ƒ vyK ky Auh QwlHy
AuWqr afeI.
‘qMU kOx eyN? qy iekwlI ies jMgl-bIafbfn ivc kI
kr rhI eyN?’ rfjy ny pwuiCaf.
kilafnI ny pihlF rfjy vwl aqy iPr Aus dy sYnkF vwl qwikaf.
kuJ dyr socdI rhI. Pyr bolI, ‘mYN jo vI bolFgI,
Aus AuWqy quhfƒ XkIn nhIN afeygf. bws iehI smJ
lE ik mYN iekwlI hF ies dunIaf ivc. nf koeI, nf ipwCy.’
‘mYN kI lYxf hY qyrf awgf-ipwCf jfx ky’
, rfjy Aus dI suMdrqf ƒ vyKidaf mn hI mn ikhf.
Pyr boilaf, ‘kI qMU myry nfÜ jfxf cfhyNgI?’
‘ies ivc puwCx dI kI gwl hY! ’ kol KVHy
iek syvk ny rfjy dI BFpidaF afiKaf. ‘ÈfsqrF
ivc iliKaf hY, jo vsqU aYvyN hI peI imÜy aqy ijs
df koeI mflk nf hovy, Auh rfjf dI! ’
‘qyrf nF kI ey?’ rfjf ny pwuiCaf.
‘mYN afpxf aqIq Buwl jfxf chuMdI hF. afpxf nF
vI.’
‘ieh vI TIk ey. qMU mYƒ AudFbr dy ruwK AuWqy
bYTI imlI. mYN qYƒ AudFbrf dy nF nfÜ bulfieaf
krFgf.’
* * *
AudFbrf kuJ idn rKyÜ dy qOr AuWqy rfjf dy rxvfs
ivc rhI. pr CyqI Auh afpxI suMdrqf, sUJ-bUJ aqy cqurfeI
nfÜ AusdI chyqI rfxI bx geI. ivdvfn ipqf koÜ
rihx kfrn vyd-ÈfsqrF ivcoN bhuq kuJ ËubfnI
Xfd ho igaf sI. gwlF gwlF ivc ÈfsqrF dIaF tUkF
suxf ky suxn vfÜy ƒ pRBfivq kr idMdI. bhuq
vfrI rfjf Aus nfÜ rfj dy kMmF aqy smwisafvF bfry
slfh-mÈvrf vI kr lYNdf.
iek idn jd rfjf ivȃ vrmn AudFbrf nfÜ
ndI qoN sYr kr ky vfps prq rhy sn qF iek bRfhmx hwQ
joV ky sfhmxy af KVHf hoieaf. puwCx AuWqy boilaf, ‘mYN
iek ivdvfn bRfhmx hF. mYƒ pqf lwigaf hY ik quhfzy
sMdyÈ-lyKk surgvfs ho gey hn. jy mYƒ Aus
dI quhfzI syvf krn df avsr pRfpq ho jfey qF afpxy DMnBfg
smJFgf.’
‘qMU TIk suixaf ey. pr mYƒ iek anuBvI aqy
kuÈl lyKk cfhIdf hY,” rfjf AusdI afXU df
anumfn lfAuNidaF boly.
‘myrI afXU vyK ky anumfn nf lfE, rfjn. qusIN vyKogy
ik mYN afpxI kuÈlqf qoN bhuq Gwt dI mMg kr irhf
hF.’
AudFbrf ƒ bRfhmx dI avfË jfxI-pCfxI jfpI.
Aus ny grdn GuMmf ky vyiKaf qF hor kooeI nhIN, jYadyv
hI sI.
Ausy vyÜy jYadyv dIaF nËrF vI Aus nfÜ
imlIaF aqy Ausny rfxI AudFbrf awgy siqkfr pUrvk isr
inBf ky nËrF Jukf leIaF. AudFbrf ƒ lwigaf
ijvyN jYadyv ny Aus ƒ pCfixaf nhIN. Aus dIaF nËrF
ivc koeI aijhf sMkyq nhIN sI.
AudFbrf dy msqk ivc iekdm purUiÈnI ndI kMZy ibqfeI
rfq df idRÈ GuMm igaf. Ausny jYadyv vwl qwikaf
aqy afpxy mn ivc AuWT rhy kroD ƒ dbfAuNidaf ivaMg
nfÜ bolI, ‘kdy ikqy koeI kMm vI kIqf hY jF
vyd-Èfsqr hI rtdy sfrI Aumr?’
ieh vyK ik Aus ny nhIN pCfixaf, AudFbrf dy mn ivc Aus
pRqI kroD hor AuWBr afieaf. ies ny Èfied myry
vwl kdI iDafn nfÜ qwikaf vI nhIN hovygf. KYyr!
hux lvFgI sfry bdly ies afdmI qoN!
