| lMzn
dy bMb DmfikaF qoN ipCoN Dfrmk mUlvfd bfry muV qoN BKI
bihs ivc ihwsf lYNidaF torFtoN stfr dy iek pfTk pItr
brfAUn ny sMpfdk dy nFa ilKy afpxy pwqr ivc iek bVf
vfjb nukqf AuTfieaf hY. Ausdf nukqf ieh hY ik BfvyN
vwK vwK DrmF ivc ivÈvfs rwKx vfly bhuqy lok jMgojdl
qy ÉUnÉrfibaF dy ivrwuD hn “pr suafl
ieh nhIN. ivcfrXog svfl ieh hY ik sfry hI DrmF dy ieh
lok afpo afpxy Drm ivc aijhy isry dy swjypwKI qy ihMsk
aMÈF dI mOjUdgI ƒ brdfÈq krdy hn,
ijhVy afpxy afp ƒ Drm dy asl dfavydfr igxdy hn.”
im[ brfAUn ny iliKaf hY, “muwK DrmF dy aMdr hoÈmMdF
dI bhuigxqI qF hY pr ieh bhuigxqI afpxy mUÜvfdI
sihDrmIaF dy Dfrmk pfglpn dI inKyDI nhIN krdI.”
ijhVI iek hor gwl afKI jfxI ËrUrI hY aqy Èfied
im[ brfAUn nfloN vDyry ZwukvyN lPËF ivc nhIN afKI
jf skdI, Auh kuJ ies qrHF hY:
“jMgF lVn qy bygunfh lokF ƒ kql krn vfilaF
leI ieh gwl asMBv bxf idwqI jfxI cfhIdI hY ik Auh afpxy
rwb, afpxy Drm gRMQF qy afpxy iÌrky dy nFa Auqy
lhU dI holI Kyzx ƒ jfieË Tihrf skx. kyvl ieh
duhrfeI jfxf ik koeI Drm bygunfh lokF df lhU zolHx dI
afigaf nhIN idMdf, nf qF kql krn vfilaF Auqy koeI asr
pfAuNdf hY aqy nf hI AuhnF aMÈF Auqy ijhVy Drm
gRMQF dy hvfly nfl ieh afK ky bygunfhF df kql krn leI
AuksfAuNdy qy AuqÈfhq krdy hn ik aijhf krn vfilaF
leI aglI drgfh ivc anMq kfl qwk surgF dy hulfry rfKvyN
hn.”
mMinaf ik vwK vwK DrmF ƒ mMnx vfly bhuqy lok srbq
df Blf cfhux vfly, sulfhkul qy amnpsMd huMdy hn pr svflF
df svfl ieh hY ik aijhy lokF ƒ afpo afpxy Drm dy
mUlvfdI aMÈF ivrwuD afvfË AuTfAux dy rfh
qoiraf ikvyN jfey? dwKxI eyÈIafeI mUl dy lokF
ƒ qF ivÈyÈ qOr `qy ies gwl df qlÉ
qjrbf hY ik jdoN mËhb df Jwl AuTdf hY qF iks qrHF
Dfrmk jƒnIaF qy aKOqI nrm iÉafl ÈrDflUaF
ivcfly lkIr imt jFdI hY. aijhy smyN kyvl asfDfrn sUrmy
hI Dfrmk jƒn ivruwD ztdy hn aqy bhuqIvfr AuhnF
ƒ iesdf muwl afpxy isrF nfÜ cukfAuxf pYNdf
hY.
dwuK dI gwl ieh hY pwCmI dyÈF ivc rihMidaF vI
mUlvfdI aMÈF ivruwD lVfeI eynI sOKI nhIN ijMnI
hoxI cfhIdI hY. ies df vwzf kfrn qF ieh hY ik ieDr vsy
hoey dwKxI eyÈIafeI mUl dy lok dikafnUsI soc
qy quawsb Bry vqIiraF dIaF ijhVIaF pMzF nfl lY ky afAuNdy
hn, AuhnF ƒ Auh afpxy isrF qoN lfhuMdy hI nhIN.
