Since 2002
April — June 2007
ISSN 1703 - 8375
surjn ËIrvI
—— rObrt vIl
—hrIÈ purI
ivÈvIkrn aqy ividaf
suKvMq huMdl
pUMjIpqI aqy rfÈtrI gOrv
—“ivcfr mMc” ivwcoN
bsMq isMG hMspfl
—zf[ suKpfl
bfbf juaflf isMG TwTIaF
crMjIvfl kMgxIvfl
suKpfl dI kfiv isrjxf
—surjn ËIrvI
kYptn dI hfr dy kfrn
—sqnfm cfnf
Êdr lihr
lyKk: zf[hrIÈ ky[purI
sMgIq df ivlwKx qohÌf
suBfÈ pirhfr
Éq quhfzy

 

 
pMjfbI XUnIvristI vwloN
sMgIq df ivlwKx qohÌf
—zf[suBfÈ pirhfr
purfqn sMgIqk prMprfvF ivc pMjfb ihMdusqfn dy hornF ielfikaF nfloN iksy vI qrHF ipwCy nhIN hY. pr afDuinkqf dI qyj dOV ivc ieh prMprfvF Éqm hox kMZy phuMc geIaF hn. kfrx ieh hY ik ijs qrHF dI jIvn-ÈYlI ivcoN ieh prMprfvF pYdf hoeIaF sn Auh jIvn-ÈYlI hI Éqm ho geI hY. ies nfl juVIaF prMprfvF df Éqm hoxf vI kudrqI hY. pr Pyr vI kuwJ ku isrVI lok iehnF prMprfvF ƒ ijAuNidaF rwKx leI jqnÈIl hn. pqf nhIN Auh ieh ikwQy ku qIk sPl huMdy hn pr jo kMm pUrI sPlqf nfl qurMq kIqf jf skdf hY Auh hY iehnF lok klfvF dI zfkumYNtyÈn df, iehnF dI irkfrizMg df, qF jo afAux vflIaF pIVHIaF ieh vyK skx ik ieh klfvF iks iksm dIaF sn. qknIkI aqy afriQk pwKoN ieh kMm hux ieMnf suKflf ho igaf hY ik bhuq hI QoVHy Krcy nfl CotI motI sMsQf vI ieh kMm kr skdI hY. bs loV hY qF kuwJ ku isrVI aqy smripq bMidaF dI.
jF Pyr pfiksqfn ivc kfrjÈIl adfry “lok ivrsf” vrgf koeI adfrf iewQy vI bxfAuxf cfhIdf hY. pr ieh jqn vI qF hI sPl hovygf jykr ieh adfrf shI bMidaF dy hwQ ivc afvy aqy ienHF dI agvfeI leI koeI “mYn afv ivXn” hovy. pr jy ieQy vI inXukqI puwq poiqaF jF hor isPfrÈIaF dI hI hoxI hY (ijsdI ik iËafdf sMBfvnf hY) qF ies df hÈr vI hor srkfrI siBafcfrk adfiraF vrgf hI hovygf.
KuÈI dI gwl hY ik pMjfb dIaF lok-sMgIqk prMprfvF ƒ irkfrz krky sFBx vwl sfrQk kdm pMjfbI XUnIvristI pitaflf dy gurmiq sMgIq ivBfg vloN cwuikaf igaf hY. ies ivBfg ny muKI zfktr gurnfm isMG dI agvfeI ivc lwgBg 100 lok sMgIq klfkfrF dy Pn dI irkfrizMg krky ies ƒ sMq suwcf isMG sMgIq afrkfeIvË ivc sMBfilaf hY. ies dy nfl hI ies irkfrizMg ivcoN cux ky pMjfb dy amIr sMgIqk ivrsy dIaF vwKo-vwK vnMgIaF cfr sI[zIË dy rUp ivc lokF qIk phuMcfAux df pRsMsfXog Auprflf kIqf hY. lok sMgIq pRymIaF leI sIzIË df ieh sYWt iek kImqI qohÌf hY.