‘mYN pftlIpuwqr dy pusqkfly ivc ÈfsqrF
dIaF pRiqilpIaF bxfeIaF aqy kuJ dyr qRYgfrqf dy rfjy
dI vI syvf kIqI hY.’
AudFbrf dy awKF hI awKF ivc rfjy ƒ ieÈfrf
kIqf. Ausdf sMkyq smJ ky rfjf jYadyv ƒ sMboDn kridaF
boilaf ‘TIk ey! kwl hfËr ho jfxf. vyKFgy,
ikMnI ku kuÈlqf hY qyry ivc.’
pr ieh AudFbrf df BlyKf hI sI ik jYadyv ny Ausƒ
pCfixaf nhIN. Auh ies rfj ivc afieaf hI Ausdy iewQy
hox bfry sux ky sI. AudFbrf ƒ BulyKy ivc rwKx dI
sÌlqf leI Ausƒ pRsMnqf sI. qy ieh vI Auh
jfx igaf sI ik AudFbrf ny vI Aus ƒ pCfx ilaf hY.
ipCly iqMn cfr virHaF dOrfn QF-QF BtkidaF Ausdy mn ivc
kilafnI ƒ vyKx aqy Aus bfry jfnx dI iewCf AuWqr
afeI sI. hux Auh kfPI cqur aqy anuBvI ho igaf sI. do-iqMn
QfeIN Ausƒ bRfhmxF hwQoN Kuafr vI hoxf ipaf. ieQy
afky Auh kI krygf, ies bfry Aus ny koeI Kfs Dfrnf nhIN
sI bxfeI. pr eynf ivÈvfs ËrUr sI ik rfxI
AudFbrf AusdI ivafhuqf hY. swcy mn nfÜ kdy Ausny
ipafr vI kIqf hovygf jYadyv nfÜ. qy ieQy afAux
df ipRxfmjy suKdfrI nf vI hovy, hfnIkfrk nhIN hovygf.
* * *
Cy mhIny bIq gey.
Auh pwqr-lyKk df pwqr-lyKk hI irhf. koeI qrwkI nhIN.
nf rfjf vwloN koeI ivÈyÈ puwC-pVqfl. rihx
leI vI do kmry df iek Cotf ijhf mkfn. iehnF Cy mhIinaF
ivc kuJ aijhy avsr vI afey, jd AudFbrf aqy jYadyv iek
dUjy snmuwK iekwly sn. pr jYadyv ny kdy Aus nfÜ
afpxfpx, afpxf koeI hwk jqfAux df Xqn nhIN kIqf. qy
mn hI mn Auh cfhux lwgI sI ik jYadyv kuJ ies qrHF df
Ëfhr kry, afpxf hwk jqfvy. rfq ƒ lMimaF ipaf
kdI kdI Auh Aus bfry socx lwgdI aqy Ausdf srIr Aus dI
Coh pRfpq krn leI ivafkul ho AuWTdf.
‘nhIN, nhIN! ieh nhIN hoxf cfhIdf! mYƒ ies
bfry ieMJ nhIN socxf cfhIdf. mYN rfxI hF. afpxI mfx-mirafdf
kfiem rwKx leI ËrUrI hY ik ieh dUrI bxI rhy. mYN
Aus ƒ nf pCfxF, Auh mYƒ nf pCfxy.’
pr nfÜ hI nfÜ Aus dy mn ivc Aus pRiq Auqsukqf,
ros aqy kRoD vI pYdf ho AuWTdf. iks kfrn ies ny myry
rUp, myry iesqrIqv dI avwigaf kIqI? mYƒ iekwilaF,
byshfrf, jMgl ivc Cwz ky nws igaf. jy ivȃ
vrmn nf afAuNdy qF kI dÈf hoxI sI myrI! iksy
jMglI jfnvr df Bojn bxdI jF jMglI lok cuwk ky lY jFdy
mYƒ.
qy iPr AudFbrf ny afpxI iek ivÈvfsI, suMdr dfsI
kMcn mflf ƒ sB kuJ cMgI qrHF isKf ky Aus vwl Byj
idwqf.