ijMnI qkVfeI nfl Auh zflrF df ipwCf krdy hn EnI hI krVfeI
nfl Auh nvyN iKaflF ƒ ipCy Dwkdy hn. BfrqI mUl
dI pMjfbI kimAUintI dy ijhnF socvfnF ƒ bIqy smyN
ivc mUÜvfd ivruwD lVnf ipaf, Auh jfxdy hn iks qrHF
ieh kTn lVfeI AuhnF inrol afpxy isrV qy sfhs dy shfry
lVI. hYrfnI ieh hY iehnF socvfnF ƒ afpxI ies lVfeI
ivc ieQoN dI sYkUlr srkfr vloN vI koeI bhuqf sihXog
nhIN imilaf. jy vwD qoN vwD ikhf jfey qF ies lVfeI ivc
ieQoN dI srkfr df vqIrf kuwJ aijhI gYrjfnbdfrI Auqy
afDfrq sI, ijhVI amlI qOr `qy mUÜvfdI aMÈF
dI hI ipwT pUrdI sI. ies aKOqI ÊYrjfnbdfrI ipCy
koeI nf koeI isafsI Kyz ËrUr hovygI. jy aijhf nf
huMdf qF koeI kfrn nhIN sI ik kinÈk hvfeI jhfË
dI bMb Dmfky nfl qbfhI dy mfmly ivc mukwdmf clfAux ivc
do dhfky lMG jFdy aqy jdoN aMq ƒ mukwdmf cldf,
AudoN qwk ies nfl sMbMDq bhuq sfry aihm sbUq nÈt
kr idqy gey aqy gvfh guMm ho gey huMdy» iesdf
nqIjf jo inkl skdf sI AuhI inkilaf. doÈI brI
ho gey aqy kYnyzf dy aDuink ieiqhfs ivc vfpiraf ieh
aiq iBafnk jurm inaFff dy pKoN axvfpiraf hoky rih igaf»
ieQoN dI srkfr bfry pfiksqfnI mUl dy sYkUlr muslm im[
qfirk Ìqih df qjrbf vI Aus nfloN vwKrf nhIN,
ijs ivcoN ihMdoosqfnI pMjfb dy sYkUlr prvfsI lMG cuwky
hn.
iek aKbfrI mulfkfq ivc im[ Ìqih ny ikhf hY ik
Auh ipCly 15 sflF qoN pfrlImYNt mYbrF qy hor afgUaF
ƒ ilKdy af rhy hn ik bhuqy muslm prvfsI ieQy aijhy
dyÈF qoN afAuNdy hn ijQy mËhb hI rfj jF
styt huMdf hY.
AuhnF df kihxf hY ik “aijhy prvfsIaF ƒ ijhVI
gwl dwsx dI loV hY Auh bhusiBafcfrvfd nhIN sgoN ieh
hY ik ies dyÈ ivc nfgirkqf df sMlkp kI hY! AuhnF
ƒ dwisaf jfxf cfhIdf hY ik kYnyzf dy kfƒn
mnuwKF vloN, pfrlImYNt vloN, bxfey jFdy hn. ieh kfƒn
rwbI bfxI dI dfq nhIN. ieh bfeIbl, kurfn jF gIqf ivcoN
nhIN Aupjdy.”
im[ Ìqih anusfr ktfK ieh hY ik bhuqy muslm prvfsI
“aijhy dysF ivcoN Bwjky afAuNdy hn ijQy mUlvfd
hfvI huMdf hY, pr AuhnF dI aOlfd Pyr qoN mUlvfd dy cwkr
ivc pY jFdI hY. iesdf kfrn hY ieQoN dy iemfm qy mdrwsy.
ieQy kYnyzf ivc muslm bwicaF ƒ dwisaf jFdf hY ik
pwCm qF pUrI qrHF rsfql qy aDogqI df iÈkfr ho
cuwkf hY aqy ieh ik bMdy dy bxfey hoey sfry kfƒn
awlf dy ivruwD hn.”
im[ Ìqih dI Èkfieq hY ik siQwqI pYro pYr
ivgV rhI hY pr aftvf qy mIzIaf ies ƒ gOÜ hI
nhIN rhy. iehnF dI ieh byhrqkI BfvyN iehnF dI aigafnqf
df iswtf hY, isDVpuxy df jF ies zr df ik Gwt igxqIaF
ikDry nfrfË nf ho jfx, pr ieh byhrkqI hY Kqrnfk.
AuhnF ies gwl Auqy vI zUMGf aÌsos prgt kIqf ik
muslm pirvfrk JgiVaF bfry ÈrIaf kfƒn ƒ
EntYrIE srkfr lfgU krn vflI hY hflF ik musml aOrqF smyq
bhuq sfrIaF muslm qnËImF iesdf Ëbrdsq ivroD
kr rhIaF hn.