pihlI aqy dUsrI sIzIË ivc prMprfgq pMjfbI lok gfiekI aqy pMjfbI lok sMgIq sfËF dy nmUny pyÈ kIqy gey hn. drasl lok gfiekI aqy lok sMgIq ƒ iek-dUjy qoN inKyV ky vyKxf muÈikl hY so iehnF dohF sIzIË dy ivÈy EvrlYp krdy hn. pMjfb dIaF lok gfien ÈYlIaF ivcoN pRmuwK hIr, imrËf, sMmI, mfhIaf, jugnI afid hn. iehnF sBnF iviÈaF ƒ iek qoN vwD ÈYlIaF ivc gfieaf jFdf hY ijvyN hIr leI mlveI kvIÈrI ivc klI-ÈYlI pRiswD hY aqy ieh hIr dI Dun vMJlI `qy vIvjfeI jFdI hY. AuNj vI pMjfb ivc vMJlI swB qoN vwD juVI vI rFJy nfl hoeI hY. AuqnI hI ijMnI ihMdU prMprf ivc ikRÈn nfl bMsrI.
pyÈ sIzIË ivc hIr pihlF bfbf kfÈI nfQ vMJlI `qy vjfAuNdf hY aqy Pyr ies ƒ ZfzI dys rfj lckfnI df jQf Zwz aqy srMgI dI sMgq nfl klI ÈYlI ivc pyÈ krdf hY. iesy qrF imrËy dI pRIq-gfQf vI keI ÈYlIaF ivc gfeI jFdI hY. iesƒ aMg ÈYlI aqy joVI ÈYlI ivc ÈRoiqaF leI pyÈ krky ivKfieaf hY dys rfj lckfnI dy ZfzI jQy ny. ZeIaf imrjf bIn `qy vjfky suxfieaf hY bfbf kfÈInfQ ny.
Zol-sMmI dI pRym khfxI rfjsQfnI pRIq-gfQf Zolf-mfrU df QoVHf bdilaf rUp hY. ieh pUrbI pMjfb nfloN pwCmI pMjfb ivc vDyry lokipRa hY. ies dIaF vwKo-vwK ÈYlIaF ƒ dys rfj lckfnI dy ZfzI-jQy dy ielfvf jgq rfm lflkf ny qUMbI aqy algoiËaF dI sMgq `qy bhuq ÉUbsUrqI nfl pyÈ kIqf hY. mMgl isMG snfmI ny Zol-sMmI isrÌ algoiËaF `qy vjfieaf hY.
iehnF qoN ielfvf pUrn Bgq dI klI, mfhIaf afid dy gfien nmUny vI pyÈ kIqy gey hn.
pMjfbI lok gfiekI dy iek nmUny vjoN iehnF ivcoN iek sI[zI[ ivc iek Cotf ijhf tukVf puafDI aKfVy df vI Èfiml kIqf igaf hY. ieQy ieh Enf pRBfvÈflI nhIN lgdf ijMnf ieh qIsrI sI[zI[ ivc lgdf hY jo ik sfrI dI sfrI ies ivlwKx gfien ÈYlI ƒ smripq hY. mYN afp ajyhf pRogRfm pihlI vfr suixaf hY pr suxky inhfl hI ho igaf. ies gfien vngI ivc iek ncfr ƒ Cwz ky bfkI sfry klfkfr bËurg hn pr sfiraF dI prPfrmYNs kmfl dI hY. irkfrizz pRogRfm Bgq crn isMG idaflpury dy jwQy ny pyÈ kIqf hY. sfdf pr JUmx lf idMdI qfl `qy ijs KUbsUrqI nfl ncfr amrIk isMG aOrq dy Bys ivc nwicaf hY, mn moh lYNdf hY. mYNƒ iËMdgI ivc pihlI vfr aOrq bxkyncdf bMdf cMgf lwgf hY. gfeI jFdI kvIÈrI leI pMjfbI dy puafDI zfieaflYkt dI vrqoN vI sohxI lgdI hY. Bgq jI dy dwsx anusfr AuhnF df jQf kYroN-pFzvF df XuwD, ikRÈn jnm, dyvI Bfgvq aqy hor gRMQF ivcoN pRsMg vI gfAuNdf hY. myrI slfh hY ik XUnIvristI ieh sfry dy sfry pUry pRsMg irkfrz krky afpxI afrkfeIvË ivc rwKy (ho skdf hY ajyhf AuhnF kr hI ilaf hovy). jykr ies jwQy ƒ shI mOkf imly qF ho skdf hY ieh pMzvfxI ÈYlI dI klfkfr qIjn bfeI vFg dys-ivdys ivc nfmxf Kwty.