aglI svyr jd jYadyv ndI qoN ieÈnfn krky prq irhf
sI qF lokF ny bUiJaF-ruwKF ivckfroN iksy iesqrI dI cIk-pukfr
suxI. koÜ jf ky vyiKaf qF kMcn mflf dy kwpVy pfty
pey sn aqy Auh kih rhI sI ik jYadyv ny Aus nfÜ
sq BMg dI nIq nfÜ Aus dI ieh dÈf kIqI hY.
mfmlf rfjf ivȃ vrmn qk jf phuMicaf. AudFbrf
ny kroiDq huMidaF afiKaf, ‘ies ny myrI dfsI nfÜ
blfqkfr krn df Xqn kIqf hY. ies ƒ sÉq sËf
imÜxI cfhIdI hY, koiVaF dI.’
rfjy df ivcfr sI ik jYadyv aqy kMcn mflf, dohF ƒ
vwKrf-vwKrf bulf ky cMgI qrHF puwC-igwC kIqI jfey. kI
pqf, gwl ivcoN koeI hor hI hovy? qy jy ieh swc vI hoieaf
qF Ausƒ Ausdy pd qoN htf ky rfj qoN bfhr kwZ dyxf
kfPI hovygf. bRfhmx ivdvfn hY, koiVaF dI sËf dyxf
Auicq nhIN.
AudFbrf Gbrf geI. jy aslIaq Ëfhr ho geI qF bfËI
AuÜtI pY jfeygI. rfjy ny jYadyv ƒ bulf puiCaf,
‘jo asIN suixaf hY, kI swc hY?’
jYadyv ny iqwKI nËr nfÜ koÜ KVHI AudFbrf
vwl qwikaf. AusdIaF awKF ivc ies vfr AudFbrf pRqI pCfx
sI aqy iek vMgfr vI. Pyr rfjy ƒ sMboiDq huMidaF
boilaf, ‘mYN iek grIb bRfhmx hF aqy Auh mhfrfxI
dI dfsI. jy Auh kihMdI hY qF TIk hI hovygf.’
‘TIk hY jF TIk hI hovygf? sfÌ-sfÌ
bolo.’
‘ieh kI bolygf sfÌ-sfÌ, AudFbrf
ny jYadyv vwl iqwKIaF nËrF nfÜ qwkidaF afiKaf.
‘mYN cMgI qrHF jfxdI jF ies qrHF dy afdmIaF ƒ.
hux BoÜf-BfÜf aqy byksUr bxn df nftk kr irhf
hY. pqf nhIN iks-iks dy jIvn nfÜ Kyzdf irhf hY
ieh bRfhmx.’ Aus dy bolF ivc qlKI sI aqy bdly
dI Bfvnf sI.
jYadyv cuwp-cfp KVHf sux irhf sI.
‘hux qyry awgy do suJfa hn.’ rfjf kuJ socidaF
boly, ‘myry rfj ivcoN inklxf jF koiVaF df dMz.’
‘afdmI axjfxy ivc bQyrIaF ÊlqIaF kr bYTdf
hY,” Auh rfjy ƒ Gwt aqy AudFbrf ƒ iËafdf
suxfAuNidaF boilaf. ‘Bfvukqf-vws jF iksy hor kfrnF-vws
Auh aijhf kuJ kr bYTdf hY ijs dy Auicq-anuicq hox bfry
vI mn ivc ÈMkfvF AuqpMn ho AuTdIaF hn. jy…
jy koiVaF dy dMz qoN bfad myrf aprfD iKmF kr idwqf jfey
qF apxy afp ƒ BfgÈflI smJFgf.’
rfjy ny iek vfrI rfxI vwl aqy Pyr bUhy ipwCy KVHI kMcn
mflf vwl qkidaF afiKaf, ‘TIk ey. ijvyN qyrI iewCf.’
kMcnmflf hYrfn KVHI soc rhI sI, rfxI ny ieh sfrf CVXMqr
ikAuN ricaf? kI vYr hY ies ƒ ies ivcfry bRfhmx
nfÜ? qy ieh vI ikAuN sih irhf hY, cuwpcfp, ieh
sB kuJ? rfjf jy Aus ƒ vwKrI bulf ky puwCdf qF Èfied
Auh sfÌ-sfÌ dws idMdI.
qy jd sYnk Ausƒ PV ky iljf rhy sn qF kMcnmflf ny
hOslf kridaF jf ky sYnkF ƒ afiKaf, ‘mhfrfj
df afdyÈ hY ik ienHF ƒ koVy hlky-hlky mfry
jfx. bhuqI swt nf lwgy.’ AuNJ mn hI mn mhfrfj
ivȃ vrmn dI vI iehI iewiCaf sI Èfied.