AuhnF Ébrdfr kIqf hY ik mUlvfdI aMÈF ƒ
irafieqF dyx dI nIqI dy Éqrnfk nqIjy kYnyzf ƒ
Bugqxy pYxy hn pr bdiksmqI nfl ies Kqry ƒ axizwT
kIqf jf irhf hY.
im[ Ìqih, ijhVy kYnyzIan muslm kFgrs dy pRDfn
hn, afpxy afp ivc bVy spÈt hn ik kYnyzf ivc isafsI
ieslfm dI mOjUdgI mMg krdI hY ik prvfsIaF ƒ kYnyzf
ivc kdm rKidaF hI dws idwqf jfey ik Auh aijhI dunIaf
ivc dfÉl ho rhy hn ijQy rfj qy Drm awzo awz hn.
mUlvfdI aMÈF nMU irJfAux dI nIqI ƒ Auicwq
TihrfAux leI nFa BfvyN bhusiBafcfrvfd df ilaf jFdf hY
pr ies ipCy kMm krdI asl gwl inrol cox igxqIaF imxqIaF
dI hY. ieh mfmlf iekwly im[ Ìqih leI nhIN sgoN
hr iÉafl qy hr ivÈvfs dy sYkUlr hlikaF
leI zUMGI icMqf df ivÈf hoxf cfhIdf hY ik kYnyzf
dy hukmrfn qy isafsI hlky iksy vkqI cox lfhy dI Éfqr
ies nIqI dy inklx vfÜy Éqrnfk nqIijaF nMU
awKoN Ehly kr rhy hn. ieh nIqI kYnYzf ƒ vI iÌrkU
Gmsfx df aKfVf bxf skdI hY. im[ Ìqih ny TIk hI
ikhf hY ik ieh nIqI bhusiBafcfrvfd nhIN sgoN bhusiBafcfrvfd
df mUlvfdI svFg hY.
iek hor muslm socvfn kumfrI ierÈfd mMjI ny afpxy
iek lyK ivc ihMsk mUlvfd bfry bihs nMU nvI idÈf
idwqI jdoN AuhnF ikhf ik jy nrmiÉafl muslm hlky
ieh sfbq krnf cfhuMdy hn ik inrdoÈ lokF nMU kql
krn vfilaF nfl AuhnF df koeI vfsqf nhIN qF AuhnF nMU
aijhy kTor svfl puwCxy hI pYxy hn ik jdoN Dfrmk ivÈvfs
kwtVvfd jF zOgmf bx jfey Aus hflq ivc kI kIqf jfey.
aMgryËI rsfly “mYklInË” dy 1 agsq
dy aMk ivc “Drm gRMQF df gunfh” isrlyK hyT
Cpy afpxy lyK ivc kumfrI mMjI ny ikhf hY ik ieh gl afpxy
afp ivc suafgq Xog hY ik lMzn dy bMb DmfikaF qoN iek
hPqf ipCoN AuQoN dy isrkwZ iemfmf qy bfad ivc AuhnF
dI puÈtI vjoN 500 muslm afgUaF ny ieh aYlfn jfrI
kIqf ik inrdoÈ lokF df kql ieslfm ivroDI hY.
pr, lyKkf df suafl hY ik iehnF Dfrmk ieslfmI afgUaF
nMU ieh ikvyN XkIn hY ik lMzn dy bMb DmfikaF ijhy ÉUnI
sfikaF ivc “ieslfm kyvl inrdoÈ drÈk
hI huMdf hY?”
lyiKkf ny puwiCaf hY ik aDuink muslm afgU ies gwl nMU
isirEN hI ikvyN rwd kr skdy hn ik lMzn ijhy bMb DmfikaF
ivc Drm dI vI koeI BUimkf ho skdI hY.
ies sMbMD ivc mMjI ny Aus pUrI afieq df AulwQf pyÈ
kIqf hY ijs dy afDfr Auqy muslm afgUaF ny afpxy aYlfn
ivc ikhf ik ieslfm dI nËr ivc “iksy iek inrdoÈ
df kql pUrI iensfnIaq df kql hY.” ies afieq dy
aMgryËI qrjmyN df pMjfbI rUp kuJ ies qrHF hY; “ijhVf
vI koeI iksy iensfn dI jfn lYNdf hY, isvfey iksy kql
dI jF ies srËmIn Auqy hoey iksy durfcfr dI sËf
vjoN, AusnMU smuwcI iensfnIaq df kfql grdfinaf jfxf
cfhIdf hY.”