cOQI sI[zI[ gurbfxI sMgIq gfien dI hY. ies ƒ pyÈ krn leI gurU kfl dy rbfbI kIrqnIey BfeI swdU mwdU dI vMÈË ivcoN ÈRI hrmMdr sfihb dy pRiswD kIrqnIey BfeI cFd dy BqIjy rbfbI BfeI Êulfm muhMmd cFd (lfhOr) ƒ cuixaf igaf hY. pRsquq sI[zI[ BfeI cFd vwloN 25 akqUbr 2004 dI rfq XUnIvristI ivKy kIqy gey kIrqn dI lfeIv irkfrizMg hY. mMglfcrx nfl ÈurUafq krky swB qoN pihlF BfeI sfihb ny rfg kOsr DunI ivc gurU arjn dyv jI dy Èlok “jfcku mMgY dfnu dyih ipafiraf” [gurU gRMQ sfihb, pMnf 320] df pihlF ivlMbq ivc aqy Pyr druq ivc gfien pyÈ kIqf hY. ies dy bfad rfg afsf ivc do rcnfvF df gfien kIqf hY -pihlF kbIr sfihb df Èbd “hir kfiblovnf iblovhu myry BfeI”. pMnf 478] aqy ies dy bfad gurU arjn dyv jI dy Èlok “ijnI isÖfqf sFeI rqy syeI ij muKu n moVMinN”. pMnf 1425]. bfbf PrId df Èlok “iehu hmfrf jIvxf qU sfihb scy vyKu”.pMnf 1379] rfg ibhfg ivc pRsquq hY. aMiqm pyÈkÈ rfg mfrvf ivc gfeI gurU goibMd isMG dI Èfhkfr rcnf “imwqr ipafry ƒ hfl murIdF df kihxf” hY. sux ky lgdf hY ik ies df gfien Èfied hI iksy hor rfgI ny ieMny pRBfvÈflI rUp ivc kIqf hovy.
ieh sfrIaF sIzIË sux ky pMjfbI sMgIqk ivrsy `qy mfx mihsUs huMdf hY. pMjfbI XUnIvristI dy ies jqn dI idloN pRsMsf krnI bxdI hY. gurmiq sMgIq ivBfg dy muKI zfktr gurnfm isMG aqy Auh hor sB sÉÈIaqF ijhnF ny vI ies sYWt ƒ iqafr krn ivc Xogdfn pfieaf, swB vDfeI dy hkdfr hn. afs hY BivwK ivc vI XUnIvristI ajyhy hor sYt jfrI krky ies inwgr prMprf ƒ awgy vDfeygI.
cfry sIzIË dy sYWt df muwl isrP do sO cflI rupey hY. mYN cfhuMdf hF ik pMjfbI afpxy dys ivdys dy sMgIq-pRymI dosq-imwqrF ƒ ivÈyÈ avsrF `qy ieh sYt bqOr qohÌf dyx.
zf[suBfÈ pirhfr, post bfks 48, glI nM[ 2, gRIn ienklyv, kot kpUrf-151204
Copyright © 2005 Nisot. All rights reserved.