rfjf iÈkfr Kyzx gey hoey sI qF AudFbrf ny kMcnmflf
dy hwQ sunyhf Byj ky bulfieaf ik rfxI koeI sMdyÈf
ilKvfAuxf chuMdI hY. jYadyv afieaf qF AudFbrf Ausƒ
sMboiDq huMidaF bolI, ‘mYN iek sMdyÈf Byjxf
cfhuMdI hF, Aus afdmI ƒ, jo mYƒ purUinÈI
kMZy rfq dy hnyry ivc iewkilaF Cwz ky cilaf igaf sI.’
jYadyv ny pihlI vfrI AudFbrf dIaF awKF ivc awKF pf ky
vyiKaf aqy boilaf, ‘jy qusIN pCfx hI ilaf sI qF
ieh nftk krn dI kI loV sI?’
‘AuNJ nftk qF qusIN vI kr rhy ho myry nfÜ.
pCfx qF qusIN vI ilaf sI. myrf qF isrÌ iehI doÈ
hY ik quhfzI aslIaq dws ky quhfƒ iksy duivDf ivc
nhIN sI pfAuxf cfhuMdI.’
‘qy awj ikvyN Xfd kIqf?’
‘mYN isrP ieh jfnxf cfhuMdI hF ik kI kfrn sI jo
qusIN mYƒ jMgl ivc Cwz ky cly gey. kI mYN lMgVI-lUlHI
sI? krUp sI? jF iksy AuWc-kuÜ pirvfr dI puwqrI
nhIN sI?’
‘kroiDq nf hovo, kilafnI.’
‘kilafnI! ’ AudFbrf dy muUMhoN inkilaf,
‘qF Xfd hY quhfƒ myrf nF.’
‘sB kuJ Xfd hY. qy ieh vI ik qusIN iek ivdvfn
bRfhmx-puwqrI ho. iesy kfrn mYN quhfƒ Cwz ky clf
igaf sI.’
‘iesy kfrn?’
‘jy swc puwCo qF mYN AudoN vI nftk kr irhf sI.
mYN nI jfxdf ik swc jfnx qoN bfad qusIN mYƒ iKmf
kr skogy ik nhIN.’
‘mYƒ sfÌ-sfÌ dwso aqy hor guMJlF
nf pfE.’
‘swc ieh hY ik kilafnI ik mYN bRfhmx nhIN, iek
grIb ÈUdr-pwqr hF.’
AudFbrf df mUMh KuwlH y df KuwlHf rih igaf aqy Auh hYrfnI-BrIaF
awKF nfÜ Aus vwl qwkx lwgI.
jYadyv ny afpxI afpxI gwl jfrI kridaF afiKaf, ‘myry
ipqf iek mlfh sn. jdoN myrf jnm hoieaf aqy Pyr mYN kuJ
vwzf hoieaf qF myrf rMg rUp, smJ-sUJ vyK ky lok kihMdy,
jy iksy CwqrI-bRfhmx dy Gr pYdf hoieaf huMdf qF….
ËrUr ies dy puriKaF ivcoN koeI CwqrI jF bRfhmx
irhf hovygf. jdoN mYN cOdF-pMdrF virHaF df hoieaf qF
iek CotI ijhI Gtnf vfpr geI. AuNj ies qrHF dIaF GtnfvF
nIvIN jfqI dy lokF nfÜ vfprdIaF hI rihMdIaF ny.
Aus idn myry ipqf suqduruj ndI afr pfr keI Pyry lf cuwky
sn. bhuq Qwk gey sn. mF rotI lY ky AuzIk kr rhI sI.
Aus qoN lY ky rotI Kfx lwg pey. hfly awDI ku KfDI sI
ik AuWcI kul dy pMj-Cy afdmI ndI kMZy af phuMcy. AunHF
ivc iek bRfhmx sI aqy bfkI CwqrI. Èfied bhuq
kfhlI ivc sn. afAuNidaF hI AunHF dy bfpU ƒ ruhb
nfÜ afiKaf, ‘AuWT qy CyqI sfƒ Aus pfr
pucf dy.’ bfpU boilaf, ‘Ërf mYN rotI
Kf lvF, Pyr cldf hF.’ ‘rotI Pyr af ky Kf
lvIN. sfƒ bhuq CyqI hY’ , iek ny rohb nfÜ
bfpU ƒ qfVidaF ikhf. bfpU zr igaf. awDf Kfxf AuvyN
hI Cz idwqf. CyqI CyqI ndI qoN Do ky hwQ JfVy, qF Èfies
do-cfr iCwty bRfhmx AuWqy pY gey. bRfhmx kroD ivc af
ky bolx lwigaf, ‘myrf jnm iBRÈt kr idwqf
ies nIc ny. hux mYƒ ieÈnfn krnf pAU. hor
dyr ho jfAU.’ qy AuWnF CwqrIaF ny myry bfpU ƒ
bhuq kuwitaf. kuwt-kuwt ky Èfied mfr hI suwtdy
jy AunHF ny ikÈqI ivc pfr nf jfxf huMdf.’