awqvfdI muslm aMÈ vI iesy hI afieq dy “isvfey”
qoN ÈurU huMdy ihsy nMU lYky afpxy Aupwdr nMU
jfieË Tihrf skdy hn qy TihrfAuNdy hn.
ijs qrHF ierÈfd mMjI ny iDafn idvfieaf hY, Esfmf
ibn lfidn afK skdf hY ik Ausny 1990 ivc amrIkf ivrwuD
ijhfd df aYlfn AuhnF pMj lwK ierfkI bwicaF dy kql dI
sËf dyx leI kIqf sI ijnHF nMU “ierfk dI ainafeI
nfkfbMdI kfrn axafeI mOq df iÈkfr hoxf ipaf.”
ibn lfidn qy Ausdy pYrokfr ieh dlIl vI idMdy hoxgy ik
Auh dihÈqgrdI dI muihMm jfrI rK rhy hn ikAuNik
ierfk Auqy afkrmk amrIkI kbËf “arb srËmIn
Auqy durfcfr hI qF hY.”
duKFq ieh hY ik ieh dlIl dyx vyly ibn lfidn qy AuhnF
dy hmfieqI Buwl jFdy hn ik AuhnF dI dihÈqgrdI
df inÈfnf pwCmI dyÈF dy Auh sDfrn lok
ho rhy hn ijhVy afp ierfk Auqy hmly dy ivruwD hn qy
afpxy ies ivroD df pRgtfvf ivÈv pDr Auqy ÈkqIÈflI
muËfhiraF rfhIN kr cuwky hn. pr jy mUlvfdI aijhf
inKyVf kr skdy huMdy qF Auh mUlvfdI huMdy hI ikAuN?
iersfd mMjI anusfr muslm afgU ieh qF TIk kihMdy hn ik
kurfn ÈrIP dIaF kuJ afieqF nMU isafsI durAupXog
leI qoiVaf mroiVaf jf irhf hY pr Auh afgU ieh nhIN dyKdy
ik iehnF afieqF nMU qF hI qoiVaf mroiVaf jf irhf hY,
jy iehnF ivc aijhf krn dI guMjfieÈ mOjUd hY.”
lyiKkf ny ies gwl Auqy aÌsos prgt kIqf hY ik
ieslfm dy nrmiÉafl hlky vI afpxy ies mq qoN ihwlx
leI iqafr nhIN ik kurfn ÈrIÌ sMpUrn rwbI
bfxI vjoN iek aijhf aMqm swc hY ijhVf aCoh qy aprvrqnÈIl
hY. aijhy mq ivcoN pYdf hox vflI brqrI dI Bfvnf hI muslm
BfeIcfry ƒ iksy afËfd-iÉafl smfj ivc
mOjUd ies buinafdI aiDkfr nMU apnfAux nhIN idMdI ik
pRÈn puwCxf koeI kuÌr nhIN. keI vfr ieh
pRÈn cuBvyN vI ho skdy hn qy keI vfr ieh pRÈn
KuwlHyafm vI AuTfey jf skdy hn.
BfvyN qfirk Ìqih qy ierÈfd mMjI ny ijny
vI svfl AuTfey hn Auh ieslfm dy hvfly nfl AuTfey hn
pr ieh svfl hornF DrmF Auqy vI brfbr dy lfgU huMdy hn.
mUlvfdI aMÈ ieslfm ivc hI nhIN sgoN sfry hI DrmF
ivc mOjUd hn qy sMqulq soc vfly sfry hI lokF nMU ieh
socxf cfhIdf hY ik afÉr kI vjh hY ik iksy Drm
dy mUlvfdI aMÈ GwtigxqI ivc huMidaF hoieaF vI
jdoN cfhux Drm dy nFa Auqy smfj dy smucy cOKty ƒ
ihlf skdy hn. aj dI hflq ivc aijhy svfl AuTfAuxy ËrUrI
ho gey hn ik smfj qy rfj ƒ Drm-inrpK rKx leI Drm
nMU isafsq ivc dÉlaMdfË hox qoN ikvyN roikaf
jfey aqy Auh ikhVy Dfrmk kfrn hn ijhVy ihMsk mUlvfd
nMU pfldy hn. aqy ijs qrHF ierÈfd mMjI ny ikhf
hY, “smfj dy nroeypn dy ihwq ivc jy ieh svfl cuBvyN
rUp ivc qy KuwlHyafm AuTfAuxy pYx qF AuTfey jfxy cfhIdy
hn.”
|