‘Pyr?’ AudFbrf bolI.
‘pqf nhIN myry bfpU dy mn ivc kI kI bIqI. jF ies
qrHF dIaF hor ikMnIaF GtnfvF bIqIaF hoxgIaF Aus AuWqy.
afpxy kroD ƒ kfbU ivc kridaF bfpU ny cwpU cuwky.
AuWnF CyaF vwl KunI nËrF vwl qwikaf aqy sfiraF
ƒ ikÈqI ivc ibTf ky cwpU clfAuxy ÈurU
kr idwqy. mYN aqy myrI mF byvws ijhy ikÈqI ƒ
ndI ivc jFidaF dyKx lwgy. bfpU ny iek-do vfrI sfzy vwl
BfvpUrn nËrF nfÜ qwikaf, ijvyN kuJ kihxf cfhuMdy
hox. ikÈqI jd aYn ndI dy ivckfr phuMcI qF asIN
vyiKaf, Auh zfvF-zoly Kfx lwgI. qy Pyr iek dm Ault geI.
Auh Ciey aqy myrf bfpU pfxI ivc zuwb moey.’
‘quhfzf bfpU vI?’ AudFbrf kuJ socidaF bolI.
‘myry bfpU cMgy qYrfk sn. pr AunHF CyaF ivcoN
Èfied iek jxf qYrnf jfxnf sI. jdoN Auh qYrn lwgf
qF bfpU ny Ausƒ jf PiVaf. qy ies qrHF Auh dovyN
vI pfxI dIaF lihrF ivc smf gey.’
AudFbrf kuJ dyr cuwp-cfp bYTI rhI. lgdf sI, ies Gtnf
df Aus AuWqy kfPI pRBfv ipaf sI. jYadyv ny afpxI gwl
jfrI rwKidaF afiKaf, ‘Èukr ieh ik ies Gtnf
ƒ iksy hor ny nhIN sI vyiKaf. nhIN qF ies dI sËf
sfƒ dohF ƒ BugqxI pYxI sI. mlfh dI mOq pfxI
ivc aqy sYnk dI mOq lVfeI dy mYdfn ivc hovy qF hYrfnI
dI gwl nhIN. kuJ idn rox-Dox qoN bfad jd mYN cwpU sMBfly
qF myrI mF ny mYƒ bulf ky afiKaf, ‘vyK puwqr,
mYN nhIN cfhuMdI ik qMU vI sfzy vFg pÈUaF vrgf
jIvn bqfvyN. qMU sfzy vFg mUrK vI nhIN. qMU huiÈafr
eyN. sUJbUJ hY qyry ivc. qMU iksy cMgy gurU kol jf ky
ivwidaf pRfpq kr. purUiÈnI pfr, suixaf hY, koeI
jfqpfq bfry bhuqI puwC-pVqfl nhIN krdf. qy myrI mF ny
afpxy afp ƒ iksy sRyst kol vyc mYƒ sony dIaF
mdrfvF dI potlI PVf ky qyry ipqf kol Byj idwqf. Ausny
myrI Kfqr afpxy afp ƒ vyicaf, iesdf mYƒ bfad
ivc pqf lwigaf.’
‘ies df Bfv ik qusIN myry ipqf kol af ky JUT boilaf.
ies qrHF df JUT bolxf aprfD hI nhIN, pfp vI hY.’
‘ies bfry vI mYN bhuq socdf irhf hF aqy hux vI
soc irhf hF. iek afdmI ƒ afdmI nf smJxf, Aus nfÜ
ibnF iksy kfrn pÈUaF qoN vI BYVf vrqfE krdy rihxf,
ies qoN vwzf aprfD aqy pfp hor koeI ho nhIN skdf. mYƒ
lgdf hY ik mYN qyry ipqf pMj sfl qwk, jy sfrf nhIN qF
awDy qoN vwD JUT hI piVHaf hY. pqf nhIN iks vyÜy,
iks qrHF dy lokF ny bYT ky ieh KVXMqr ricaf ik awDy
qoN vwD lokF ƒ afpxf dfs bxf ilaf, jnmF-jnmF leI.’
jYadyv ƒ lwigaf ijvyN Auh kuJ iËafdf hI bol
igaf hY. Auh cuwp kr igaf aqy AudFbrf Aus dy ichry AuWqy
psrI hoeI vydnf qy byvsI vyKdI rhI.
‘Èfied qusIN hux smJ hI gey hovogy’
, Auh afpxI gwl jfrI rwKidaF boilaf. ‘iehI kfrn
sI ik mYN quhfƒ purUiÈnI dy kMZy rfq ƒ
Cwz ky Bwj igaf. mYN nhIN sI chuMdf ik quhfzy sfhmxy
sfrI Aumr bRfhmx hox df nftk Kyzdf rihMdf. jF quhfƒ
vI ÈUdrqf dI dilwdrqf ivc GsItdf. dilwdrqf, ÊrIbI,
bVI Gfqk vsqU hY. npuMsk bxf idMdI hY afdmI ƒ.’
‘jo qusIN afiKaf’ , AudFbrf kuJ dyr cuwp
rihx qoN bfd bolI, ‘mYN byswLk sB kuJ qF nhIN,
QoVHf-bhuq skJ skdI hF. pr myry bfry vI soicaf hY kdI?
QusIN hI dwso mYN kI krF?’
‘smJ lY kilafnI ik agnI duafly jo Pyry mYN ley
sn, Auh nftk sI aqy jo awj hY, Auh aslIaq hY.’
‘kihx nfÜ qF swc JUT aqy JUT swc nhIN ho
jFdf.’
‘swc ƒ jfxnf bhuq gihn smwisaf hY, kilafnI.
swc ƒ jfxy ibnF swc ƒ jfixaf nhIN jf skdf.’
keI idn, keI mhIny hor lMG gey.
jYadyv sMdyÈ-lyKk qoN sMDI mMqrI bx igaf. Ausny
ivȃ vrmn nfÜ sfkl, sunyqrf, qRYgfrqf
aqy sB qoN mhwqvpUrn mgD dy smrft cMdrgupq nfÜ
sMDI krvfAux ivc ivsyLÈ Xogdfn idwqf. pftlIpuwqr
dy sMDI mMqrI ny sMDI-pwqrF df vtFdrf kridaF iqwKIaF
nËrF nfÜ jYadyv vwl qwikaf aqy KcrI ijhI hfsI
hwsidaF afiKaf, ‘afs hY ik afrIaf jYadyv pftlIpwuqr
nfÜ afpxy purfxy sMbMDF ƒ iDafn ivc rwKidaF
smrft cMdrgupq dy ihq df iDafn rwKxgy.’
rfjf ivȃ vrmn dy bhuq sfry idn rfjBvn qoN
bfhr hI bIqdy. kdy rfh dy kMmF leI aqy kdy iÈkfr
kridaF. jdoN Auh ies qrHF bfhr huMdy qF AudFbrf afpxI
dfsI kMcnmflf ƒ Byj ky iksy nf iksy bhfny jYadyv
ƒ afpxy kol bulf lYNdI.
Aus idn vI rfjf iÈkfr Kyzx igaf hoieaf sI. AudFbrf
ny dfsI kMcnmflf ƒ ikhf ik jYadyv ƒ kho, rfxI
ny bulfieaf hY, ËrUrI kMm hY. kMcnmflf ny BfvpUrn
nËrF nfÜ rfxI vwl qwikaf aqy jYadyv ƒ
jf sMdyÈf idwqf.
‘kI kMm ho skdf hY rfxI ƒ myry nfÜ?’
jYadyv ny smJidaF hoieaf vI kMcnmflf ƒ sMboDn kridaF
afiKaf.
‘mYN kI jfxf? QusIN jfxo jF rfxI jfxy’ ,
Ausdy bolF ivc ivaMg luikaf hoieaf sI.
‘TIk hY’ , kih ky jYadyv iqafr hox lwigaf.
kMcnmflf geI nhIN. Auh jYadyv dy kmry ivc iKlry smfn
ƒ slIky ƒ rwKx itkfAux lwgI. Auh jd vI kdI
rfxI df sMdyÈ ly ky jF hor iksy kMm afAuNdI qF
ieMJ hI kiraf krdI sI. suLrU-ÈurU ivc, jd jYadyv
df dfs- nOkr nhIN sI, qF kMcnmflf Aus leI cONky ivc
jf ky rotI vI bxf idMdI sI. hux Aus dy kmry dIaF cIËF
slIky nfÜ rwKidaF KVHI ho geI aqy cuwp-cfp jYadyv
vwl vyKx lwgI.
‘kI gwl ey? kuJ kihxF cfh rhIN ey kMcnmflf?’
jYadyv Ausƒ ieMJ qwkidaF vyK ky boilaf.
‘nhIN, kuJ nhIN’ , Ausny sMgidaF AuWqr idwqf.
‘iPr vI. inÈMg boly. keI vfrI mfnuwK sfP
suxn aqy sfÌ socx dI mnovsQf ivc huMdf hY.’
‘soc rhI hF, mYN quhfzy AuWqy quhmq lfeI, koiVafF
dI mfr pvfeI, qusIN iPr vI myry pRqI koeI ros pRgt nhIN
kIqf.’
‘ies ivc Blf qyrf kI doÈ. jo rfxI ny afiKaf,
qMU Ausy afnusfr kIqf.’
‘qF iPr doÈ iks df? AuNj mYN puwC nhIN
rhI, bws soc rhI hF.’ qy ieh vI ik Auh nhIN jo
ids rhy ho.’
‘qMU TIk hI kih rhI eyN kMcn. swc Auh nhIN, jo
idwsdf hY. swc Auh jo afdmI socdf hY. AuNj swc Auh vI
nhIN. swc dI vI iek sImf huMdI ey, hr afdmI dI, afpxI
soc-ÈkqI anusfr.’
‘qusIN myrI soc-sImf dI gwl kr rhy ho?’
‘nhIN kMcn. qMU vI Auh nhIN jo qYƒ krnf pY
irhf hY. jy qMU iksy AuWcI kuwl ivc jnm ilaf huMdf qF
Èfied…’ , kihMidaF aqy kMcnmflf vwl
qwkidaF Auh cuwp ho igaf.
rfxI AudFbrf ny jYadyv df hfl-cfl puiwCaf. Pyr bhuq
dyr qwk eyDr-AyuDr aqy rfj dIaF gqIivDIaF bfry gwlF
krdI rhI. jd hnyHrf psrn lwigaf qF jYadyv ny AuWTx df
Xqn kridaF afiKaf, ‘hux afigaf dyvo, mYƒ
jfxf cfhIdf hY.’
‘jy jfxf hI sI qF afey hI ikAuN’ , AudFbrf
BfvpUrn nËrF nfÜ qwkidaF bolI.
‘ieh vI myrI glqI sI. hux socdf hF ik myrf ieQoN
cly jfxf hI Auicq hovygf, quhfzy aqy myry, dovF leI.’
‘Auicq?’ AudFbrf dy ichry AuWqy duwK aqy
kroD Jlkx lwigaf. ‘kI Auh Auicq sI jdoN mYƒ
purUiÈnI kMZy iekwilaF Cwz ky cly gey sI?’
‘vfr-vfr myrIaF glqIaF vwl sMkyq krky mYƒ
ÈrimMdf nf kro kilafnI. mYN quhfzIaF BfvnfvF
ƒ smJdf hF.’
‘smJdy ho?’ mYN afdmI nfÜ iek pqnI
dy qOr AuWqy rih rhI hF ijs ny myry nfÜ pUrI qrHF
ivafh vI nhIN krfieaf. qy ijs nfÜ agnI duafly Pyry
ley, Aus sfhmxy ajnbI hox df nftk krnf pY irhf hY mYƒ!
’
‘ieh gwl nhIN kilafnI ik ies bfry mYN kdy soicaf
hI nf hovy. jy swc puwCy qF ies dy ielfvf myry pfs kuJ
hor hY hI nhIN socx leI. qMU myrf duKFq vI dyK kilafnI.
mYN afpxy duÈmn, afpxy jnm-jfq dy ivroDI dy rUp
ivc jI irhf hF. drasl sfzf duKFq ieh hY ik asIN dovyN
hI bhUrUpIey hF aqy afpxy aslI rUp ivc afAux dI ihMmq
nhIN sfzy ivc.’ qy Pyr kuJ dyr cuwp rihMidaF Aus
afiKaf, ‘myry ipqf jI jMmidaF hI hfry hoey sn.
pr AunF ny afpxy aMq vyÜy ijwq df anuBv kIqf. mYN…mYN
eynf kuJ pRfpq krn bfad vI afpxy afp ivc hfiraf tuwitaf
anuBv kr irhf hF.’
AudFbrf kuJ dyr Aus dy Audfs ichry vwl qkdI rhI. Pyr
bolI, ‘Kmizq mnuwK ƒ kdI suwK dI pRfpqI nhIN
ho skdI. mYN qF iehI rfie idaFgI ik Buwl jfE afpxy aqIq
ƒ, ik qusIN iksy mlfh dy Gr jnm ilaf sI. vfsqivkqf
ieh hY ik qusIN iek sUJvfn pMizq purÈ ho. ies
rfj dy sMDI mMqrI ho. awgy hor vI bhuq kuJ ho skdf hY.
jo Aus ƒ mfxo, jo nhIN hY, Aus ipwCy ikAuN duKI
huMdy ho?’
‘jo mYN vfsqv ivc hF, AuhI hoxf locdf hF. pr myrI
vfsqivkqf kI hY? mYƒ hfly qwk ieh hI nhI
N pqf. mYN ÈUdr hF jF pMizq? Quhfzf pqI hF jF
rfjy df ivÈvfs-Gfqk? Lwgdf hY mYN…’
‘bhuqf soc-soc ky aYvyB duKI nf kro afpxy afp
ƒ. mnuwK afpxy afp ivc kuJ vI nhIN. smyN aqy hflfq
dIaF lihrF ivc vihaf quiraf jFdf hY sfrI Aumr. mnuwK
pl-pl bdldf quiraf jFdf hY. nf qusIN Auh ho jo Aus idn
purUiÈnI kMZy sI aqy nf mYN Auh kilafnI hF jo
AudFbr dy ruwk AuWqy cVHI aMjIrF Kf rhI sI.’
AudFbrf ny iek lMbf sfh Biraf aqy jYadyv dy kol bih
ky Ausdy moZy AuWqy isr rwKidaF bolI, ‘smF bhuq
ÈkqIÈflI hY, jYadyv. sfƒ hI Zflxf
pvygf afpxy afp ƒ smyN aqy pRsiQqIaF anusfr.’
Rfjf ivȃ vrmn ies vfr iÈkfr Kyzx
leI, sgoN iÈkfr dI iqafrI krn gey sn. jYadyv
dy rfjf dIaF nËrF ivc AuWcf AuWTx aqy sMDI mMqrI
dI pdvI pRfpq krn qoN bfad Auh keI mMqrIaF, sfmMqF dIaF
awKF ivc rVkx lwigaf sI. jdoN AunF ƒ jYadyv aqy
rfxI AudFbrf dy vDdy myl-jol bfry pqf lwigaf qF AunHF
ny rfjy kMn Brny ÈurU kr idwqy. qy ieh afiKaf
ik jdoN vI mhfrfjf kuJ idnF leI bfhr jFdy hn qF ies
avsr df lfB AuTfieaf jFdf hY.
Iesy kfrn rfjf iÈkfr df bhfnf lf ky gey sn, pr
CyqI hI muV afey. AunHF ƒ afpxy sYnkF ƒ rfxI
dy Bvn duafly Gyrf pfAux leI ikhf aqy afp cuwp-cfp,
dby pYrIN rfxI dy kmry vwl vDy. Aus vyÜy rfq dy
do pihr bIq cuwky sn.
Asusy vyÜy dfsI kMcnmflf ny AudFbrf dy kmry df
drvfËf hOlI ijhy KoilHaf aqy bolI, ‘iKmf
krnf rfxI, mhfrfj ivȃ vrmn af rhy hn.’
AudFbrf Gbrf ky plMG qoN AuWTI aqy zrIaF awKf nfÜ
jYadyv vwl qwkx lwgI. jYadyv ny pRÈn BrIaF awKF
nfÜ AudFbrf vwl qwikaf, ijvyN kih irhf hovy, ‘hux
lukfAux df koeI lfB nhIN. ieko Aupfa hY ik sfÌ-sfÌ
dws idwqf jfey. ieko Jtky nfÜ Cutkfrf pf leIey
ies duivDf qoN.’
rfjy dy pYrF dI avfË suxfeI dyx lwgI. rfjy dy kmry
df drvfËf KolHx qoN kuJ pihlF dfsI kMcnmflf iekdm
dUjy bUihAuN aMdr af vVI aqy AudFbrf ƒ bfh PV ky
bUhy QfxIN kmirEN bfhr kZidaF jYadyv kol af KVHI hoeI.
guwsy nfÜ lfl aqy afpxI qlvfr dI muwT AuWqy hwQ
ksidaF jd rfjy ny drvfËf KolH ky kmry ivc pYr Diraf
qF kMcnmflf afpxy arD-ngx aMgF ƒ afpxy aMgvsqr
nfÜ Zkx df Xqn kr rhI sI.
|